అక్షరాల అల్కెమిస్ట్ – ఓ. హెన్రీ!

కొన్ని పేర్లు వింటే చాలు, మనసులో కథల సెలయేరు పొంగుకొస్తుంది. నా పాలిట అలాంటి పేరు “ఓ. హెన్రీ”. ప్రతి ఏటా, సెప్టెంబర్ 11 సమీపిస్తుందంటే, నా పుస్తకాల అరలో నిద్రపోతున్న ఆయన రచించిన కథలకి ప్రాణం వస్తుంది. ఇది నాకో ఆచారం, ఒక అలవాటు కాదు… నా జీవితానికి నేను చేసుకునే ఒక పునశ్చరణ. ఎందుకంటే, నేను దారి తప్పిన ప్రతిసారీ, చేయి పట్టుకుని నడిపించింది ఆయన కథే. జీవితం నాపై విసిరిన ప్రశ్నలకు, జవాబులు దొరకని అయోమయంలో నేను కొట్టుమిట్టాడుతున్నప్పుడు, “ఇటు చూడు మిత్రమా, జీవితమంటేనే ఓ మలుపు!” అని నా భుజం తట్టింది ఆయనే, ఆయన రచనలే.

నా పుస్తకాల అరలో ఆయన పుస్తకాలు ఎన్ని ఉన్నా, కొత్తగా కనపడితే కొనకుండా ఉండలేను. అది ఇంగ్లీషులో అయినా, మన తెలుగులో శ్రీ రాగి గారు అనువదించినా, ఏ రూపంలో ఉన్నా సరే, ఆ అక్షరాలను మళ్ళీ స్పృశించాలనే ఆశ.

ఈ వ్యాసం, ఆయనపై నాకున్న అభిమానాన్ని మీతో పంచుకునే ఒక చిన్న ప్రయత్నం కాదు. ఇది, నా జీవితాన్ని వెలిగించిన ఒక గురువుకు నేను సమర్పిస్తున్న అక్షర నీరాజనం. ముఖ్యంగా, రీల్స్ వేగంతో పరుగెడుతున్న నేటి తరం పాఠకులకు, “ఒక్క నిమిషం ఆగి, ఈ కథల గారడీని చూడండి” అని చెప్పాలనే నా తపన.

ఒక మనిషి, రెండు జీవితాలు: పోర్టర్ నుండి ఓ. హెన్రీ దాకా

అందరూ “ఓ. హెన్రీ” అని ప్రేమగా పిలుచుకునే ఆ కథల మాంత్రికుడి అసలు పేరు విలియం సిడ్నీ పోర్టర్. ఆయన జీవితం కూడా ఆయన కథల్లాగే రెండు భాగాలుగా విడిపోయింది – జైలుకు ముందు, జైలు తర్వాత.

జైలుకు ముందు పోర్టర్ ఒక సాధారణ మనిషి. చిన్నప్పుడే తల్లిని కోల్పోయి, చదువు మధ్యలోనే ఆపేసి, మందుల దుకాణంలో పనిచేస్తూ, పుస్తకాలతో స్నేహం చేసిన ఒక యువకుడు. బ్యాంకు గుమాస్తాగా స్థిరపడి, పెళ్లి చేసుకుని, ఒక పాపకు తండ్రై, జీవితాన్ని గడుపుతున్న ఒక సగటు గృహస్థు. కానీ, విధి ఆయనతో ఒక వింత నాటకం ఆడాలనుకుంది. బ్యాంకులో డబ్బుల గోల్‌మాల్ ఆరోపణ, పరువు పోతుందన్న భయంతో దేశం విడిచి పలాయనం, ప్రాణానికి ప్రాణమైన భార్య అనారోగ్యంతో ఉందని తెలిసి తిరిగి రావడం, ఆమె మరణం, చివరికి జైలు శిక్ష… ఒక సున్నితమైన మనిషి జీవితాన్ని విధి సుత్తితో బాదినట్లు బాదింది.

ఆ దెబ్బలకు, విలియం సిడ్నీ పోర్టర్ అనే మనిషి చనిపోయాడు.

ఆ జైలు గోడల మధ్య, ఆ ఏకాంతపు చీకటిలో, ఒక కొత్త మనిషి పుట్టాడు. తన గుర్తింపును, గతాన్ని సమాధి చేసి, కేవలం తనలోని కథకుడికి ప్రాణం పోశాడు. జైలులో కలిసిన రకరకాల మనుషులు, వారి కథలు, వారి కన్నీళ్లు… అవే ఆయన కలంలో సిరాగా మారాయి. ఆ చీకటి గదిలో ఆయన రాసిన కథలు, బయటి ప్రపంచానికి వెలుగును పంచాయి.

జైలు నుండి విడుదలయ్యాక, ఆయన అడుగుపెట్టింది న్యూయార్క్ మహానగరంలో. ఆ నగరం ఆయనకు అమ్మలా ఆశ్రయమిచ్చింది. ఆ నగరంలోని నాలుగు మిలియన్ల జనసంద్రంలో, ప్రతి మనిషి ఒక కథలా కనిపించాడు. గుమాస్తాలు, వెయిటర్లు, చిన్న చిన్న దొంగలు, పార్కు బెంచీలపై కాలం గడిపే అనామకులు… వీరందరి జీవితాల్లోని చిన్న చిన్న సంఘటనలనే ఇతివృత్తంగా తీసుకుని, అద్భుతమైన కథల సౌధాలు నిర్మించాడు. ఆ సౌధాలకు ఆయన పెట్టుకున్న పేరు “ఓ. హెన్రీ”.

ఓ. హెన్రీ కథల రసగుళికలు: ఎందుకు చదవాలి?

ఈ రోజుల్లో మనకు ఓపిక తక్కువ. కానీ, ఓ. హెన్రీ కథలు మన ఓపికను పరీక్షించవు. అవి రెండు, మూడు పేజీల్లోనే మనల్ని ఒక కొత్త ప్రపంచంలోకి తీసుకెళ్లి, ఒక అనుభూతిని మన గుండెల్లో నింపి, మాయమవుతాయి.

• జీవితపు వ్యంగ్యాన్ని చూపిస్తాడు: “ది కాప్ అండ్ ది యాంథమ్” కథలో, చలి నుండి తప్పించుకోవడానికి జైలుకు వెళ్లాలని రకరకాల తప్పులు చేసిన సోపీ అనే నిరుద్యోగిని పోలీసులు పట్టించుకోరు. కానీ, ఎప్పుడైతే ఒక చర్చి సంగీతం విని, మంచివాడిగా బతకాలని నిర్ణయించుకుంటాడో, అప్పుడే అతన్ని అనుమానంతో అరెస్ట్ చేస్తారు. జీవితం ఇంతే, మనం ఒకటి తలిస్తే, దైవం మరొకటి తలుస్తుందని ఇంతకంటే గొప్పగా ఎవరూ చెప్పలేరేమో!
• ప్రేమకు కొత్త అర్థం చెబుతాడు: “ది గిఫ్ట్ ఆఫ్ ది మాగీ” కథలో, ఒకరికొకరు క్రిస్మస్ బహుమతి ఇచ్చుకోవడానికి, భర్త తన వారసత్వపు గడియారాన్ని, భార్య తన అందమైన జుట్టును అమ్ముకుంటారు. చివరికి, ఆ బహుమతులు వారికి పనికిరావు. కానీ, ఆ కథ చదివిన మనకు తెలుస్తుంది, నిజమైన బహుమతి ప్రేమ, త్యాగం అని.
• నమ్మకాన్ని నేర్పిస్తాడు: “ది లాస్ట్ లీఫ్” కథలో, న్యుమోనియాతో బాధపడుతూ, కిటికీకి కనిపించే తీగపై చివరి ఆకు రాలిపోతే తను కూడా చనిపోతానని నమ్మే ఒక అమ్మాయి ఉంటుంది. ఆమె ప్రాణం కాపాడటానికి, బెహర్మాన్ అనే ఒక ముసలి చిత్రకారుడు, భయంకరమైన చలిలో, రాత్రంతా తడుస్తూ, గోడపై ఒక ఆకు చిత్రాన్ని గీస్తాడు. ఆ ఆకును చూసి ఆమె బతుకుతుంది, కానీ ఆ చిత్రకారుడు చలికి చనిపోతాడు. ఆ చివరి ఆకు, కేవలం ఒక చిత్రం కాదు, అదొక నమ్మకం, ఒక ప్రాణం.

మన కథలపై “చివరి మలుపు” ముద్ర

ఇంతటి గొప్ప కథకుడిని మన తెలుగు వాళ్ళు వదిలిపెడతారా? ఆయన కథల్లోని ఆత్మ, మన మనస్తత్వానికి అద్దం పట్టినట్లు ఉంటుంది. అందుకే, ఎప్పుడో దశాబ్దాల క్రితమే ఆయన కథల కెరటాలు మన తెలుగు తీరాన్ని తాకాయి.

శ్రీ రాగి, కొడూరు ప్రభాకర్ రెడ్డి, డి. రంగారావు వంటి కొందరు మహానుభావులు ఓ. హెన్రీ కథలను మనకు అందించారు. వారు కేవలం ఆ కథలని అనువదించలేదు, ఆయన ఆత్మను మన భాషలోకి తీసుకువచ్చారు. అందుకే, ఆ అనువాదాలు చదువుతుంటే, ఓ. హెన్రీయే స్వయంగా మనతో తెలుగులో కబుర్లు చెబుతున్నాడేమో అనిపిస్తుంది.

ఆయన ప్రభావం కేవలం అనువాదాలకే పరిమితం కాలేదు. మన సాహిత్యంలో “చివరి మలుపు కథ” అనే మాట వచ్చిందంటే, దానికి ఆదర్శం ఓ. హెన్రీయే. ప్రముఖ రచయిత గోపీచంద్ వంటి వారు ఆయన కథల ద్వారా ప్రభావితమయ్యారని విమర్శకులు చెబుతారు. ఇక, రచయిత వేమూరి సత్యనారాయణ గారైతే, “ప్రతి కథ చివరి వాక్యం దగ్గరికి వచ్చేసరికి, ఓ. హెన్రీ నా భుజం తడతాడు,” అని చెప్పారంటే, ఆయన మన రచయితల గుండెల్లో ఎంత లోతుగా నాటుకుపోయారో అర్థం చేసుకోవచ్చు.

ముగింపు: జీవితాన్ని ప్రేమించిన కథకుడు

నాకు జీవితంపై విరక్తి కలిగినప్పుడు, మనుషులపై నమ్మకం సన్నగిల్లినప్పుడు, ఓ. హెన్రీ కథలే నాకు మందులా పనిచేశాయి. జీవితం ఎప్పుడూ మనం అనుకున్నట్లు ఉండదని, కానీ ఆ ఊహించని మలుపుల్లోనే అసలైన అందం దాగి ఉంటుందని నాకు నేర్పింది ఆయనే. ఆయన తన కథల ద్వారా సంపాదించిన డబ్బును పేదలకు, స్నేహితులకు విరివిగా దానం చేసేవాడని చదివినప్పుడు, ఆయన కథల్లోని కరుణ ఆయన నిజ జీవితంలోనూ ఉందని అర్థమైంది.

కాబట్టి, మిత్రులారా, మీకు కాస్త సమయం దొరికితే, ఓ. హెన్రీ కథల పుస్తకాన్ని చేతిలోకి తీసుకోండి. ఆయన మిమ్మల్ని నిరాశపరచడు. మీలో ఒక కొత్త స్నేహితుడిగా, ఒక మంచి గురువుగా ఎప్పటికీ నిలిచిపోతాడు. ఇది నా హామీ.

తరువాత ఏంటి?

ఓ. హెన్రీ ప్రపంచం ఒక అంతులేని అక్షయపాత్ర. ఈ వ్యాసంలో మనం ఆయన జీవితాన్ని మాత్రమే స్పృశించాం. అసలైన గారడీ ఆయన కథల్లో ఉంది. ఆ కథల వెనుక ఉన్న మాయ ఏమిటి? పాఠకుడిని చివరి వాక్యం వరకు కట్టిపడేసే ఆయన శైలి రహస్యమేంటి? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలను రాబోయే కథనాలలో కలిసి అన్వేషిద్దాం. వేచి ఉండండి!