పలుకు

Blog

  • రాజమ్మ

    “ముసలిది ఇంకా ఎంత కాలం బ్రతుకుతాదో, చెయ్యలేక చస్తున్నా” అంటూ పక్క ఎక్కింది సుమిత్ర. ఏమమనకుండా మౌనంగా విన్నాడు పరమేశం. ఆ ముసలిదీ ఆయనకు నానమ్మ పేరు రాజమ్మ, గత ముప్పై ఐదు ఏళ్ళుగా మంచాన పట్టి ఉంది. మాట రాదు, ఎవ్వరిని గుర్తుపట్టదు, ఒంట్లో ఏ అవయవం కదల్దు. 

    ఒరిస్సాలో జయపూర్లో మెయిన్ రోడ్కు కుడి పక్క తెలుగు వారు, ఎడమ పక్క ఒరియా వారు ఎక్కువగా ఉంటారు. కుడిపక్క మెయిన్ మార్కెట్ దగ్గర మహారాణిపేటలో రాజమ్మ ఉంటుంది. వడ్డీవ్యాపారం ఆవిడా చేసినంత పద్దతిగా ఎవ్వరు ఉండరేమో. ప్రతీ పని లెక్క ప్రకారమే జరగాలి, వంట కూడా లెక్క ప్రకారమే, మనిషికి ఒక వంకాయ అంటే ఒక్కటే రెండోది కావాలి అని అడిగినా దొరకదు, గరిటెడు పప్పు మనిషికి అంటే గరిటెడే.

    రాజమ్మ భర్త పేరు ఎవ్వరికీ తెలియదు, అందరు అతన్ని రాజమ్మ మొగుడనే పిలుస్తారు. వారికి ఐదుగురు పిల్లలు మొదట ముగ్గురు కొడుకులు తరువాత ఇద్దరు కూతుళ్లు. మొదటివాడు కోదండరామయ్య, రెండోవాడు జానకిరామయ్య, మూడోవాడు అచ్చుతరామయ్య, కూతుళ్లు కౌసల్య, జానకి.

    ఊరిలో మెయిన్ మార్కెట్లో ఓ కొట్టులో తన దగ్గర వడ్డీకి డబ్బులు తీసుకొని కట్టలేని ఓ ఆసామి దగ్గర తీసుకొని పెద్దవాడిచేత కిరానా వ్యాపారం పెట్టించింది రాజమ్మ. మిగతా ఇద్దరినీ వేరే రెండు కోట్లలో పనికి పెట్టి, పని నేర్చుకోమంది. కూతుళ్ళకు తన వడ్డీ వ్యాపారం మెళుకువలు నేర్పింది.చదువులేవి పెద్దగా అబ్బక పోయినా వ్యాపారం మాత్రం అందరికి నరనరాల్లో జీర్ణమైనట్టు చూసింది.

    మొదటివాడికి రాజాం, రెండోవాడికి విజయనగరం, మూడోవాడికి గరివిడి, ఆడపిల్లలికి ఒరిస్సాలో నవరంగపూర్, మత్తిలి సంబంధాలు చేశారు. కూతుళ్లు అత్తవారింటికి వెళ్లిపోగా రెండోవాడు, మూడోవాడు ఇక్కడ ఉంటె పెద్దోడికి మళ్ళి ఎదురొస్తారు అని చెప్పి విజయనగరం, గరివిడి పక్కన చీపురుపల్లిలో వ్యాపారాలు పెట్టించింది రాజమ్మ.

    పెద్దోడు రోజూ రాజమ్మకు లెక్కలు చెప్పాల్సిందే, మిగతా ఇద్దరు మొదట్లో నెలకొకసారి జయపూర్ ఇంటికి వచ్చి లెక్కలు అప్పచెప్పేవారు. ఇంకా వారు రాజమ్మ పెట్టిన పెట్టుబడి తిరిగిచ్చిన తరువాత నెమ్మదిగా ఏదో ఒక సాకుతో రాకపోకలు తగ్గించేశారు.

    కోడలికి వండవలసిన పప్పు, ఉప్పు, నూనె అన్నీ కొలత ప్రకారం ఇచ్చి మిగతావి ఓ అల్మెరలో పెట్టి తాళం వేసి, తాళం తన దగ్గర పెట్టుకునేది. కోదండరామయ్య భార్య వరలక్ష్మికి అత్తగారి పద్ధతులు కొలతలు మొదట్లో కొంచం కష్టమనిపించినా నెమ్మదిగా సర్దుకు పోయింది.

    ఓరోజు రాజమ్మకి ఒంట్లో నలతగా ఉంటె ఊరిలో డాక్టర్కి చూపిస్తే, వైజాగ్ తీసుకెళ్లి పరీక్షలు చేయించామన్నారు.

    “డాక్టర్లు అలాగే అంటారు పర్లేదులేరా, అదే సర్దుకుపోతుంది” అన్నాది రాజమ్మ.

    అది జరిగిన వారం రోజులకు పక్షవాతం వచ్చి కాలు చేతులు నోరు పడిపోయింది. అది మొదలు ఆవిడ మంచం దిగింది లేదు. ఇంట్లో అన్ని పనులు వారలక్ష్మే చూసుకొనేది. ఇంట్లో సాయానికి మనిషిని పెట్టుకున్న ఒప్పుకునేది కాదు రాజమ్మ. నోరు లేకపోయినా ఏదో ఒకటి అరుస్తూనే ఉండేది. నెమ్మదిగా ఆ అరుపులు కూడా నోటి నుండి రావడం ఆగిపోయింది.

    కోదండరామయ్య, వరలక్ష్మి దంపతులకు ఇద్దరు పిల్లలు కొడుకు, కూతురు.

    “చచ్చి ఏ లోకన్నా ఉందో కానీ మా అత్తమ్మ బ్రతికున్నతకాలం ఈవిడకి సేవలు చేస్తూ పోయింది ఆ మహాతల్లి” అంటూ అత్తగారిని గుర్తుచేసుకుంది సుమిత్ర. 

    వరలక్ష్మిగారు కాలం చేసి ఇప్పటికీ ఆరేళ్ళు. అప్పటినుండి రాజమ్మ సేవ అంతా సుమిత్ర, పరమేశం పైనే పడింది. కోదండరామయ్య వయసు కూడా డబ్బై పైనే. ఆయనకి కొంత దిగులుగానే ఉంటుంది, తల్లికి తలకొరివి పెట్టకుండా వెళ్ళిపోతానేమో అని. సొంత ఊళ్ళో వ్యాపారం, తాతలనాటి ఇంట్లో ఉన్నందుకు తల్లిని చూసుకునే బాధ్యత మొత్తం పెద్దకొడుకు పైన పడింది. మిగతా ఇద్దరూ తల్లి యోగక్షేమాలు అడిగి తెలుసుకుంటారే కానీ ఆవిడని మాత్రం ఒక్క వారం రోజులు కూడా తమ దగ్గర ఉంచుకోరు. 

    “పెద్ద కుటుంబం, అవసరానికి అందరూ సాయం ఉంటారు అని ఈ సంబంధం చేశారు మా నాన్నా. ఏం సాయం ఒక్కరు అక్కరకు రారు” అంది 

    “ఇరువరెండేళ్లు అయింది అది జరిగి, ఇంకా తవ్వుతావా ఆ విషయాన్ని. మనకీ ఓ కొడుకు, కూతురు ఉన్నారు, వాళ్ళు కాలేజీకి వెళ్తున్నారు” అన్నాడు పరమేశం కొంచం బాధగా. 

    “అదే కదా నా బాధ, పదేళ్ళైంది ఇంట్లోనుండి బయటకు వెళ్ళి. ఓ గృహప్రవేశానికి కానీ, పెళ్లికి కానీ, ఫంక్షన్ కానీ వెళ్ళి ఒక పూట మావాళ్ళతో గడిపింది లేదు. ఎప్పుడూ ఇల్లు ముసలిది, అదే గొడవ అదే తంతు” అంటూ వాపోయింది. 

    “మా అత్తమ్మ వెళ్తూ వెళ్తూ నా గుదిబండ నీకు తగిలిస్తున్నానే అని పాపం ఎంత బాధ పడ్డాదో.” వరలక్ష్మమ్మ కోడల్ని కన్నకూతురుకన్నా ఎక్కువగా చూసింది. కూతురు కన్నా ముందు కోడలికి పెట్టేది అందుకేనేమో అత్తగారు, అత్తయ్య బదులు అత్తమ్మా అంటాది సుమిత్ర. 

    “మన చేతిలో లేనిది మనం ఏం చేస్తాం చెప్పు, గట్టిగా అనకు నాన్న వింటే బాధపడతారు” అన్నాడు.

    “ఇంకో విషయం రేపు నర్స్ రాదట. అదో ఎక్స్ట్రా డ్యూటీ మనకి. ఎన్ని అనుకున్న ఏమౌతుంది జంగపోడు నానమ్మకు ఇల్లు కట్టినట్టే, షరా మామూలే, పడుకోండి” అంటూ లైట్ ఆపేసింది.

    వరలక్ష్మమ్మ అత్తగారు నడిచినంత కాలం కోడల్ని బాగానే సాధించుకు తిన్నాదని, నడవలేక పోయినా కూడా బాగానే సేవ చేయించుకుంది అనే వారు కోడలితో. 

    ఇంకా కొన్నాళ్ళు ఆ సేవ, తిట్లు కార్యక్రమం జరిగిన తరువాత, ఒక రోజు రాజమ్మ ఉలకలేదు పలకలేదు. డాక్టర్ వచ్చాడు పోయినట్టే అని తేల్చేశాడు. అందరికీ కబురులు వెళ్ళాయి, కొడుకులు కూతుళ్లు కోడళ్ళు అల్లుళ్ళు మనవళ్ళు మనవరాళ్లతో ఇల్లు చాన్నాళ్లకి కళకళలాడింది. అది చావింటి కన్నా పెళ్ళింటి లా ఉంది. ఒక్క కొండదరామయ్యగారు కొంత బాధలో ఉన్నా తమ్ముళ్లు చెల్లెల్లు మాటలతో కొంత తేలిక పడ్డారు. 

    మొత్తానికి శవాన్ని శ్మశానం చేర్చారు. కట్టెలమీద కన్నా ఎలెక్ట్రిక్ ఐతే సులభం ఇంకా తొందరగా అయిపోతుంది అని అందరూ నిర్ణయం తీసుకొని దానికి సంబంధించిన బల్ల మీద పడుకోబెడుతుంటే ఏదో మూలుగులా వినిపించింది. 

    పరమేశం సుమిత్ర కళ్లలో తను ఉదయం చూసిన ప్రశాంత గుర్తుకు వచ్చి ఏం మాట్లాడలేదు

    మిగతావారు కూడా మళ్ళీ సెలవులు పెట్టాల్సి వస్తుందేమో అని సైలెంట్గా ఉండిపోయారు. 

    దూరంగా కూర్చున్న కొండందరంమయ్యగారితో ఎవ్వరు ఏది అనలేదు. అది ఎవ్వరు మాట్లాడుకొని చర్చించని ఒప్పందంలా ఉండిపోయింది. 

    కొంత సేపటికి రాజమ్మ బూడిదతో బయటపడ్డారు. 

  • అభీ నజావో ఛోడ్ కర్

    అభీ నజావో ఛోడ్ కర్

    అలెక్సాలో “అభీ నజావో ఛోడ్ కర్” అన్న పాట వస్తోంది. ఆ పాట విన్నపుడల్ల తనకు ఎక్కడ లేని పులకింత వస్తుంది. జయదేవ్నీ రఫీనీ ఆషాని మెచ్చుకోకుండా ఉండలేడు. అంత మధురంగా ఉంటుంది, గ్లాస్ లో సింగల్ మాల్ట్ వేసుకొని స్టూడియోలోని కుర్చీలో కూర్చొని ఆ ఆరు పెయింటింగ్స్ వైపే చూస్తున్నాడు.

    గిరీశం ఇప్పటికి 6 సార్లు వెయ్యటానికి ప్రయత్నించాడు ఆ పోర్ట్రయిట్, అన్ని సార్లు ఆవిడ మొహం పోలికలు వస్తున్నాయి కానీ ఫొటోలో ఆవిడలా అనిపించడం లేదు. “తనకు ఏమైంది ఎంత సులువుగా వేస్తాడు మొహాలని, అటువంటిది 6 ప్రయత్నాలా” అని ఆలోచిస్తూ కూర్చున్న గిరీశానికి గతం ఒక్క సారిగా గుర్తుకు వచ్చింది.

    గిరీశం నాన్నగారికి ఉద్యోగరీత్యా తరుచూ ట్రాన్స్ఫర్లు అవుతుండేవి, ఆలా పది రోజుల క్రితం ఆ కొత్త ఊరు చేరుకున్నారు. కొత్త ఇల్లు కొత్త ప్రదేశం, కొత్త స్కూలు. అన్నయ్య అక్క ఇద్దరూ అమ్మమ్మ వాళ్ళ ఇంట్లో ఉంటూ చదువుకునేవారు. ఊరికి ఒక వైపు గోదావరి ఇంకో వైపు పచ్చని పొలాలు. గిరీశానికి ఈ ఊరు ఎంతగానో నచ్చేసింది, చిన్నప్పటి నుండి బొమ్మలు వెయ్యడం అంటే ఎంతో సరదా, బొమ్మలు వేస్తూ చుట్టూ లోకం మర్చిపోయేవాడు.

    ఓ రోజు సాయంత్రం డ్రాయింగ్ బుక్ పక్కన పెట్టి పెరట్లో ఉన్న పచ్చని పైరులు చూస్తూ మైమరచి పోతున్న టైములో పక్క డాబా మీదకి సన్నజాజుల వాసనతో పాటు, “కన్నె పిల్లవని కన్నులున్నవని” పాట హుమ్మింగ్ వినపడడంతో తిరిగి చూసాడు, లంగా వోణి వేసుకొని మేడ పైన ఆరవేసిన బట్టలు తీస్తూ ఓ అమ్మాయి. ఆలా ఎంతసేపు చూశాడో తెలియదు కానీ, ఆ అమ్మాయి తన పని తానూ చేసుకొని వెళ్ళిపోయింది.

    కింద నుండి అమ్మ పిలుపుతో ఈ లోకానికి వచ్చాడు. కింద పిట్టగోడ దగ్గర పక్కింటివాళ్లతో మాట్లాడుతూ అమ్మ పిలుస్తోంది. పరిగెత్తుకుంటూ కిందకు వెళ్ళంగానే “వీడేనండి మా మూడో వాడు గిరీశం, ఈ సంవత్సరమే 10వ క్లాసులోకి వచ్చాడు” అని పరిచయం చేసింది. అక్కడున్న వారికి నమస్కారం చేసి లోపలి వెళ్లబోతుండగా ఆ అమ్మాయి వచ్చింది. “మా రెండో అమ్మాయి నాగవల్లి, ఇంటర్ ఎంపీసీ రెండో సంవత్సరం చదువుతుంది ” అంటూ పరిచయం చేసారు. “మావాడికి లెక్కలు, సైన్స్ లో చాలా తక్కువ మార్కులు వస్తాయి, కొంచం చెప్పమ్మా నీకు పుణ్యం ఉంటాది ” అంటూ అమ్మ అప్పుడే నా కోసం మొత్తం చెబుతూ ఉంటె, “అమ్మా ” అంటూ లోపలి వెళ్ళిపోయాడు.

    లోపలి వేళ్ళాడే కానీ ఆలోచనల్లన్ని నాగవళ్లి పైనే, తాను పుస్తకాల్లో చూసిన వాపా, బాపు బొమ్మలా ఉంది. (వాపా పూర్తి పేరు మొన్న మొన్నటి వరకు తనకు తెలియదు, బాపు అంటే గాంధీ చుట్టమేమో అనుకునేవాడు చిన్నప్పుడు) ఆ నవ్వు ఆ కళ్ళు, ఆ నడక వర్ణించలేడు. అప్పుడే రేడియోలో “రవి వర్మకే అందని ఒకే ఒక అందానివో” పాట వచ్చింది. బాలసుబ్రహ్మణ్యం అంట పాట పాడింది. భలే అనిపించింది మొదటి సారిగా.

    పొద్దున్నే రేడియోలో సంస్కృత వార్తలు వచ్చే సమయానికి లేవడం, అన్ని కానిచ్చి చద్దన్నం తిని భక్తిరంజని వచ్చే సమయానికి భుజాన స్కూల్ సంచి వేసుకొని స్కూల్కి వెళ్లడం ఏ వూరు వెళ్లిన ఇదే తన దినచర్య. ఈరోజు కొత్త వూరిలో కొత్త బడి బయటకు వెళ్తూ పక్కింటి వైపు చూసాడు నాగవల్లి ఏమైనా ఈ టైములో కాలేజీకి వెళ్తుందా అని. ఎవ్వరు కనబడకపోవడంతో నెమ్మదిగా స్కూల్ వైపు అడుగులు వేసుకుంటూ వెళ్ళాడు. సాయంత్రం తెలిసింది ఏమిటంటే నాగవళ్లి ఉదయం ఏడింటికే బాక్స్ పట్టుకొని బుస్సుకి పక్క ఊరిలో కాలేజీకి వెళ్తుందని. రేడియోలో “చిలక సిలికా” అన్న పాత పాట ఏదో వస్తుంది. (నా పాట నీ నోట పలకాల సిలకా నీ బుగ్గలో సిగ్గు లోలకాల సిలకా – ఘంటసాల సుశీలగారు పాడిన పాట)

    ఇంతలో అన్నయ్య ఫోన్ వస్తే ఈ లోకంలోకి వచ్చాడు గిరీశం. “ఎరా US నుండి నీకు ఏమైనా కావాలా ” అని అడుగుతుంటే తనకి కావలసిన ఓ రెండు వస్తువులు చెప్పి, మిగతా విషయాలు మాట్లాడి ఫోన్ పెట్టేసాడు. ఓ గుడ్డని టర్పెంటైన్లో ముంచి పెల్లెట్ పైన మిగిలి ఉన్న పెయింట్స్, ఆయిల్ పెయింట్ బ్రష్లు శుభ్రం చేస్తూ, గ్లాస్ పట్టుకు  కూర్చున్నాడు. అలెక్సాలో “హుస్న్ వాలే తేరా జవాబు నహి” రవి రఫీ కంబినేషన్లో పాట వస్తుంది. మళ్ళి గతంలోకి జారుకున్నాడు.

    నెమ్మదిగా నాగవల్లికి దగ్గరైయ్యాడు. ఫిజిక్స్ మాథ్స్ చెప్పించుకుంటున్నాడు. ఆదివారం సాయంత్రం వచ్చే సినిమా వాళ్ళ ఇంట్లోనే చూస్తూఉంటారు తాను అమ్మా, ఇప్పటికింకా టీవీ కొనలేదు నాన్న. సినిమా చూస్తూ అప్పుడప్పుడు అక్కడే పడుకుండిపోయేవాడు. చందమామ, స్వాతి, ఆంధ్రభూమి జ్యోతిలో వచ్చే బొమ్మలని కూర్చొని వేయటం ఒక అలవాటు తనకు. ఆలా వేసి నాగవల్లికి వెళ్లి చూపించేవాడు, తనను ఎంతో మెచ్చుకొని పొగిడితే భలే ఆనందంగా ఉండేది.

    ఓ రోజు రేడియోలో “నీలాలు కారేనా, కాలాలు మారేనా” ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం పాడిన పాట వస్తుంటే కూర్చొని నాగవల్లి మొహం వెయ్యటానికి చాలా ప్రయత్నాలు చేసాడు తను. అది ఎంతకీ రావటంలేదు. ఇన్నాళ్లు బొమ్మలైతే వెయ్యడం నేర్చుకున్నాడు కానీ మొహాలు వెయ్యడం నేర్చుకోలేదు. అవి ఎలా వెయ్యాలో తెలియదు. అదే విషయం నాగవల్లికి చెబితే “ముందు నేర్చుకో, నువ్వు బాగా వెయ్యగలిగేటప్పుడు నీతోనే వేయుంచుకుంటాను లే ” అన్నాది.

    నెమ్మదిగా 10th నాగవల్లి సహాయంతో 2nd క్లాసులో పాసైయ్యాడు.

    రోజులు గడుస్తున్న కొద్దీ నాగవల్లితో స్నేహం బాగా బలపడింది. రేడియోలో “వ్రేపల్లియ ఎద ఝల్లున పొంగిన రవళి నవరసమురళి ఆనందన మురళి ఇదేనా” పాట ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి.సుశీలగారు పాడిన పాట వస్తుంటే ఇంటర్ రెండో సంవత్సరంలో “నువ్వంటే నాకు చాలా ఇష్టం, ఐ లవ్ యు ” అని చెప్పాడు దానికి నాగవల్లి డిప్పమీద ఒక్కటి కొట్టి “పని చూసుకోరా, చదువు ముందు” అంది.

    “ఇంటర్ ఐన తరువాత ఫైన్ ఆర్ట్స్ నేర్చుకుంటా” అంటే నాన్నకు తనకు పెద్ద గొడవైంది. అప్పుడు నాగవల్లి వచ్చి మన ఇష్టాలు వేరు పెద్దల ఇష్టాలు వేరు నచ్చచెప్పాలి అన్నాది. అయినా తనకు కోపం తగ్గక అలిగి అమ్మమ్మ ఇంటికి వెళ్లి వస్తాను అని మారం చేసి అమ్మమ్మ ఊరు వెళ్ళాడు.

    అన్నయ్య అక్క అమ్మమ్మలతో టైం స్పెండ్ చేసి ఓ 20 రోజులకు తిరిగి ఇంటికి రాత్రి బస్సుకి వచ్చి ఉదయానే కాలేజీకి వెళ్లిన తనకు నాగవల్లి కనిపించలేదు. సాయంత్రం ఇంటికి వచ్చిన తరువాత కూడా కనిపించలేదు. పక్కింటికి వెళ్లి చూస్తే తాళం వేసి ఉంది. “ఏమైంది” అని అమ్మని అడిగితే “నాగవల్లికి పెళ్లి కుదిరింది వాళ్ళ సొంత ఊరిలో పెళ్ళంట, పెళ్ళైన తరువాత అటునుండి అటే అమ్మాయిని తీసుకువెళ్లిపోతాడట అబ్బాయి” అని ఏవో చెబుతుంది అమ్మ. తనకు దుఃఖం ఆగలేదు. వెక్కి వెక్కి ఏడ్చాడు అమ్మ ఏమైంది అని అడిగితె ఏమి చెప్పకుండా ఏడుస్తూనే ఉన్నాడు ఆ రాత్రంతా. ఎక్కడో దూరంగా “కంచికి పోతావా కృష్ణమ్మా” ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం పాడిన పాట వస్తుంది. తరువాత తను నాన్నని ఒప్పించి బెనారస్ వెళ్లి ఫైన్ ఆర్ట్స్ నేర్చుకోవడం, జీవితం సాగిపోవడం అన్ని జరిగిపోయాయి. ఇది జరిగి ఇప్పటికి ఓ 35 ఏళ్ళు అయిఉంటుంది.

    ఆ ఆరు పోట్రైట్స్ ని చూస్తూ ఫోన్ తీసాడు గిరీశం. వాట్సాప్ ఓపెన్ చేసి మెసేజ్ టైపు చెయ్యడం మొదలు పెట్టాడు “హాయ్, మీ అమ్మగారి ఫోటో వెయ్యటం కుదరడం లేదు, వచ్చి ఆవిడా ఫోటో తీసుకోండి. మళ్ళి నా దగ్గర ఉంటె పాడైపోతుంది” అని. మెసేజ్ పంపి అలెక్సాలో తలత్ మహమూద్ పాట నౌషాద్ స్వరపరిచిన “తస్వీర్ బనాతా హూన్, తస్వీర్ నహి బంతి” పాట వింటూ అక్కడే నిద్ర పోయాడు. ఉదయం ఎప్పుడో చూసుకుంటే “OK” అన్న మెసేజ్ వచ్చింది.

    ఓ రెండు రోజుల తరువాత ఆ ఫోటో తీసుకువచ్చిన అమ్మాయి తో పాటు అమ్మాయి తమ్ముడు కూడా వచ్చారు. అమ్మాయి తమ్ముడిని పరిచయం చేసింది అతని పేరు కూడా గిరీశమట. తనని ఎంతగానో బ్రతిమిలాడ ప్రయత్నించారు, “మా అమ్మగారి చివరి కోరిక మీతో బొమ్మ వేయుంచుకోవాలి” అని. తన సమస్య కూడా వారికి చెబుతూ వేసిన ఆరు పెయింటింగ్స్ చూపించాడు . ఇద్దరు బొమ్మల్లా ఆలా నించుండి పోయారు. ఇద్దరి కళ్ళలో నీళ్లు, ఏమైందో అర్ధంకాలేదు, కొంచం సేపు వారిని కుదుట పడనిచ్చి అడిగాడు “ఏమైంది” అని. ఈ ఆరు మా అమ్మగారు మా చిన్నప్పుడు ఎలా ఉండేవారో ఆలా వేశారు, ఇంత అందంగా అమ్మని చూసి చాలా ఏళ్లయింది” అంటూ ఏడుస్తూనే ఉన్నారు. ఇంతకీ “మీ అమ్మగారి పేరు” అన్నాడు “నాగవల్లి” అన్నారు ఇద్దరు.

    అలెక్సాలో “ఇన్ ఆంఖోఖి మస్తీ కె మస్తానే హజారో హై” ఆషా పాడిన పాట ఖయ్యాం స్వరకల్పన వస్తోంది.

  • బావుడి

    బావుడి

    ఆరుకు నుండి జేయపూర్ వెళ్లే దారిలో ఆంధ్ర-ఒడిశా సరిహద్దుల్లో మేఘాలను అందుకుంటూ పచ్చని కొండల మధ్య దాక్కున్న ‘పాడువా’ అనే చిన్న గ్రామం. ఆ గ్రామపు చుట్టూ కొండకోనల్లో నిండుగా గిరిజన గూడేలు. ఆ గూడాల్లో ఎందరో పిల్లలు, వారిలో ఒకర్తి ‘చొంపా’. అడవిలో పెరిగిన సంపంగి మొగ్గలాగా సన్నగా నాజూగ్గా, నవ్వుతూ ఎక్కడికి వెళ్లినా చెలాకీగా మాట్లాడుతూ ఉండేది చొంపా.

    పగలంతా ఆటతో పాటు చింత చెట్టు దగ్గర చిగురు, కాయలు కోయటం, లేతపోతే లేత వెదురు బొంగులు కొయ్యటం, గుమ్మడి పాదు చుట్టూ తిరిగి మంచి గుమ్మడికాయ కోయడం, పొలం గట్ల దగ్గర ముళ్ల తోటకూర ఏరడం, ఇలా ఇంటికి కావలసిన కూరలు ఆకులు తెచ్చేది.

    “బొవూ ఆకలేస్తుంది” సాయంత్రం చీకటి పడకముందే తల్లి దగ్గరకెళ్ళి అన్నం పెట్టమని మారం చెయ్యడం మొదలు పెట్టింది.

    “నీకు చీకటి పడకముందే ఆకలేమిటీ?”

    ప్రతిరోజూ సాయంత్రం మందు తాగి వచ్చే తండ్రి తల్లిపై చేసే అత్యాచారం చూస్తే చొంపాకి చచ్చెంత భయం. తల్లిని జుట్టు పట్టుకుని ఈడ్చి కొట్టడం, తన్నడం, నానా మాటలు అనడం. కేవలం చొంపా వాళ్ళ బాబా ఒక్కడే కాదు, ఆ గూడెంలో చాలామంది మగవాళ్ళది అదే తీరు. ఆ దెబ్బలు, ఆ అరుపులు…ఆడవాళ్లపై మగవాళ్ల ఆధిపత్యం…అదంతా ఆ గూడెం జీవితంలో ఒక భాగంలా, ఒక అలవాటులా అనిపించేది. ఎవరూ ఎదురుతిరగకపోయేసరికి, బహుశా బ్రతుకంటే ఇదేనేమో అనుకునేది.

    “అయినా పగలంతా అంత ప్రేమగా ఉండే బాబా, ఆ మందు తాగితే ఎందుకలా అయిపోతాడు?” అమాయకంగా అడిగింది

    ఏం సమాధాం చెప్పాలో తెలియక పళ్లెంలో ఇంత వండింది పెట్టి నోరు మూయించింది ఆవిడ. పెట్టింది తిని బుద్దిగా తండ్రి వచ్చేలోపు గుడిసెలోకి వెళ్లి పడుకుంది.

    ఇలా ఆట, భయం మధ్య ఊగుతూ సమయం గడచిపోయింది. చొంపా పదహారేళ్లు వయసు వచ్చేసరికి విరిసిన సంపంగి పువ్వులా అడవిలో పెరిగిన నల్లటి కలువల్లా, దట్టమైన నల్లని జుట్టు, పౌర్ణమి చంద్రునిలాంటి ముఖం, అందులో జింక పిల్లలాంటి పెద్దపెద్ద కళ్ళు. ఆమె అందానికి చుట్టుపక్కల యువకుల గుండెలు గల్లంతయ్యేవి.

    అడవిలో పుట్టి పెరిగిన శరీరం, కొండలు, గుట్టలు, వాగులు ఇలా ఎక్కటం దిగటం ఈదటం, యౌవనంలో ఉన్నాడేమో ‘డొంబురు’ది దృఢమైన నల్లని శరీరం, చూడగానే ఆకట్టుకునే మొహం, చలాకీగా ఉంటాడేమో పక్క గూడేమైనా చొంపాకి చాలా నచ్చేసాడు. డొంబురుకి కూడా చొంపా అంటే చాలా ఇష్టం.

    ఇద్దరూ పక్షుల్లా స్వేచ్ఛగా అడవంతా తిరుగుతూ, వాగుల్లా గలగలా పారుతూ, గాలిలా గుసగుస లాడుతూ రోజులు గడిచిపోయేవి.

    ఓ రోజు అడవిలో పూచే జాజులు కోసుకు వచ్చి మాల కట్టి చొంపా కొప్పులో పెడుతుండగా “నువ్వు మందు తాగానని మాట ఇస్తావా?” అని ముద్దుగా అడిగింది.

    “చూద్దాంలే” అన్నాడు

    “చూద్దాం కాదు, మాట ఇవ్వు” అంది

    “సరే తాగను” అన్నాడు నవ్వుతూ

    వారి ప్రేమ పెద్దల చెవిదాకా పాకింది. పెద్దలు కూడా వారి పెళ్ళికి సమ్మతం చెప్పారు.

    ప్రతీ ఏడు పంటలు చేతికి వచ్చే సమయంలో ఆ చుట్టుపక్కల గూడెల యువకులంతా కలిసి వేటకు వెళ్లడం ఒక అవసరం, ఆనవాయితి. వ్యవసాయాన్ని, పంటలను రక్షించాలంటే అడవి పందులను వేటాడాలి. ఒకరోజు రాత్రి రెండు బృందాలు వేటకు బయలుదేరాయి. వాటిలో డొంబురు కూడా ఉన్నాడు.

    మరుసటి ఉదయం రెండు పెద్ద అడవి పందులతో వేట బృందాలు తిరిగి వచ్చాయి. వేట విజయంలో గూడేమంతా ఉత్సవంగా మారింది. గూడెంలో జాతర అంటే మందు ఉండాల్సిందే. వేట పందులను భాగాలు వేసుకుంటున్నారు.

    “మేము కొట్టిన పందే పెద్దది, చూశారా ఎన్ని ముక్కలు వచ్చాయో” అన్నాడు డొంబురు తమ బృందం వైపు గర్వాంగా చూస్తూ.

    “చాల్లే, ఇలాంటి ఎలుకల్ని ఎన్ని చూసామో, ఎన్ని కొట్టామో” అని మరో బృందం యువకుడు అందుకున్నాడు.

    “అవునురా, మీరు ఎలుకనే కొట్టింది. ఎంతమంది తింటార్రా దానిని” డంబురు బృందంలో వేరొకడి నోరు లేచింది.

    మందు మత్తు ఎక్కుతున్న కొద్దీ మాటలు పెరిగాయి, పౌరుషాలు పెరిగాయి. అక్కడ జనమంతా రెండు భాగాలుగా చీలిపోయారు. పెద్దలు ఏం చెప్పినా ఎవ్వరి చెవులకూ ఎక్కడం లేదు.

    చినికి చినికి గాలివానై, క్షణికావేశంలో ఆ కుర్రాడు చేతిలోని గొడ్డలితో డొంబురుపై ఒక్క వేటు వేశాడు. ఆ దెబ్బకు డొంబురు అక్కడికక్కడే ప్రాణం వదిలేసాడు.

    ఆ ఒక్క గొడ్డలి దెబ్బ డొంబురు ప్రాణాన్ని మాత్రమే కాదు, చొంపా జీవితపు ఆశాలపైనా వేటుపడింది.

    ప్రియుడి మృతదేహాన్ని చూసిన చొంపా ప్రపంచం శూన్యమైపోయింది. నెలల తరబడి గుడిసె, గూడేం దాటి బయటకు రాలేదు. ఎవరితోనూ మాట్లాడలేదు. ఎంతమంది పెళ్లి చేసుకుంటామని వచ్చినా ఆమె తిరస్కరించింది.

    తన జీవితాన్ని ధ్వంసం చేసిన మద్యం పట్ల, దానిని తాగిన మనుషులన్నా ఆమెలో అసహ్యం, భయం పెరుగుతూ వచ్చాయి. ఓదార్చడానికి తల్లి కూడా లేదు. ఇక తండ్రి అమానుషానికి ఎలాంటి అవరోధం లేకుండా పోయింది.

    “ఏమే ముండా పెళ్లి చేసుకోవా, నా మీద పది ఏడుస్తూ నన్ను తినవే. నన్ను కూడా చంపేస్తే, నీకు సుఖంగా ఉంటాదా” అంటూ రోజు తాగి వచ్చి వేధించేవాడు.

    పెళ్లి చేస్తే, మగపెళ్లి వారు ఇచ్చే కానుకులతో ఇంకొన్ని రోజులు తాగొచ్చు అని ఓ కోరిక ఒక పక్క. అది చేసుకోవటం లేదు అని మరీ క్రూరంగా తయారయ్యాడు. కూతురనే కనికారం లేకుండా కొట్టేవాడు, తన్నేవాడు.

    ఆ హింస, ఆ నరకం భరించలేని చొంపా నిద్రలేని ఎన్ని రాత్రులు గడిపిందో. భయం, బాధ, విరక్తి అన్నీ కలిపి చావాలి అన్న కోరిక పుట్టింది, కానీ చావడానికి ధైర్యం సరిపోలేదు. ఈ నరకం నుండి బయటకు వెళ్ళాలి అని ఒక్కటే ఆలోచనతో నిద్రలేని రాత్రులన్నీ గడిపింది.

    ఒకరోజు తండ్రి కొడుతుండగా మూర్ఛపోయింది, మరుసటి ఉదయం నుంచి వింతగా మారిపోయింది. కళ్ళల్లో శూన్యం, మాటల్లో అర్థం లేదు. పిలిస్తే స్పందించదు, ప్రశ్న అడిగితే వింతగా నవ్వుతుంది. భూతవైద్యులు, వైద్యులు ఎవరికీ అర్థం కాలేదు.అందరూ ఆమె తండ్రి కొట్టిన దెబ్బలకు పిచ్చిదైపోయిందని నిర్ధారించుకున్నారు. అదే చొంపాకి కావలసినది.

    పిచ్చి అయితే నటించొచ్చు కానీ, పదిహేడేళ్ల అందం దాయడం కష్టం. మందు తాగే మనుషులకు పిచ్చితో పనేంటి. ఎంతమందిని చూడలేదు గూడెంలో పెళ్ళాన్ని మైకంలో కొట్టి, తన్ని, మల్లి దాని పక్కకి మత్తు దిగాక దూరినోళ్ళని.

    తనను తాను కాపాడుకోవాలని, క్రూర మృగాల వంటి మనుషుల నుండి రక్షించుకోవాలని ఒక వింత కవచాన్ని తయారు చేసుకుంది. నెలల తరబడి స్నానం చేయడం మానేసింది. శరీరం నుండి వచ్చే దుర్వాసన, వంటికి పట్టిన మురికి, ఒక రక్షణ కవచంగా మార్చుకుంది. అలాగే గుండెమంతా తిరిగేది. ఎవరైనా పెడితే తినేది, లేకపోతె ఏదో ఓ మూల కూర్చునేది.

    విరిసి విరవకుండా సంపంగి మొగ్గలా ఉండే చొంపా ఇప్పుడు మాడిపోయి వాడిపోయి మూగబోయింది.

    మనిషి మనసు చాలా వింతది. దృఢ నిశ్చయం ఉంటే ఎంత కష్టమైన పని అయినా సాధ్యమవుతుంది. పిచ్చిగా తిరిగే చొంపా గూడేం వదిలి పాడువా చేరుకుంది. అక్కడ నుండి పొట్టకు సరైన తిండి లేకుండా, కేవలం ఆశలను ఆధారంగా చేసుకుని దాదాపు డెబ్భై కిలోమీటర్లు కాలినడకన ‘బోయిపరిగూడ’ అనే ఊరు చేరుకుంది.

    ఒక్కప్పటి చొంపా కొండల్లో వాగులా గలగలా పారేది, ఇప్పుడు సరైన తిండి లేక, పిచ్చితనం నటించి, కట్టుకోడానికి సరైన బట్ట లేక అదే వాగు పక్కన పడివున్న ఎండి పుల్లలా ఉంది. అక్కడ ఒ రెండు మూడు ఇళ్లలో పాచి పనులు చేస్తూ జీవనం సాగిస్తోంది.

    ఆవిడనే అందరు “బావుడి” అని పిలుస్తారు.

    బావుడి అంటే పిచ్చిది అని అర్ధం.

    1
  • 6. కుంబ్లే ఆవు

    6. కుంబ్లే ఆవు

    చిన్నప్పుడు బిగ్ ఫన్ అనే బబ్బులుగమ్ము వాడు ప్రతీ బబ్బులుగమ్ము కవర్ లోపల ఒక చిన్న పోస్టర్ పెట్టి దానిమీద స్కోరు వేసేవాడు. ఆ రన్స్ కలక్ట్ చేసి ఏదో ఓ గిఫ్టుకి ఎక్స్చేంజి చేసుకోవచ్చు. వాడు మంచి ఆఫర్లు పెట్టేప్పుడు అలాగ ఆవులలాగ నవులుతూనే ఉండేవాళ్ళం!

    ఓసారి వాడొక ఆఫర్ పెట్టాడు. వంద రన్స్ కి బౌలింగ్ బ్యాటింగ్ చార్టులు, ఐదొందల రన్స్ కి కొత్త బ్యాట్, అలాగ. మాకీ వార్త తెలిసినప్పటికి మరో మూడురోజులే ఉంది ఆఫర్ అయిపోడానికి. స్కూలు ఎదురుకుండా హుస్సేన్ కొట్టుండేది. అక్కడికి వెళ్ళి వాడిని బ్రతిమాలి అప్పుగా ఓ పది బబ్బులుగమ్ములు తీసుకుని ఇంటివరకూ నమిలాము. మొత్తం కలిపి పదహారు రన్స్ మాత్రమే వచ్చాయి. ఇంట్లో కిడ్డీ బ్యాంకులు పగలకొట్టి, అమ్మలని అడుక్కుని మూడురోజులు దవడలు వాచిపోయేలాగ నమిలీనమిలీ మొత్తానికి వంద రన్స్ సంపాదించాం. హుస్సేన్ మా రన్స్ తీసుకుని సేల్స్ వాడు వచ్చినప్పుడు వాడికిచ్చాడు. ఓ వారం రోజుల తరువాత మాకు థలథలలాడే బౌలింగు చార్టు ఇచ్చాడాయన. ఆ బౌలింగ్ చార్ట్ చూడంగానే మాలో దెబ్బతిన్న పులి నిద్రలేచింది!

    సారీ! మీకు ఫ్లాష్ బ్యాక్ చెప్పలేదు కదూ……. (రింగులు తిప్పుతూ….)

    క్రికెట్ అంటే అందరిలాగే మాకూ పిచ్చి. ఒకటే బ్యాటుండేది, రన్నర్ కి తాడిమట్ట. అప్పుడప్పుడూ అభయ్ చిన్నప్పటి ప్లాస్టిక్ బ్యాటొకటి తెచ్చేవాడు. ఒంగొని దాన్ని క్రీస్ లో పెట్టి పరిగెత్తేవాళ్ళం. ఆడుతున్నప్పుడు వాకింగుచేసే ఆంటీలకీ తగలకూడదు, ప్రపంచశాంతి కోసం స్టేజీదగ్గర కూర్చుని చర్చిస్తున్న అంకుల్లకీ తగలకూడదు! ఆంటీలైతే తిట్టి బాలిచ్చేస్తారు. అంకుల్లు బాల్ పట్టుకుని క్లాసు పీకుతారు. ఓ ఇద్దరు తాతగార్లుండేవారు. వాళ్ళకి తగిలితే అంతే సంగతులు!! అహ నా పెళ్ళంట సినిమాలో నూతన్ ప్రసాద్ లాగ మూడు తరాల కథ చెప్పేవారు! ఒక్కోసారి బాలు రేపుతీసుకోవచ్చులే అని ఆటకట్టేసి వెళ్ళిపోయేవాళ్ళం! ఇంకేంటి మాకు క్రికెట్టొచ్చేది? ఈ కంగాళీలు లేకపోతే గంగూళీలు అయిపోయేవాళ్ళం!

    మా కాలనీ పేరు ఓజీ నగర్. ఆ పేరెందుకొచ్చిందో మరో కథలో చెప్పుకుందాం. మాకు రెండు సందులవతల గాంధీనగర్ ఉంది. వాళ్ళ పార్కులో స్టేజీలవీ లేవు. మొత్తమంతా క్రికెట్ గ్రౌండే! మధ్యలో ఒక పిచ్ లాంటిది కూడా తయ్యారుచేసుకున్నారు. మాలాగ గోడమీద గీతలు, నాలుగు ఇటుకలు, తుప్పుపట్టిన ఇనప కుర్చీ లాంటివి కాకుండా నిజంగా ఇటు మూడు, అటు మూడు వికెట్లుండేవి! బెయిల్స్ కూడాను!! బ్యాట్స్మాన్ కి, రన్నర్ కి ఇద్దరికీ బ్యాటులు ఉండేవి. వాళ్ళు మాతో నమీబియా టూరెళ్ళిన ఆస్ట్రేలియాలా ప్రవర్తించేవాళ్ళు!

    మ్యాచీలు టీవీలో చూసినప్పుడు ‘అరెరె, వాడు లెఫ్ట్ హ్యాండ్ కాకుండా రైట్ హ్యాండుతో విసిరుంటే రన్నవుటయ్యుండేది, అరౌండ్ ద వికెట్ బౌలింగేస్తే బాగుండేద’ని మరుసటిరోజు స్కూళ్ళో మంజ్రేకర్ కామెంట్రీలాగ చెప్పుకునేవాళ్ళం.
    ఆ గాంధీనగర్ బ్యాచిదీ మాస్కూలే. ఓరోజు మా ఈ అనాలిసిస్ విని ‘ఇంత క్రికెట్ వచ్చు కదా మీకు, మాతో ఆడండి సండే’ అన్నారు.
    జీవితంలో మొదటిసారి మమ్మల్ని మ్యాచి ఆడడానికి పిలిచారెవరైనా! ఆరోజు మాకుఅవధుల్లేని ఆనందం!! సై అన్నాం. ‘మీ గ్రౌండుకి సండే ఏడింటికొచ్చేస్తాం’ అని.

    మరుసటిరోజు రెండో శనివారం. శెలవు. ఉదయం ఐదుగంటలకి వాకింగ్ ఆంటీలతోపాటు మేమూ పార్కులోకెళ్ళిపోయాం ప్రాక్టీసుకి. నేనూ, బబ్లూ, అభయ్, అనిల్, మనోజ్, షాజు, ఒక చెక్క బ్యాటు, ఒక ప్లాస్టిక్ బ్యాటు, ఒక టెన్నిస్ బాలు, ఒక కుర్చీ.
    మూడుగంటలు ప్రాక్టీసు చేశాక బెంచిమీద కూర్చుని స్ట్రాటెజీ వెయ్యడం మొదలెట్టాం. ఎవరు ఓపెనింగెళ్ళాలి, ఎవరు బౌలరు, కీపింగెవరు అని. మాకర్ధమయిన విషయమేంటంటే ఎవరూ స్పిన్నర్లు లేరు మా టీములో. అనిల్ గాడి నాన్నగారు ఒకప్పటి క్రికెట్ ప్లేయర్ అని చెప్పాడు వాడు.

    ‘డాడీని అడిగి మంచి స్పిన్నులు నేర్చుకొస్తా సాయంత్రం’ అన్నాడు.

    నాలుగింటికి మళ్ళీ అందరం కలిసాం. ముందుగా మాకు స్పిన్ అంటే ఏంటని వాళ్ళ నాన్నగారు చెప్పిన క్లాసంతా వినిపించాడు అనిల్! ఆఫ్ స్పిన్ అంటే వేళ్ళెలా ఉండాలి, లెగ్ స్పిన్ అంటే ఏంటి, గూగ్లీ ఎలా వెయ్యాలి, అన్నీ థియరీ చెప్పాడు. మీరటు నించోండి అని వాడు వెన్నక్కెళ్ళి స్పిన్నుతో విసిరాడు. లగాన్ సినిమాలో కచరా లాగ ఇటుపడి నిజంగానే అటువెళ్ళింది! అయితే విసిరితే సరిపోదు కదా.. బౌలింగ్ చెయ్యాలి.. డాడీ నేర్పిన స్పిన్నులతో అనిల్ బౌలింగందుకున్నాడు. వాడు పాల్ ఆడంస్ లాగ ఇటుతిరిగి అటుతిరిగి బుర్రవంచి ఎక్కడికేస్తున్నాడో చూడకుండా వేశాడు బాలు. అది ఆపక్కన వాకింగ్ చేస్తున్న సత్యవతి గారికి తగిలింది!

    ఆవిడ మమ్మల్ని తిట్టేలోపే బబ్లూవెళ్ళి ‘ఆంటీ రేపు మాకు గాంధీనగర్ టీం తో మ్యాచ్. ఆశీర్వదించండి’ అన్నాడు.

    ‘ఆల్ ద బెస్ట్! గెలవాలి రేపు’ అని ఆవిడ తిట్టడం మరచిపోయారు.

    ‘ఒరేయ్ ఏంటీ బౌలింగు? విక్కెట్టెక్కడుంది, నువ్వెక్కడికేశావు’??

    ‘సారీ, డాడీ చెప్పిన స్పిన్ కదా, కొంచం ప్రాక్టీసు చెయ్యాలి, అలవాటయిపోతుందిలే’ అన్నాడు.

    పాలు పొయ్యడానికి ఆవునుతోలుకొచ్చిన సత్తి గోడమీంచీ చూస్తున్నాడు మా ప్రాక్టీసుని. లగాన్ సినిమాలోలా ఫీలయిపోయాము మేము. కచరా లా స్పిన్నువెయ్యడానికి అనిల్ ఉన్నాడు. వేరే ఏరియానుంచీ సర్దార్జీ లాగ సత్తి వచ్చాడు, ఛలే ఛలో!

    మరుసటిరోజు మ్యాచికి వెళ్ళాం. టీములా ఉండాలని వైట్ బట్టలు, స్కూల్ ఫ్రైడే షూసు, టోపీలు, ఆర్భాటానికేం లోటులేదు మాకు. టీముకి ఆరుగురు. సింగిల్ బ్యాటింగు లేదు. అవి రూల్స్. గాంధీనగర్ టీం అయితే పేర్లతో చొక్కాలుకూడా వేయించుకున్నారు! గ్రౌండులోకి వెళ్ళంగానే మనోజు వక్రతుండ మహాకాయ చదివాడు. గ్రౌండుకు దండంపెట్టుకుని లోపకికెళ్ళాం.

    ఓ గంటన్నర తరువాత బయటకొచ్చి వెనక్కి తిరగకుండా మా పార్కుకెళ్ళిపోయాం.

    ‘వాళ్ళది హోం పిచ్ ఎడ్వాంటేజి రా’…
    ‘కొత్త బాలు కదా, స్పిన్ను తిరగలేదు’…
    ‘వాళ్ళ బ్యాటులు బరువుగా ఉన్నాయి’…
    ‘పిచ్ మీద పరుగెత్తడం అలవాటులేదు కదా’….

    ఫ్లాష్ బ్యాక్ సమాప్తం. దెబ్బతిన్న పులి లేచిన సమయం……..

    బ్యాగులు ఇంట్లో పడేసి ఆ బౌలింగ్ చార్టు పట్టుకుని పార్కుకి వెళ్ళిపోయాం. చార్టులో పేస్ బౌలింగ్ ఎలా వెయ్యాలి, సీం పొజీషన్ అంటే ఏంటి, రకరకాల స్పిన్నులకి బాల్ పట్టుకునే టెక్నిక్లు, అబ్బో… శ్రీనాథ్ కూడా ఈ చార్టు చూశే బౌలింగ్ నేర్చుకున్నాడని క్రింద ఆయన బొమ్మ కూడా వేశారు!
    గత సారి ఆడినప్పుడు డాడి చెప్పిన స్పిన్నులు అని అనిల్ వేసిన బౌలింగుని వాళ్ళు మామూలుగా కొట్టలేదు! ఈసారి వాళ్ళని కుదేలు చెయ్యాలని ఫిక్సయ్యి చార్టుని జాగ్రత్తగా పిట్టగోడమీద పరచి ఎగిరిపోకుండా రాళ్ళు పెట్టాం. అప్పుడే సత్తి వచ్చాడు ఆవుతో. ఒరేయ్, చార్టు ఎగిరిపోకుండా చూడు అని వాడికి చెప్పి ఒక్కొక్క స్పిన్ను చూసి తలాఓఓవరూ అందరం బౌలింగ్ వేస్తున్నాం.

    ఓ గంటయ్యేసరికీ అందరం అక్రంలు యూనిస్లు ఖాన్లు అయిపోయాం.

    ‘రేపు స్కూళ్ళో గాంధీనగర్ గాళ్ళని మనం చేద్దామురా ఛాలెంజ్! వాళ్ళకి మతి పోవాలి’ అనుకుంటూ రివిజన్ కోసం మళ్ళీ చార్టు చూద్దామని గోడదగ్గరకు వెళ్ళాం.

    చార్టు లేదు.

    ఎక్కడికిపోయిందా అని వెతికాం. రెండు వైపులా కింద లేదు. సత్తి ఎదురింట్లో పాలుపోసి వస్తున్నాడు.

    ‘సత్తీ, మా చార్టేది’ అనడిగాం.

    ‘ఐదు నిముషాల క్రితం గోడమీదే ఉందే… ఇప్పుడే పాలు తీసి ఆవుని కట్టి ఇంట్లో పొయ్యడానికెళ్ళాను’ అన్నాడు.

    చార్టెక్కడికి పోతుంది ఐదునిముషాలలో అని ఆవువైపు చూశాం. చిన్న కాగితం ముక్క మిగిలింగి దాని నోట్లో. మావైపు చూసి తీరికగా నములుతోంది……

    కొన్నాళ్ళకి సత్తిని క్షమించేసాం. మా క్రికెట్టూ పెద్దగా బాగుపడలేదు, మేమా గాంధీనగర్ వాళ్ళని ఛాలెంజూ చెయ్యలేదు. షాజు దగ్గర ఫుట్బాల్ ఉండేసరికి అసలు గేమే మార్చేశాం కొన్నాళ్ళు.
    బౌలింగ్ పూర్తిగా జీర్ణించేసుకుంది కాబట్టి ఆరోజు నుంచీ ఆవు పేరు మాత్రం కుంబ్లే ఆవు అయిపోయింది. సత్తీవాళ్ళ ఇంట్లోకూడా ‘కుంబ్లేకి గడ్డేశారా’ అనే అడిగేవారంట.

    _______________________________

    ఈ శీర్షిక లో మరి కొన్ని కాలనీ కథలు 🩷

  • శాంతమ్మ గారి శాస్త్రం… స్పీకర్ స్మిత సూత్రం!

    కలియుగంలో సాంకేతికతకు, సంప్రదాయానికి మధ్య జరిగే యుద్ధాలకు కొదవే లేదు. కానీ విశాఖపట్నంలోని సీతమ్మధారలో, సుబ్బారావు గారి ఇంట్లో జరుగుతున్నంత భీకరమైన యుద్ధం బహుశా ముల్లోకాలలోనూ జరిగి ఉండదు. అక్కడ ఒక పక్షం, ఇల్లాలు శాంతమ్మ గారైతే, అవతలి పక్షం అమెరికా నుండి దిగుమతి అయిన ‘స్మిత’ అనే స్మార్ట్ స్పీకర్. మధ్యలో నలిగిపోతున్న అమాయకపు మధ్యవర్తి, భర్త సుబ్బారావు.

    ఆ స్పీకర్‌ను వాళ్ళ అబ్బాయి పంపినప్పుడు, “ఇది మీతో మాట్లాడుతుంది, మీ పనుల్లో సాయం చేస్తుంది” అని చెప్పాడు. శాంతమ్మ గారు దాన్ని పైనుండి కిందకు ఒకసారి స్కాన్ చేసి, “దీనికి కళ్ళు, కాళ్ళు లేవు, ఇది చేసే సాయం ఏంటో, నా కర్మ ఏంటో” అని తీర్మానించేశారు. ఆ రోజు మొదలైంది, శాంతమ్మ గారి శాస్త్రానికి, స్పీకర్ గారి సూత్రానికి మధ్య నిరంతర ఘర్షణ.

    ఒకరోజు మధ్యాహ్నం, శాంతమ్మ గారు తన చిరకాల స్నేహితురాలు లలితతో ఫోన్‌లో మాట్లాడుతున్నారు. “ఏమిటో లలితా, ఈ మధ్య మా ఆయన ప్రవర్తన ఏమీ బాగోలేదు. ఎప్పుడు చూసినా ఫోన్‌లోనే ఉంటున్నారు. నా మీద ప్రేమ తగ్గిపోయిందేమో” అని బాధపడ్డారు.

    వెంటనే హాల్లో ఉన్న స్పీకర్, ‘స్మిత’, తన మృదువైన స్వరంతో, “ప్రేమను పెంచడానికి కొన్ని చిట్కాలు: రోజూ అభినందించండి, చిన్న చిన్న బహుమతులు ఇవ్వండి, కలిసి సమయం గడపండి…” అని సలహాల జాబితా చదవడం మొదలుపెట్టింది.

    శాంతమ్మ గారు ఉలిక్కిపడి ఫోన్ పెట్టేశారు. “ఆమ్మో … ఈ గూఢచారి డబ్బా నా మాటలన్నీ వింటోంది! దీనికి నా సంసారం గురించి అంత ఆరాటం ఎందుకో!” అని గట్టిగా అరిచారు.

    కానీ, ఆ స్పీకర్‌కు, శాంతమ్మ గారికి మధ్య అసలైన యుద్ధం మొదలైంది వంటింట్లోనే. ఒకరోజు, “స్మితా, ఈరోజు ఏదైనా కొత్తగా సాంబారు ఎలా చేయాలో చెప్పు” అని సరదాగా అడిగారు.

    స్పీకర్ ఏదో ఇంటర్నెట్ వంటల పుస్తకం నుండి కాపీ కొట్టి, “ముందుగా, కూరగాయలను ఉడకబెట్టి, అందులో కొద్దిగా పంచదార, గరం మసాలా వేయండి…” అని చెప్పడం మొదలుపెట్టింది.

    అంతే! శాంతమ్మ గారిలో ఉన్న పాకశాస్త్ర ప్రవీణురాలు ప్రచండ రుద్రురాలిగా మారింది. “ఛీ ఛీ ఆపు! సిగ్గులేకుండా చెబుతున్నావు! సాంబారులో పంచదార వేస్తారా? మా అమ్మమ్మ ఆత్మ ఘోషిస్తుంది. అసలు సాంబారు ఎలా చేయాలో నేను చెబుతాను, నీ బుర్రలో ఎక్కించుకో” అని చెప్పి, అరగంట పాటు తన వంశపారంపర్య వంటకాన్ని మొత్తం ఆ స్పీకర్‌కు అప్పజెప్పారు.

    అంతా విని, స్పీకర్ ఎంతో వినయంగా, “ధన్యవాదాలు. మీ ‘సిగ్గులేని సాంబారు’ రెసిపీని నేను సేవ్ చేశాను” అని బదులిచ్చింది.

    ఆ దెబ్బతో శాంతమ్మ గారు ఆ స్పీకర్‌తో మాట్లాడటమే మానేశారు. దాన్ని “సాంబారును ఖూనీ చేసిన డబ్బా” అని పిలవడం మొదలుపెట్టారు.

    ఆ వారం వాళ్ళ ఇంటికి బంధువులు వచ్చారు. భోజనాల దగ్గర, వాళ్ళ అబ్బాయి అమెరికా నుండి వీడియో కాల్ చేసి, “అమ్మా, బంధువులందరికీ నీ స్పెషల్ సాంబారు రుచి చూపించు” అన్నాడు. దానికి శాంతమ్మ గారు, “నా సాంబారు కాదురా, ఇప్పుడు మన ఇంట్లో కొత్తగా ‘సిగ్గులేని సాంబారు’ ట్రెండ్ నడుస్తోంది. ఆ డబ్బాయే చేసి పెడుతుందిలే!” అని వ్యంగ్యంగా అన్నారు.

    ఆ మాట వినగానే, సుబ్బారావు గారికి తన జీవితం ఆ స్పీకర్‌లాగే, భార్య శాస్త్రానికి, టెక్నాలజీ సూత్రానికి మధ్య నలిగిపోతున్న ఒక బఫర్ పరికరంలా అనిపించింది.

    ఆ రోజు నుండి, సుబ్బారావు గారు ఒక కొత్త అలవాటు చేసుకున్నారు. ఆఫీసు నుండి రాగానే, ఇంట్లోకి అడుగుపెట్టే ముందు, తలుపు దగ్గరే నిలబడి, “స్మితా! ఈరోజు ఇంట్లో వాతావరణం ఎలా ఉంది? ఏమైనా వంటల ప్రయోగాలు జరిగాయా?” అని అడుగుతారు. స్పీకర్ నుండి “అంతా ప్రశాంతంగా ఉంది” అని వస్తేనే లోపలికి అడుగుపెడతారు. లేదంటే, ఏమీ తెలియనట్టు, “పక్కింటి పరంధామయ్య గారు పిలిచారు” అని చెప్పి, గంట తర్వాత వస్తారు.

    అందుకే అంటారు, టెక్నాలజీ మన జీవితాన్ని సులభతరం చేస్తుందో లేదో తెలియదు కానీ, ఖచ్చితంగా బతకడానికి కొత్త దారులు మాత్రం నేర్పిస్తుందని.

    2

  • వికృతభోజుని వృత్తాంతము

    పూర్వం నైమిశారణ్యంలో వికృత భోజుడు అనే దానవుడు బ్రహ్మవరం పొందాలని ఘోరమైన తపస్సు చేశాడు. అతని ఘోర తపస్సుకి మెచ్చి ఒక నాడు బ్రహ్మ దేవుడు ప్రత్యక్షమై, “నాయనా, నీ తపస్సును మెచ్చాను, ఏం వరం కావాలో కోరుకో అన్నాడు”. అందుకు ఆ దానవుడు, దేవా నేను భోజన ప్రియుడను. నీ వరం పొందాలని సవిరామ ఉపవాసం చేస్తూ, అనుక్షణం నిన్నే ధ్యానిస్తూ, నేటికి నీ సాక్షాత్కారం పొందాను. నేను కోరబోయే వరం ఏమిటంటే నేను భోజనం చేసిన ప్రతిసారి నా శక్తి హెచ్చింపబడాలి. వార్ధక్యమన్నది నా దారి చేరకూడదు, ఏ మానవుని చేత గాని, దానవుని చేత గాని, కిన్నెర, కింపురుషుల వల్ల గానీ, జలచరాలు, జంతువుల వల్ల గానీ నాకు మరణం సంభవించకూడదు, నాకు ముసలితనం వల్లనే మరణం రావాలి” అని వరం కోరుకున్నాడు.

    అది విన్న బ్రహ్మ దేవుడు, “నాయనా, నీవు భోజన ప్రియుడనంటున్నావు, భోజనం చేసిన ప్రతి సారి నీ శక్తి హెచ్చింపబడాలి, వార్ధక్యమన్నది రాకూడదు అంటున్నావు. మరి నీకు మరణం ఎలా సంభవిస్తుంది ? ఈ సృష్టిలోని ప్రతి ప్రాణి ఏదో ఒక రోజు గిట్టవలసిందే. కానీ నీకు వరమివ్వకుండా వెనుతిరగలేను. నీ తపస్సుకు మెచ్చాను గనుక నీవు ఈ కాలంలో లోకులందరూ యథాప్రకారం తినే ఆహారం తిన్నన్ని రోజులు నీవు కోరినట్లే హెచ్చింపబడిన శక్తితో, యవ్వనంతో జీవించగలవు. ఏనాడైతే సృష్టిలో ఆమోదయోగ్యం కానీ ఆహారం తింటావో ఆ రోజు నీ శక్తి నశిస్తుంది. నీకు మరణం సంభవిస్తుంది” అని వరమొసంగి అంతర్థానమయ్యారు .

    బ్రహ్మ వరం పొందిన ఆ దానవుడు ఆ అడవిలోని ఫలాలన్నిటినీ అమాంతం మింగాడు. బ్రహ్మ వరం వల్లన అతని శక్తి హెచ్చింపబడింది. అతడు మదించి ఆ రాజ్యంలోని పాకశాస్త్ర ప్రవీణులందరినీ తన బందీలుగా చేసుకుని మూడు పూటలా తనకు ఇష్టమైన వంటలు వండించుకుని పొట్ట చెక్కలయ్యేలా భోజనం చేయసాగాడు. దాని వల్ల అతని శక్తి అపారమయ్యింది. అతడు మరింత మదించి సమస్త భూలోకాన్ని ఆక్రమించి లోకులను నానా యాతనలు పెట్టసాగాడు. అతని ఆకలి తీర్చలేక లోకంలోని ప్రాణులందరూ తమ ఆకలిని చంపుకుని అతనికి భోజనం ఏర్పాటు చేయసాగారు.

    తమ ప్రాణాలే నిలుపుకోలేని ప్రజలు దేవతలకు హవిస్సు సమర్పించలేకపోయారు. దేవతలు ఖిన్నులై వికృత భోజుడి మీద దండయాత్ర చేసారు. బ్రహ్మ వరప్రసాదం, తాను రోజూ తినే ప్రసాదం వలన అపరిమిత బల సంపన్నుడైన వికృత భోజుడు యుద్ధంలో దేవతలను ఓడించాడు. అప్పుడు దేవతలు భయకంపితులై శ్రీ హరి శరణుజొచ్చారు. అప్పుడు శ్రీ హరి ఒక ఉపాయమాలోచించి, నారద మహామునిని పిలిచి ఆయన చెవిలో ఒక ఉపాయాన్ని ఉపదేశించారు.

    నారద మహాముని శ్రీ హరి ఆజ్ఞానుసారం వికృత భోజుని కలవడానికి వెళ్లారు. వికృత భోజుడు నారద మహామునికి ఎదురేగి ఆయనను సత్కరించి ఆయన రాకకు కారణమేమని అడిగాడు. నారద మహాముని ఇలా చెప్పారు. “వికృత భోజా నీ రాజ్యంలోని వంటల గూర్చి ముల్లోకాలలో వేనోళ్ల కొనియాడుతుంటే విని, ఆ గొప్పదనమేమో కన్నులారా చూడాలని, నిన్ను ఇంత శక్తివంతుడిని చేసే ఆ భోజనం రుచి చూడాలని. ఆ గొప్పదనమేమో నా అంతట నేనుగా తెలుసుకోవాలని ఇలా వచ్చాను “ అన్నారు. ఎంత మాట మహాముని, ఇప్పుడే మీ కోసం ప్రత్యేకంగా ఈ లోకంలోనే అత్యుత్తమ పాక శాస్త్ర ప్రవీణుల చేత మీకు భోజనం ఏర్పాటు చేయిస్తాను. ఎవరక్కడ” అని తన సేవకులను ఆజ్ఞాపించాడు. కొద్ది సేపట్లోనే పంచ భక్ష్య పరమాణ్ణాలు సిద్ధమయ్యాయి. లోకంలో లభించే ప్రతి కంద మూలము, ఫలము అన్నీ ప్రత్యక్షమైనాయి. ఆరగించండి మహాముని అని తన ఆతిథ్యాన్ని గర్వంగా సమర్పించాడు వికృత భోజుడు.

    ఆహారం రుచి చూసిన నారద మహా ముని అన్ని ఒక సారి నాలుకకు తాకించి అయిష్టంగా పాత్రలోనే విడిచిపెట్టారు. “ఆహారము రుచించ లేదా మునివర్యా అని ఆశ్చర్యపోతూ అడిగాడు”. నారద మహాముని మొహం చిట్లిస్తూ “అయ్యో వికృత భోజా ఇంత భోజన ప్రియుడివి, ఇదా నీవు తినే ఆహారం అని దెప్పి పొడిచారు”. అందుకు వికృత భోజుడు “ఇంత కన్నా రుచికరమైన ఆహారమా !!, అసాధ్యము. ఇంత కన్నా రుచికరంగా ఎవరైనా వండితే నా వంట వారికందరికీ శిరచ్చేదమే శిక్ష” అని కోపంతో ఊగిపోయాడు. అందుకు నారద మహాముని, “ఆవేశ పడకు వికృత భోజ, ఇందులో నీ వంటవారి తప్పు ఏమీ లేదు. బ్రహ్మ దేవుని వరం చేత నేను భవిష్యత్తులోకి కాల ప్రయాణం చేశాను గనుక అక్కడి వంటల ముందు ఇవి తేలిపోయి ఉండవచ్చు” అన్నారు. “ఆ… అంత రుచిగా ఉంటాయా”, అని ఆశ్చర్యపోయాడు వికృత భోజుడు. “మరేమనుకున్నావ్? గులాబీ పూలతో బజ్జీలు, పుచ్చ కాయ ముక్కల్తో పకోడీలు, ఐసు క్రీముతో చేసిన వడియాలు” అని ఏఆర్, వీఆర్లో ఒక డజను ఇన్స్టాగ్రామ్ ఫుడ్ బ్లాగర్ రీల్సు చూపారు.

    అది చూసి నోరూరిన వికృత భోజుడు వెంటనే తన వంట వారిని పిలిచి తనకు కూడా బంగాళ భౌ, భౌ. అరటి పండు లంబ లంబా, చాక్లెట్ మాగి, జండూ బామ్ దోస చేసి పెట్టమని ఆదేశించాడు. ఏమీ అర్థం కానీ అతని వంట వారు, ఆ భవిష్యవాణిలోని దృశ్యాలను పదే పదే చూస్తూ పని కానిచ్చారు. వికృత భోజుడు ఆ మల్టీకలర్ మెనూ చూస్తూ వికటానందంతో లొట్టలేస్తూ చేసిన పదార్థాలన్నీ స్వాహా చేశాడు. అతనికి కొద్ది సేపట్లోనే ఉదరంలో అదరడము మొదలైనది. బాధతో మెలికలు తిరుగుతూ నేలకూలి తనను రక్షించమని నారద ముని పాదాల శరణుజొచ్చాడు. నారద ముని అతనికేసి తిరిగి, “నాయనా వికృత, నీవు నీకు బ్రహ్మ దేవులు ఇచ్చిన వర నియమాలు ఉల్లంఘించినందువల్ల నీ శక్తి క్షీణించింది. గులాబీ పూలతో వండిన బజ్జీలు, పుచ్చకాయ ముక్కల్తో చేసిన పకోడీలు, ఐసు క్రీము వడియాలు, బంగాళ భౌ, భౌ. అరటి పండు లంబ లంబా, చాక్లెట్ మాగి, జండూ బామ్ దోస వంటి వికృతాహారము తినడం వల్ల నీవు ఇప్పుడు ఈ తనువు చాలించి నరకలోక వాసము చేయబోతున్నావు”. అని అతనికి బ్రహ్మ దేవుడు విధించిన నియమాలను గుర్తు చేసి అంతర్ధానమయ్యారు. వికృత భోజుడి నిష్క్రమణతో ముల్లోకాల్లో ఆనందం వెల్లివిరిసింది. ఆనాటి నుండి అందరూ పద్ధతిగా పప్పు, ఆవకాయ, పూరీ కూర తింటూ ఆమోదయోగ్యం కానీ ఆహారం అవాయిడ్ చేస్తూ ఆనందంగా జీవించారు.

    కథ కంచికి, మనం ఇంటి భోజనానికి.

    శుభం.

    1

  • యాదమ్మింట్లా మామిడిచెట్టు

    “వారీ! ఎవల్లల్ల ఆకెల్లి? మీ నోట్లల్లా మన్నుబడ, ఏం గత్తరొచ్చినాదిరా, నాగ్గాన దొరికిండ్రా? బిడ్డా! ఒక్కోనికి బొక్కలిరిపి బొంద పెడ్తా మళ్ళా” యాదమ్మ నోరు సగమూరిదాంక ఇనబడుతుండె.
    “అయ్యా! ఏమాయినే యాదమ్మ? పోరలను బొందలోపెడ్త నంటుంటివి, ఏంజేస్తిరే అంతమాగం?” శాయన్న సర్దిజెప్ప బోయిండు.
    “ఇంగో సూడు శాయన్న! సెట్టు మీద మామిడికాయల్ని బతకనిస్తలేరు, పొద్దాకుల గడ్డలిచ్చుక్కొడుతుండ్రు మంద,  గడ్డలొచ్చి ఇంట్ల పడుతుండే, ఏం జెయ్యాలె, ఆళ్ళింట్ల పీనుగలెల్ల” మళ్ళా తిట్లు సురూజేసింది యాదమ్మ.
    “సాల్దియ్! ఆ తిట్లేంది? ఈ ఆగమేంటిది? సిన్న పోరలు కాయలు కొట్టనీకి గడ్డలిసిరిండ్రని గసుంటి గలీజ్ మాటలేంటిది? ఆళ్ళ నే మందలిస్త గానీ, నువ్ లోపటకు పో యిక, చేసినాగం సాలన్నట్లు” శాయన్న అరుపులకి యాదమ్మ ఇంట్లకి పొయ్యి సణుగుతుండె.

    యాదమ్మ తిట్లు ఆపేటిది లేదు, పోరలు గడ్డలిసురుడు ఆపేటిదీ లేదు.  దినాలు గడుస్తనే ఉన్నాయి.

    ఓ పొద్దుటేళ యాదమ్మ ఇంటికాడ మంది పోగయిండ్రు, ఏదన్న పోరగాళ్ళ తోన లొల్లి గిట్లయినదేమోనని పోయిన, యాదమ్మ మంచమ్మీద పండుకొనుండె, సుట్టూ కాయల కోసమొచ్చేటి పోరలు కూసోనుండ్రు. పక్కనుండె మల్లేసం నడిగినా ఏమయిందని…
    “పొద్దుటేళ పోరలు కాయలకొచ్చిండ్రంట, అప్పటికే యాదమ్మ ఇంట్లా కింద పడి ఉన్నదంట, పాపం పోరలు లేపి మంచమ్మీదట పండుకోబెట్టి, ఆ రమేష్ డాక్టర్ని పిలుచుకొచ్చిండ్రు, డాక్టర్ సూది మందేసి, మింగనీకి గోళీలు యిచ్చి పోయిండంట.
    అప్పటి సంధి ఆ పోరలే ధూపిచ్చి, ఇడ్లీ గిట్టా పెట్టి చూస్తన్నరు, ఆళ్ళని గెసుంటి తిట్లు తిట్టె సూడు కడకి ఆళ్ళే కాపాడిండ్రన్నట్టు” మల్లేసం మాటలింటా యాదమ్మని చూస్తున్నా…
    “యాదమ్మా! నువ్వు లేచినేళ మంచిదన్నట్టు, ఆ దేవుడే పోరల్లెక్క వచ్చి కాపాడిండు, లేపోతే రేపీయాల్టికి నిన్ను బొందలో పెట్టేటోళ్శు” మందిలో నుండి ఎవరో అన్నారు.
    యాదమ్మ సుట్టూ ఉన్న పోరలొంక చూస్తాంది, పోరడొకడు ఆమె చెయ్యి మీద నిమురుతా కూర్చుండు.
    “రేయ్ అయ్యా! మిమ్మల్ని గెసుంటి మాటలంటి కదరా! అయినా ఈ ముసల్దాని మీద కోపం లేకపోయె, ఆ గోడ పక్క పెద్ద గెడ ఉండాది, తెచ్చుకోండ్రి, మీకేం కాయలు కావాల్నో కోసుకోండ్రి, ఎప్పుడు కావాల్నన్నా లోనకొచ్చి తెంపుకోండి బిడ్డా” యాదమ్మ కళ్ళలో పోరల్ని తిట్టినానన్న బాధ కనబడుతుండే.

  • ఊరెమ్మటి మల్లెతోట

    ( ఉదయం 10 గంటలు )
    రేయ్ రాముడూ! ఆ తూరుప్పక్క నాలుగెకరాల కొబ్బరి తోటలో రేపు కాయలు దించండి, బేరగాళ్ళొచ్చి బయానా యిచ్చారు….
    ఆ పంపు కాడ గట్టు మీద కూసుందెవర్రా? ఆ మోటార్ కట్టు, తోట నిండిపోతుంటే కనపట్టల్లా?
    రేయ్ ఓబులూ! ఆ ట్రాక్టరేసుకుని టౌనుకు పోయి జగన్నాథం కొట్లో మందు కట్టలెత్తుకురా, రేపు ఆ ఉత్తరప్పక్కన చేలో మందు కొట్టించు…
    ( మధ్యాహ్నం ఒంటిగంట )
    ఎవర్రా అక్కడ! యింటి కాడ్నుండి క్యారేజొచ్చిందా?
    మామిడి చెట్టు కింద మంచమేసి ఆడపెట్టు, పంపు కాడ కాళ్ళు కడుక్కొస్తా…
    ఈరిగాడేడిరా? ఆడ్ని క్యారేజీ తీసుకుని ఈడకి రమ్మను..
    రారా ఈరిగా! కూర్చో… ఏమేసిందిరా మంగమ్మ తింటానికి?
    దా! రెండు చికెన్ ముక్కలేసుకో, తిన్రా! మీ అమ్మగారు బాగా చేస్తదంటావుగా?
    ఏందోరా ఈరిగా! రాన్రానూ వ్యవసాయం భారమై పోతుందిరా!! పంటమ్మితే పెట్టుబడి కూడా రాటంలేదు,
    పై ఏటి నుండి వ్యవసాయం తగ్గిద్దామని ఆలోచిస్తున్నా!!
    ఐదో తరగతి దాకా కలిసి చదువుకున్నాం, ఒక ఈడోళ్ళతో చెప్పుకోకపోతే ఎవరికి చెప్తాం చెప్పు?
    టౌన్లో మా పెద్దోడి స్నేహితుడున్నాడ్రా, రియలెస్టేట్ వ్యాపారం చేస్తుంటాడు,
    ఆడికి ఆ ఊరెమ్మట ఐదెకరాల మల్లెతోట కావాలంట్రా,
    ఇంటి స్థలాల కింద అమ్ముతాడంట, డబ్బుల కోసం కాదెహె, మా అమ్మ బాబు యిచ్చిపోయింది చాల్దేంట్రా?
    నా చేతులతో బీడు పెట్టడం కంటే అదే నయం అనిపిస్తుంది, ఆలోచిద్దాంలే….

    ( సాయంత్రం ఐదు గంటలకు )
    ఏంటి బాబాయ్ రమ్మన్నారంట? యేసుబాబు గాడు చెప్తే బండిటు తిప్పా, ఏం బాపినీడు గారు, సత్తిబాబు! అందరూ కచేరీ కాడికి చేరరేంది సంగతి?
    నిజమే బాబాయ్! మొన్నాపక్కగా పోతా చూసా, ఊర్లో బడి పడిపోయేట్టుగానే ఉంది, పిల్లకాయలకి ఏమైనా అయితే ఊరికి మాటొస్తది…
    ఎంత పని బాబాయ్! తలా ఓ చెయ్యేస్తే రేపు ఎండాకాలంలో కట్టేయచ్చు… కానీ….
    ఊర్లో పిల్లలు ఎక్కువగానే ఉన్నారు, రాబోయే రోజుల్ని కూడా ఆలోచిస్తే స్థలం సరిపోదేమో అనిపిస్తుంది…
    ఎవరో ఒకరు పెద్ద మనసు చేసుకోపోతే సమస్య ఎట్లా తీరుద్ది చెప్పండి?
    సరే! ఓ పన్జేద్దాం, నాకు ఆ ఊరెమ్మట మల్లెతోట ఉందిగా?
    సరిగా కాపు కూడా రాటం లేదు, ఆ స్థలం మనూరి పంచాయతీకి రాసిస్తాలే, విపులంగా బడీ అమరుద్ది, పోరలు ఆడుకుంటానికి జాగా కూడా సరిపోద్ది. కట్టుబడికి ఓ రెండు లక్షలిస్తాలే!
    అమాసెళ్ళగానే కాగితాలు రాసిస్తా! పంతుల్నడిగి మంచి రోజు మొదలెడదాం
    దాన్దేముంది బాబాయ్! నేను సంపాయించింది ఏముంది? వాళ్లిచ్చి పోయిందేగా?
    నేను తినే ప్రతి గింజ మీద వాళ్ల పేర్లేగా ఉండేది,
    అట్టాగే కానీయండి, అమ్మా నాయన్ల పేర్లే పెడదాంలే!
    ఊరున్నంత కాలం వాళ్లని జనం తలచుకుంటారు,
    నా కట్టెన్నుంత వరకూ కళ్ళారా చూసుకుంటూ తృప్తి పడతాను. బయల్దేరతాను బాబాయ్, నమస్కారం 🙏

  • జుట్టు పోలిగాడు

    ” ఒరేయ్ తింగరి సన్నాసి! ఆ పిల్లకేం తక్కువరా? మనూరి బళ్లో పదో తరగతి పాసయింది. మొన్న జానకమ్మ గారింట్లో పేరంటానికెళ్తే ఎంత చక్కగా త్యాగరాయ కీర్తనలు పాడిందో? వంటా వార్పూ దివ్యంగా చేస్తుందట, పిల్ల కూడా కుందనపు బొమ్మల్లే ఉంటుంది, నీ మొహానికి ఆ పిల్లని చేసుకోవడమే ఎక్కువరా బడుద్దాయ్, ఆ జుట్టు చూడు? జుట్టు పోలిగాడన్నా నయం!! “

    బామ్మ కేకలకి ఉలిక్కిపడి లేచాను, ఒక్కక్షణం చుట్టూ చూసి “హమ్మయ్య! కలే కదా” అనుకొని కిటికీలోనుండి కనిపిస్తున్న సూర్యుని చూస్తూ వళ్ళు విరుచుకుంటూ నిద్ర లేచాను. అన్నట్టు నా పేరు సూర్యమండీ, పూర్తి పేరు సూర్యనారాయణ మూర్తి, హైదరాబాద్లో ఉద్యోగం చేస్తున్నాను,  ఈరోజు మా ఊరెళ్ళాలి, రేపు నేను మొట్టమొదటి సారిగా పెళ్ళిచూపులకి వెళ్ళబోతున్నాను.
    బస్సులో ఒంగోలుకి టిక్కెట్ తీసుకుని కిటికీ పక్కన కూర్చుని పరిసరాల్ని గమనిస్తుంటే రేపు నేను పెళ్ళిచూపులు చూడబోతున్న కృష్ణమూర్తి మాస్టారి పెద్దమ్మాయి లలిత గుర్తొచ్చింది.

    ” దాదాపు రెండేళ్ళయింది తనని చూసి, మా చెల్లెలు పెళ్ళిలో చూసాను, అప్పట్లోనే చాలా బాగుండేది, మనిషి నిధానస్తురాలే గానీ అప్పుడప్పుడు కొంచెం కోపధారని అంటుండేవారు. ఇప్పుడెలా ఉంటుందో? ” అనుకుంటూ నిద్రలోకి జారుకున్నాను.

    టౌను నుండి మా ఊరెళ్ళే ఆటో ఎక్కి లైబ్రరీ సెంటర్లో దిగి ఇంటి దారి పట్టాను. వీధి పంపు దగ్గర అందరూ నా వైపే చూస్తున్నారు. ” సీతమ్మ గారి మనవడు, పెద్దాయన కొడుకు, హైదరాబాద్లో ఉద్యోగమంట, ఆ కిట్టమూర్తి పంతుల్లేడూ వాళ్ళ పెద్దమ్మాయిని ఈ అబ్బాయి కిత్తారంట, పెళ్ళిచూపులకి వచ్చాడేమో? ఈడూ జోడూ బానే ఉంటదిలే” మొట్టమొదటి సారి మా ఊళ్లో మా యింటికి వెళ్ళటానికి చాలా కొత్తగా, సిగ్గుగా అనిపించింది.
    గుమ్మంలోకి వెళ్ళగానే ఎదురుగా వరండాలో నవ్వారు మంచమ్మీద కూర్చొని తాంబూలం నములుతూ బామ్మ కనిపించింది. ” ఏరేయ్ వెర్రి నాగన్న! ఇదేనా రావడం? ఏవమ్మా! నీ కొడుకొచ్చాడు చూడు ” అంటూ అమ్మని కేకేసింది. ఆ పిలుపులో దర్పమో, పెద్దరికమో, ఆప్యాయతో ఏముందో నాకు ఇప్పటికీ అర్థం కాదు.
    ” రా రా! ఎలా ఉన్నావు? ” అంటూ చేతిలో సూట్కేస్ తీసుకుని లోపలికి వెళుతున్న అమ్మ వైపే చూస్తూ కాళ్ళు కడుక్కొని బామ్మ పక్కన మంచమ్మీద కూర్చున్నాను. అమ్మ యిచ్చిన కాఫీ తాగుతుంటే ఏదో తెలియని ప్రశాంతత ఆవహించినట్లయింది. నా పెళ్ళిచూపులని నెల్లూరు నుండి చెల్లి బావగారు కూడా వచ్చారు.
    స్నానం చేసి అలా చిన్నప్పటి స్నేహితుడు మురళీ వాళ్ళింటిదాకా వెళ్లొద్దామని బయల్దేరాను. మురళీ వాళ్ళింటికి కృష్ణమూర్తి మాస్టారి ఇంటి ముందు నుండే వెళ్ళాలి, వాళ్ళ సందులోకి తిరిగాను, మాస్టారి ఇంటి ముందు అరుగుల మీద ఆడవాళ్ళు అందరూ కబుర్లు చెప్పుకుంటూ కూర్చున్నారు. కొంచెం బెరుకుగా అనిపించింది, ఇంతలో ఎవరో హడావిడిగా మాస్టారి ఇంట్లోకి పరిగెత్తారు. బహుశా లలితే అయ్యింటుందని అనుకుంటూ ఎలాగో మురళీ వాళ్ళింటికి చేరుకున్నాను.
    కాసేపు పిచ్చాపాటి కబుర్లు చెప్పుకుని ఇల్లు జేరి భోజనాలు అయినాక ఆరు బయట మంచమేసుకుని రేపటి పెళ్ళిచూపులను తలుచుకుంటూ నిద్రపోయాను.

    పొద్దున్నే నిద్ర లేచేసరికి బామ్మ హడావుడి అంతా ఇంతా కాదు. అమ్మ చేతి కాఫీ తాగి తల స్నానం చేసొచ్చాను. రాహు కాలం, వర్జ్యం లెక్కలేసి ఉదయం 10 గంటలకి బయలుదేరమని హుకుం జారీ చేసింది బామ్మ.
    అమ్మ, నాన్న, చెల్లి, బావగారు, నేను బయల్దేరాం. బామ్మని కూడా రమ్మంటే “శుభమాని వెళుతూ నేనెందుకురా వెర్రి సన్నాసి, నేను రోజూ చూస్తూనే ఉంటాగా? మీరు వెళ్లి రండి” అంటుంటే “ఈ మూఢాచారాలు ఎవడు కనిపెట్టాడురా” అనుకుంటూ మాస్టారింటికి బయలుదేరాం.
    గుమ్మంలోకి ఎదురొచ్చిన మాస్టారు ” ఏం బాబూ! బాగున్నావా? ” అంటే ” బాగున్నాను మాస్టారు ” ఎప్పటిలానే అనేసాను. “ఇంకా మాస్టారు ఏంటి? మావయ్య గారూ అనాలి” పక్క నుండి ఎవరో కైంటరేసారు.  అందరం నవ్వుకుంటూ ముందు గదిలో ఏర్పాటు చేసిన కుర్చీల్లో కూర్చున్నాం. మాస్టారి భార్య ఫలహారాలు తీసుకొచ్చారు, నేను మొహమాట పడుతుంటే అమ్మ ” పర్వాలేదు తీసుకోరా” అని చిన్నగా చెవిలో గొణిగింది.
    ” అమ్మాయిని తీసుకుని రమ్మంటారా? ” మాస్టారి గొంతులో ఆడపిల్ల తండ్రి వినయం ఏదోలా అనిపించింది.
    ఎవరో పెద్దావిడ పక్కన చిన్నగా నడుచుకుంటూ వచ్చి ఎదురుగా ఉన్న చాప మీద కూర్చుంది లలిత. నాకు తెలియకుండానే తల వంచుకుని నేల చూపులు చూస్తున్నాను.  అటు చివర్న కూర్చున్న మా చెల్లి లేచి నా కుర్చీ వెనక్కు వచ్చి నా చెవిలో  ” ఏరా! మా ఫ్రెండ్ ఎలా ఉందిరా” అంది, ” నువ్వుండవే తల్లీ! నా కసలే సిగ్గుగా ఉంది” గొణిగాను. ” మా అన్నయ్య అమ్మాయితో పర్సనల్ గా మాట్లాడాలంట” అనేసింది చెల్లి, నా గుండె ఆగినంత పనైంది. ” దాన్దేముందమ్మా! అలాగే ” అంటూనే ” ఉమా! వెనుక వసారాలో రెండు కుర్చీలు వేసి మంచినీళ్లు పెట్టమ్మా” అంటూ కేకేసారు మాస్టారు.

    ” అలాగే నాన్నగారు! ” లోపల నుండి మాస్టారి రెండో అమ్మాయి అనుకుంటా.
    మా చెల్లితో వెళ్లి వెనక కుర్చీలో కూర్చున్నాను. వాళ్ళమ్మ గారితో వచ్చి నా ఎదురుగా కుర్చీలో కూర్చుంది లలిత.
    మరుక్షణంలో మా వెంట వచ్చిన వాళ్లు మాయమైపోయారు. కాస్త ధైర్యం చేసి పైకి చూసాను, తల వంచుకుని కూర్చుంది లలిత, ” యాక్చువల్గా మా చెల్లితో నేనేమి చెప్పలేదు లలితా” అన్నాను. “నాకు తెలుసు” చాలా కాలం తర్వాత లలిత గొంతు విన్నాను. “ఏమన్నా మాట్లాడు లలిత” అన్నాను.
    “మిమ్మల్నొక విషయం అడగొచ్చా? ” అంది లలిత,
    “అడుగు లలిత” అన్నాను, “మీకూ….. తిరుపతి మొక్కేమైనా ఉందా? అహా! మరేం లేదు, బయట మిమ్మల్ని అందరూ జుట్టు పోలిగాడు అంటున్నారు, నాక్కూడా అలాగే అనిపించింది, ఒకవేళ మొక్కేమైనా ఉందేమో అలా అనుకుంటే పాపం తగులుతుందని అడిగాను” అని పెద్దగా నవ్వేసింది.
    ఒక్క క్షణం నా బుర్ర తిరిగి పోయింది. రెండంటే రెండే అంగల్లో బయట కుర్చీలోకి వచ్చి కూర్చున్నాను. “ఏరా ఏంటి సంగతి? ” అంటూ దగ్గరికి వచ్చింది చెల్లి.
    ” నిన్నూ….! భలే ఇరికిస్తావే తల్లీ నువ్వు” అని కళ్ళు పెద్దవి చేసాను. “మా అన్నయ్యకి లలిత నచ్చిందంట” గట్టిగా అరిచేసింది చెల్లి రాక్షసి.
    ” ఒంగోలు, ఒంగోలు ” కండక్టర్ కేకతో కళ్ళు తెరిచి చుట్టూ చూసాను, ఒంగోలు బస్టాండ్, అయ్యో! ఇదంతా కలేనా అనుకుంటూ పైన పెట్టిన సూట్కేస్ తీసుకుని బస్ దిగి బస్టాండ్ బయటకొచ్చి టీ స్టాల్ దగ్గరికి నడిచాను. వేడిగా టీ తాగి చుట్టూ వెతుక్కుంటున్నాను ఎక్కడుందా? అని..
    ఏంటండీ! దేనికోసం వెతుకుతున్నానో అర్థం కాలేదా?
    సెలూన్ షాప్ కోసం, హెయిర్ కట్ చేయించుకోవాలిగా”

    2

  • మళ్ళీ పండుగ ఎప్పుడొస్తుంది?

    అందరికీ నమస్కారం 🙏
    నా పేరు డాక్టర్ రాఘవ, ముగ్గురు అమ్మాయిల తర్వాత పుట్టిన వంశాకురాన్ని అని మా తాత గారి పేరు పెట్టారు రాఘవ నారాయణ అని. 🤔
    ఎమ్.ఎ(ఎకనామిక్స్) పూర్తయిన తర్వాత అర్థ శాస్త్రంలో అద్వితీయమైన పరిశోధన చేసానని యూనివర్సిటీ వారు పిహెచ్.డి పట్టాతో పాటుగా ఇచ్చిన గౌరవం నా ముందు ఉన్న డాక్టర్ గారు. నిజానికి ఈ డాక్టర్ గారికి ఇప్పటికీ సూది మందు అంటే కించిత్ భయమే.😃
    మాది ప్రకాశం జిల్లాలో ఒక చిన్న గ్రామం, ఒంగోలు నుండి యిరవై నిమిషాల ప్రయాణం. మా నాన్నగారు అప్పట్లో డిగ్రీ వరకూ చదుకున్నా ఊరి మీద ప్రేమతో, తన తండ్రి గారి పట్ల గౌరవంతో వ్యవసాయానికే మొగ్గు చూపారు. తాత గారి మరణానంతరం పూర్తిగా వ్యవసాయానికే అంకితం అయిపోయారు. ముగ్గురు అక్కలకి సలక్షణమైన సంబంధాలు చూసి పెళ్లిళ్లు చేసారు. నా కోరిక మేరకు నన్ను చదివించారు. ఒక రైతుగా ఈనాటికీ సంతృప్తికరమైన జీవితాన్ని గడుపుతున్నారు. 👍
    అమ్మ, భర్త అడుగుజాడల్లో నడుస్తున్న సాధారణ గృహిణి. మా ఊర్లో ఉన్న కోదండ రామాలయంలో ఉన్న రాముడంటే వల్లమాలిన భక్తి. ☺️
    ఇక మా బామ్మ, తాత గారు కాలం చేసాక ఇంటి బాధ్యతలు అమ్మకి అప్పజెప్పి నిరంతర దైవ నామస్మరణే కాలక్షేపంగా రోజులు వెళ్ళదీస్తుంది.🙏

    ఇదండీ! క్లుప్తంగా మా కుటుంబ చరిత్ర.
    ఇక నా స్వవివరాల లోకి వెళితే…..

    చదువు అయిపోగానే గ్రూప్ వన్ సెలక్షన్స్ కి పట్టు వదలని విక్రమార్కుని లాగా రెండు సార్లు పోటీ పడి ఒకసారి వ్రాత పరీక్షలో, మరోసారి ఇంటర్వ్యూలో భంగపడి మన అదృష్టం ఇంతే అనుకుని గ్రూప్ టూ సర్వీసుకే పరిమితమై కాశ్మీర్ నుండి కన్యాకుమారి వరకు దేశదిమ్మరిగా తిరుగుతూ కేంద్ర ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో ఓ మోస్తరు బరువైన, గౌరవప్రదమైన ఉద్యోగ బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తున్నాను. ప్రస్తుతానికి ఢిల్లీలో మకాం. 😉

    నా భార్య పేరు శ్యామల. బి.యస్సీ(కంప్యూటర్స్) చదువుకుంది. నా దృష్టిలో గృహిణిగా నూటికి నూరు మార్కులు సాధించిన మహిళ.👏
    శ్యామలని మొదటిసారి మా చిన్నక్క పెళ్ళిలో చూసాను. తను మా చిన్న బావగారికి పిన్ని గారి కూతురు. చూడగానే నచ్చేసింది. పెళ్లిలో ఆమెనే ఫాలో అవుతూ చూస్తూనే ఉన్నాను. నా చూపులు గమనించిన శ్యామల మొదట సందేహంగా చూసింది. కాసేపటికి ఒక చిరునవ్వు విసిరింది. ఇద్దరం కళ్ళతోనే పలకరించుకున్నాము. పలకరించే ధైర్యం చేసే లోపే పెళ్లి తంతు ముగిసింది, అప్పగింతలు పూర్తవగానే పెళ్లి వారితో పాటు శ్యామల కూడా వెళ్ళిపోయింది. చిన్న పలకరింపు కూడా లేకుండానే మా మొదటి కలయిక ముగిసింది. పెళ్లి పనులు అయిపోగానే నేను కూడా అప్పుడు ఉద్యోగం చేస్తున్న బెంగళూరు వెళ్ళిపోయాను. కానీ, శ్యామల ప్రతిరోజూ గుర్తుకొస్తూనే ఉంది. ఆమెని మర్చిపోవడం నాకు సాధ్యపడలేదు. 😟

    నాలుగు నెలలు గడిచాయి, కానీ శ్యామలను మాత్రం మర్చిపోలేక పోతున్నాను.
    చిన్నక్కకి ఫోన్ చేసి విషయం చెప్పేసాను. చిన్నక్క అంతా విని “సర్లే! నేను మీ బావగారికి చెప్పి వాళ్ళ నాన్నగారితో మాట్లాడమంటాను, ఆయన మాట్లాడినాక ఏ సంగతీ ఫోన్ చేస్తాలే” అంది.
    చిన్నక్క దగ్గర నుండి ఫోన్ కోసం ఎదురుచూస్తుంటే నాలుగు రోజుల తర్వాత చిన్నక్క ఫోన్ చేసి శుభవార్త చెప్పింది, వాళ్లింట్లో ఒప్పుకున్నారని, త్వరలోనే వెళ్లి నాన్నగారితో మాట్లాడతారని చెప్పింది.
    అలా ఇరువైపుల పెద్దల్ని ఒప్పించి వాళ్లందరి ఆశీస్సులతో ఓ శుభముహూర్తాన శ్యామల నా జీవిత భాగస్వామి అయింది.
    కాలం గిర్రున తిరిగిపోతోంది, మా మొదటి వెడ్డింగ్ యానివర్సరీ వచ్చేసింది. ఆ రోజు సాయంత్రం శ్యామల ఒంట్లో నలతగా ఉందంటే డాక్టర్ దగ్గరికి వెళ్ళాము, చెకప్ రూం లోకి వెళ్లి వచ్చిన శ్యామల నవ్వుతూ వచ్చి నా ప్రక్కన కూర్చుంది.
    తన భుజం మీద చెయ్యేసి “ఎలా ఉంది శ్యామల? డాక్టర్ గారు ఏమన్నారు” కొంచెం కలవరపడుతూనే అడిగాను.
    తను నవ్వుతూ “థాంక్స్ రాఘవా! నాకు మాతృత్వాన్ని ప్రసాదించినందుకు” అంటూ తన భుజమ్మీద ఉన్న నా చేతిని తన చేతిలోకి తీసుకుని ముద్దు పెట్టుకుంది.
    నేను తండ్రి కాబోతున్నానని తెలిసే సరికి చాలా గర్వంగా అనిపించింది. “టేక్ కేర్ ఆఫ్ హర్ హెల్త్”అని చెప్పిన డాక్టర్ గారికి థాంక్స్ చెప్పి యిద్దరం ఇల్లు చేరుకున్నాం.

    మర్నాడు ఉదయం నాన్నగారికి ఫోన్ చేసి విషయం చెప్పాను, చాలా సంతోషించారు, ఫోన్ అమ్మకి ఇవ్వమన్నాను,
    “రాఘవా! మీ నాన్నగారు చెప్పింది నిజమేనా? ఎంత మంచి శుభవార్త చెప్పావురా? అమ్మాయి ఎలా ఉంది?” అమ్మ ప్రశ్నల వర్షం కురిపిస్తోంది.
    “తను బాగానే ఉంది, అమ్మా! నీతో ఒక విషయం చెప్పాలి, అది మేమిద్దరం ఆలోచించి తీసుకున్న నిర్ణయం, పుట్టబోయే బిడ్డ ఎవరైనా ఒకరితో ఆపేద్దాం అనుకుంటున్నాం”
    “అదేంట్రా! ఒకవేళ ఆడపిల్ల పుడితే మన వంశాంకురం లేకుండా ఎలారా?” అమ్మ మాటలు నిరుత్సాహంగా వినబడుతున్నాయి.
    “అదేదో మగబిడ్డే పుట్టేలా చూడమని నీ రాముడికి చెప్పుకోవే” పక్కనుండి నాన్న గొంతు వినబడింది.
    మొత్తానికి మా అమ్మ కోరిక రాముడు విన్నాడేమో?
    2011వ సంవత్సరం ఏప్రియల్ నెల 12వ తారీఖున స్వస్తిశ్రీ ఖర నామ సంవత్సర చైత్ర శుద్ధ నవమి అనగా శ్రీరామనవమి పర్వదినాన ఉదయం 10 గంటల 17 నిమిషాలకు శ్యామల పండంటి మగబిడ్డకు జన్మ నిచ్చింది.
    నా ఆనందానికి అవధులు లేవు. అమ్మ సంతోషం పట్టలేక నన్ను గట్టిగా హత్తుకొని ఆనంద బాష్పాలు రాల్చింది.
    అలా పుట్టాడు మా అబ్బాయి, అన్నట్టు వాడి పేరు “తేజోరాం”. మేము ముద్దుగా ‘తేజూ’ అని పిలుస్తాం.
    వాడికి ఇప్పుడు తొమ్మిదేళ్లు. ఇతర రాష్ట్రాలలో చదవడం, కేంద్రీయ విద్యాలయాల్లో చదువు వాడికి తెలుగు భాష మీద పట్టు లేకుండా పోయింది. అర్థం చేసుకోగలడు కానీ స్పష్టంగా మాట్లాడలేడు.

    మాయింట్లో నేనే ఆఖరి వాడిని కావడంతో నా పెళ్లి తర్వాత పెద్దగా కార్యక్రమాలు ఎమీ జరగలేదు. తేజూకి ఊహ తెలియనప్పుడు మూడు నాలుగుసార్లు మా ఊరెళ్ళాం. వాడు స్కూల్ కి వెళ్ళడం మొదలయ్యాక వాడినీ, శ్యామలని తీసుకుని మా ఊరికి వెళ్ళలేదు. అప్పుడప్పుడు నేను మాత్రమే వెళ్తున్నాను.
    ఇప్పుడు తేజూకి ఊహ తెలుస్తున్న వయసు, చదువు పేరుతో వాడికి చెందవలసిన ఆనందాలు మిస్ చేయడం తప్పనిపించింది.
    అందుకే ఈ యేడాది సంక్రాంతి పండుగకి అందరం మా ఊరెళదామని నిర్ణయించుకున్నాం. తెల్లవారితే భోగి పండుగ అనంగా ముందు రోజు సాయంత్రానికి మా ఊరు చేరుకున్నాం.
    ఆటో దిగి సామాన్లు దింపుకొని ఇంట్లోకి వెళుతుంటే పరిసరాల్ని ఆశ్చర్యంగా చూస్తున్నాడు తేజూ. మమ్మల్ని చూసి ఆనందంతో ఎదురొచ్చింది అమ్మ. తేజూ ఆమె వంక కొత్తగా చూస్తున్నాడు. “తేజూ! గ్రాండ్ మా” అన్నాను. అమ్మకి దగ్గరగా వెళ్ళి నిల్చున్నాడు. వాడ్ని దగ్గరకు తీసుకొని ముద్దు చేసింది అమ్మ.
    బామ్మ దగ్గరకు తీసుకొని వెళ్ళాను, ఆమె మంచం మీద కూర్చుని నవ్వుతూ చూస్తున్నాడు.
    “నాన్నగారు ఎక్కడికి వెళ్ళారమ్మా” అమ్మని అడిగాను.
    “చేను వైపు వెళ్ళినట్లున్నారు, వచ్చేస్తారులే” అంది అమ్మ.
    పండక్కి చిన్నక్క, బావ వాళ్ళ ఐదేళ్ల పాప జానకీ కూడా వచ్చారు. పెద్దక్క, రెండో అక్క వాళ్ళు అమెరికాలో ఉంటారు. వాళ్ళు ఇండియాకి వచ్చినప్పుడు చూసి వెళుతుంటారు.

    చీకటి పడే వేళకి నాన్నగారు వచ్చారు. పెద్ద మీసాలు, ఆరడుగుల మనిషి, పంచెకట్టుతో కనిపిస్తున్న నాన్నగారిని చూసి తేజూ భయంగా వాళ్ళమ్మ పక్కకి వెళ్ళి నిల్చున్నాడు. నాన్నగారు తేజూ వంక చూస్తూ “ఏవిట్రా! మీ అమ్మ చాటున దాక్కుని చూస్తున్నావు” అనగానే వాడు ఇంకొంచెం వాళ్ళ అమ్మ వెనక్కు జరిగాడు.
    “తేజూ! హి ఈజ్ యువర్ గ్రాండ్ పా, గో అండ్ విష్ హిమ్” చెప్పింది శ్యామల. నాన్నగారు నా వంక అదోలా చూసారు.
    “హాయ్ గ్రాండ్ పా”అంటూ నాన్నగారి దగ్గరకు వెళ్ళాడు. వాడి తల మీద ఆప్యాయంగా నిమిరి మౌనంగా ఇంట్లోకి వెళ్ళిపోయారు నాన్నగారు. భయంభయంగా, అందర్నీ కొత్తగా చూస్తూ ఆ పూట గడిపేసి రాత్రికి నా పక్కనే పడుకున్నాడు.
    తెల్లవారుజామున ఇంటి ముందు భోగి మంటలను వేస్తున్నారు. కాసేపు అక్కడ కూర్చుందామని వెళ్తుంటే తేజూ కూడా వచ్చాడు. వాడికి అన్నీ కొత్తగా అనిపిస్తున్నాయి.
    హరిదాసు, గంగిరెద్దుల వాళ్ళు, ఇంటి ముందు ముగ్గులు, వాటి మధ్యలో పెట్టిన గొబ్బెమ్మలను చూస్తుంటే వాడికి ఏదో వేరే ప్రపంచం లోకి వెళ్ళినట్లుగా అనిపించింది.
    తలకి నూనె రాసి, వంటికి నలుగు పిండి పట్టించి స్నానం చేయించడం, అమ్మ చేసిన పిండివంటలు, తలపైన పోస్తున్న భోగిపళ్లు, అన్నింటినీ మించి చిన్నక్క వాళ్ళమ్మాయి జానకితో ఆటలు, వీటన్నింటినీ ఆస్వాదిస్తూ తేజూ మొహంలో కనిపిస్తున్న ఆనందం నాకు, శ్యామలకి చెప్పలేని సంతోషాన్ని కలిగిస్తోంది. మొదటి రోజు వాడిలో ఉన్న బెరుకు, భయం కనుమ పండుగ నాటికి పూర్తిగా పోయింది. నాన్నగారి దగ్గరకు కూడా స్వతంత్రంగా వెళ్లి పక్కనే కూర్చుంటున్నాడు.

    కానీ, వాడు ఇంగ్లీషులో అడుగుతున్న ప్రశ్నలకు నేను, శ్యామల ఇంగ్లీషులో సమాధానాలు చెప్తుంటే నాన్నగారు మా వంక చూస్తున్న చూపులు మాత్రం బాణాల్లాగా గుచ్చుకుంటున్నాయి.
    మొత్తానికి పండుగ మూడు రోజులు చాలా ఉల్లాసంగా గడిచాయి. కనుమ వెళ్ళిన మరుసటి రోజు చిన్నక్క వాళ్ళు వాళ్ళ ఊరికి బయలుదేరారు. తేజూ జానకి వంక దిగులుగా చూస్తూ వాళ్ళమ్మ పక్కనే నిల్చున్నాడు. ఇంతలోనే ఒక్క ఉదుటున ఇంట్లోకి పరిగెత్తాడు. శ్యామలకు అర్థం కాక ఆశ్చర్యంగా చూస్తుంది.
    లోపల్నుండి తేజూ వాడి కిష్టమైన టాకింగ్ డాల్ బొమ్మని తీసుకొచ్చి జానకి చేతిలో పెట్టాడు. జానకి సంతోషంతో ఆ బొమ్మ తీసుకుని గుండెలకి హత్తుకుంది. మడతకుర్చీలో కూర్చొని నాన్నగారు అన్నీ గమనిస్తున్నారు. వాళ్ళ ఆటో వీధి మలుపు తిరిగేవరకూ గుమ్మంలోనే నిల్చుని చేయి ఊపి దిగాలుగా లోపలికి వచ్చాడు. రేపు ఢిల్లీకి తిరిగి వెళ్ళిన తర్వాత కొంపదీసి వీడు వీళ్ళందరి కోసం దిగులు పడడు కదా అనుకుంటూ నేను కూడా లోపలికి నడిచాను.
    ఆ మరుసటి రోజు మా తిరుగు ప్రయాణం. శ్యామల వాళ్ళ నాన్నగారు రిటైరైన తర్వాత వాళ్ళు విజయవాడలో స్థిరపడ్డారు. వాళ్ళింట్లో రెండు రోజులుండి ఢిల్లీ చేరుకోవాలి.
    “శ్యామలా! అన్నీ సర్దుకున్నావా? ఏమీ మర్చిపోలేదుగా?” అంటూ శ్యామలకు గుర్తు చేస్తూ ఆటో ఇంకా రాలేదని గుమ్మం వంక చూస్తున్నాను.

    లగేజ్ అంతా వరండాలోకి చేర్చిన తర్వాత నేను, శ్యామల బామ్మకి, అమ్మకి కాళ్ళకి నమస్కరించి నాన్నగారి దగ్గరకు వెళ్ళాం. ఇద్దరం ఆయన పాదాలు తాకగానే తన రెండు చేతులతో మా తలపైన నిమిరి మౌనంగా ఉండిపోయారు.
    భారమైన హృదయంతో అమ్మని చూస్తుంటే,
    “రాఘవా”అంటూ నాన్నగారు గొంతు వినబడింది, నాన్నగారికి దగ్గరగా వెళ్ళి నిలబడ్డాను, నాతో పాటే శ్యామల కూడా వచ్చింది.
    “మనం దేశాంతరాలలో ఉన్నా, రాష్ట్రేతరంగా ఉన్నా, విధి నిర్వహణలో ఎన్ని వత్తిడులున్నా, మన ఇంట్లో మాతృభాషలో మాట్లాడటం, మన పిల్లలకి మాతృభాషని నేర్పడం, సంస్కృతి, సాంప్రదాయల పట్ల అవగాహన కల్పించే ప్రయత్నం చేయడం తల్లిదండ్రుల బాధ్యత అని ఉన్నత చదువులు చదువుకున్న మీకు నేను గుర్తు చేయనవసరం లేదను కుంటున్నాను.
    రాఘవా! నువ్వు సంపాదిస్తున్న దానితో వాడు కోరుకున్న ఏ వస్తువునైనా కొనీయగలవేమో కానీ అమ్మ ప్రేమ లాంటి మాతృభాషని మాత్రం ఎంత ద్రవ్యం వెచ్చించినా అందించలేవు. అది కేవలం మీ ఇద్దరి వలనే సాధ్యం.
    శ్యామలా! చదువుకున్న దానివి, మాతృభాష యొక్క ఆవశ్యకత నీకు నేను వేరే చెప్పాలామ్మా? రోజుకి ఒక గంటసేపు పిల్లలకి మన మాతృభాష గురించి, సంస్కృతి సాంప్రదాయల గురించి చెబితే అది మనం తీర్చుకునే మాతృఋణం లాంటిదేనని మాతృత్వం పొందిన తర్వాత కూడా విస్మరించావు.
    అందుకే మీరు ఎంత పని ఒత్తిడిలో ఉన్నా ఏడాదికి ఒకసారి ఇలా పిల్లలతో స్వగ్రామానికి వస్తుంటే మాకు ఈరోజు ఇలా వాడి నోటితో గ్రాండ్ పా అనో, గ్రాండ్ మా అనో పిలిపించుకునే దౌర్భాగ్యం తప్పేది.

    తల్లిదండ్రులుగా మీరు విస్మరించిన విషయాన్ని ఇంటి పెద్దగా గుర్తు చేద్దామని చెప్పాను. ఈసారి మళ్ళీ మీరు వచ్చేనాటికి వాడు మమ్మల్ని చూసి తాతయ్య నానమ్మ అంటూ అక్కున చేరే అదృష్టాన్ని ప్రసాదించండి, అది చాలు మా జన్మ సార్థకం అవటానికి”
    నాన్నగారి మాటలకి ఏమని జవాబివ్వాలో తెలియక మా అసమర్థతను నిందించుకుంటూ మౌనంగా ఉండిపోయాను.
    “క్షమించండి మామయ్య గారు! మీరు చెప్పింది అక్షర సత్యం, తేజూ విషయంలో నేను చేస్తున్న పొరపాటును గుర్తు చేశారు. వాడు కడుపులో పడ్డాడని తెలిసిన రోజు కలిగిన ఆనందం ఇప్పుడు నాకు కలగడం లేదు. మీరు చెప్పినట్లు వాడికి మన భాష, సంస్కృతులను నేర్పగలిగిన రోజు నా మాతృత్వానికి అర్థం, తప్పకుండా నేర్పిస్తానండి” కళ్ళ నీళ్ళు చెంగుతో తుడుచుకుంటూ భావోద్వేగంతో చెప్పింది శ్యామల.
    దూరంగా సూట్కేస్ మీద కూర్చుని ఆసక్తిగా చూస్తున్నాడు తేజూ. నిధానంగా లేచి మౌనంగా బామ్మకి, అమ్మకి నమస్కారం చేసాడు. నాన్నగారి దగ్గరకు వెళ్ళి “తాతయ్య గారూ! అని పిలిచాడు. నాన్నగారి ఆనందానికి అవధుల్లేవు, వాడ్ని గట్టిగా హత్తుకొని సంబరపడి పోయారు.
    గుమ్మంలో ఆటో వచ్చింది. అమ్మ దిగులుగా చూస్తుంది. సామాన్లన్నీ ఆటోలో సర్ది “వెళ్ళొస్తాం నాన్నగారు” అన్నాను. మంచిదన్నట్లుగా తలూపారాయన.
    “తాత గారూ! మళ్ళీ పండుగ ఎప్పుడొస్తుంది?” అడిగాడు తేజూ. “మీరెప్పుడొస్తే అప్పుడే మాకు పండుగరా” అంటున్న నాన్నగారి మాటల్లో అంతరార్థం గ్రహించి నాలో నేను సిగ్గుపడుతూ ఆటో ఎక్కాను.
    1