తీపీ కారం చేదూ వగరూ
ఉప్పూ పులుపూ కలగలుపూ
కష్టం నష్టం బాధల వెంటే
సుఖసంతోషాలు; కొసమెరుపు
గడచిన కాలం ఇక్కట్లు
కాలం తీరిన ముచ్చట్లు
నేడు రేపు ముందునాళ్ళు
ఆశల పూతల పొదరిళ్ళు
బతుకు భారమని వెఱవకు నేస్తం
సుఖం నీదంటు మురియకు నిత్యం
వెతలు వేదనల ఆటుపోటులను
దాటుకు చేరగ సుఖశాంతుల తీరం
సుఖము శాంతి వ్యధ ఆశాంతి
భోగం భాగ్యం కోపం తాపం
విస్తరి నిండుగ విందు భోజనం
ఎరిక తెలియగా అనుభవ సారం
జగతికి నేడిది ఉగాది సందేశం
ఓడి గెలవమని ‘పరాభవ’ పాఠం
#వెన్నెల, #తెలుగు, #అమ్మనుడి, #ఉగాది, #పండుగలు, #పరాభవనామసంవత్సరాది
@vennela
మన తెలుగు లోగిళ్ళలో సుప్రసిద్ధం కానప్పటికీ, మన ప్రాంతాలలో కూడా ఈ పౌర్ణమినాడు కొందరు ‘హోలికా దహనం’ పేరిట ఇళ్ళముందు భక్తితో చితుకులు పేర్చి మంట చేయటం, నరసింహ స్వామిని కొలవటమనే ఆచారమున్నదంటారు, ఎరిగిన పెద్దలు.
ఉత్తరాది రాష్ట్రాల వారిలోనూ, గత ముప్ఫైఐదు ఏళ్ళుగా నన్ను ఆదరించిన మహారాష్ట్రులకూ కూడా ఇది ఒక ముఖ్యమైన పండగ. సాధారణంగా వీధులన్నింటా ప్రతి వంద, రెండువందల అడుగుల దూరంలోనూ, ఆయా చుట్టుపక్కల వారు సామూహికంగా హోలికా దహన వేడుకలు జరుపుకోవటం చూడగలం.
సాయంత్రం వేళలో చిన్న చిన్న కట్టెపుల్లలు, కర్రలు, పిడకలను ఎత్తుగా పేర్చి మంట చేస్తారు. ఆ మంట చుట్టూ నీళ్ళు వదులుతూ ప్రదక్షిణలు చేసి, మంట చల్లారిన తరువాత మిగిలిన మసి/బూడిదను నుదుటిపై బొట్టుగా ధరిస్తారు.
సాధారణంగా వినపడే ఐతిహాసిక గాథ ప్రకారం, హోలిక ఒక రాక్షస స్త్రీ. హిరణ్యకశిపుని చెల్లెలు; ప్రహ్లాదుడికి మేనత్త. శ్రీమన్నారాయణుని పేరైనా వినరాదని శాసించిన హిరణ్యకశిపునికి చివరకు, హరినామ స్మరణే సర్వమూ అయిన తన పేగుబంధం ప్రహ్లాదుడు కూడా శతృవే. నయానా భయానా కూడా హరి భక్తి వీడని ప్రహ్లాద కుమారుని మట్టు పెట్టాలని చేసిన ప్రయత్నాలన్నీ విఫలమవగా, అతడిని మంటలలో పడవేయటమే మార్గమని, అందుకూ సిద్ధమౌతాడా రాక్షసరాజు. అయితే పాము కాటు, కొండపైనుండి త్రోసివేయటం వంటి దారుణాలకు కూడా చెక్కుచెదరని బాలుడు మంటలకు అంతమౌతాడా అన్న సంశయం అతడిని వేధిస్తుంది. అప్పుడతడి సోదరి హోలిక ప్రహ్లాదుడిని తన ఒడిలో కూర్చుండబెట్టి, తమ ఇద్దరినీ అగ్నిలో దగ్ధం చేయమని అన్నకు సలహా ఇస్తుంది. ఈమె వద్ద ఒక మాయా వస్త్రం ఉంటుంది. అది శరీరంపై ఉన్నంతవరకూ ఏ మంటలూ ఆమెనేమీ తాకలేవు. ఆ. కారణంగా, ప్రహ్లాదుడు అంతమొందినా, తాను సురక్షితమేనని, అన్నగారికి నచ్చచెపుతుంది.
ఈ ఉపాయం మెచ్చిన దానవుడు ఆవిధంగానే, కొడుకుని హోలిక ఒడిలో కూర్చుండ చేసి, వారిరువురినీ అగ్నికి ఆహుతి చేయబూనుతాడు. కానీ దైవీకంగా, మంటలు ప్రజ్వరిల్లే సమయంలో హోలిక కప్పుకున్న పైతొడుగు జారి ప్రహ్లాదునిపై పడుతుంది. పైవాడిదే భారమన్న భక్తుడికి అగ్గి సోకదు. భగవంతుడి మాయాజాలం ముందు మరే మాయలూ పని చేయవని ఎరుగని రాక్షసి అనలుడి ఆకలి తీర్చే ఆహారమౌతుంది.
ఈ కథ ఏ ఇతిహాసంలోనిది, దీని ప్రామాణికత ఏమాత్రమన్నది నాకు తెలియదు. ఇక్కడి నేస్తుల ద్వారా నేను విన్నదిది.
అలాగే, అంతగా భ్రాతృప్రేమ కనపరచి, అన్నకి సేవ, సహాయం చేసే ప్రయత్నంలో తన ప్రాణం కూడా పోయినా లెక్కచేయని త్యాగమూర్తిగా హోలికని అభిమానించే వారు, జాలి కురిపించే వారెవరితోనూ నాకేమీ వివాదం లేదు. దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, ఏకలవ్యుడు, రావణాసురుడు, శూర్ఫణఖ… వీరందరికీ వేలకొద్దీ అభిమానులు ఉండగా, హోలికకు మాత్రం ఎందుకుండకూడదు!? ఎవరి ముచ్చట వారిది.
ఈరోజు ఒక స్నేహితుడితో ఈ పండగ గురించి, పోతనగారి భాగవతామృతం గురించి మాట్లాడుతుండగా, నాకు తోచిన మరొక ఆలోచన,
ప్రహ్లాదుడు జీవాత్మ. అనిత్యము, అస్థిరమైన దేహంలో కొట్టాడుతూ, ఇహపరమైన కోర్కెల వలయాలను ఛేదించుకుని పరమాత్మలో లీనమయేందుకు పరితపించే స్థితి.
చంచలమైన మనసును దారి మళ్ళించి పరమాత్మపై కేంద్రీకరించటం ఎలాగో ఎరుగక భౌతికమే శాశ్వతమనే భ్రమలో కాలచక్రానికి ఎరయై తపించే జీవుడే హిరణ్యకశిపుడు.
హోలిక భవబంధాలు, మాయామోహాలతో మనసును కట్టి పడవేసే పాశం.
ఐహికం నుండి ఆముష్మికం వైపు నడిపించే జ్ఞానమే అగ్ని.
మాయకు వెఱువక మనోనిగ్రహంతో పరమాత్మ అనే జ్ఞానార్జన కోసం అగ్ని పరీక్షకు సిద్ధమవటమే భక్తి.
మోహమాయలన్నీ జ్ఞానాగ్నిలో దగ్ధం కాగా ఇహము విడచి పరములో మనసు నిక్కమైననాడు జీవాత్మ పరమాత్మ అభేద్యాలనే సత్యం గ్రహించటమే ముక్తి.
అదే ప్రహ్లాద చరితం. అందుకే నరసింహావతారం.
“సంసార మిది బుద్ధిసాధ్యము గుణకర్మ
గణబద్ధ మజ్ఞానకారణంబుఁ
గలవంటి దింతియ కాని నిక్కము గాదు సర్వార్థములు మనస్సంభవములు
స్వప్నజాగరములు సమములు గుణశూన్యుఁ
డగు పరమునికి గుణాశ్రయమున
భవవినాశంబులు వాటిల్లి నట్లుండుఁ
బట్టి చూచిన లేవు బాలులార”
“కడఁగి త్రిగుణాత్మకము లైన కర్మములకు
జనకమై వచ్చు నజ్ఞాన సముదయమును
ఘనతర జ్ఞానవహ్నిచేఁ గాల్చి పుచ్చి
కర్మవిరహితు లై హరిఁ గనుట మేలు”
ప్రహ్లాద చరిత్రము, బమ్మెర పోతనామాత్య విరచిత శ్రీమద్భాగవత పురాణ సప్తమ స్కంధము. 🙏
**** ****
ముందునాళ్ళన్నీ మీకు, మీవారందరికీ అనేక రంగుల సొబగై, అనునిత్యం దేదీప్యమానమై వెలుగొందాలని మనసారా కోరుకుంటూ, మీ అందరికీ హోలీ పండుగ శుభాకాంక్షలు. 🤗💙
#వెన్నెల, #తెలుగు, #అమ్మనుడి, #పండగలు, #హోలీ, #భక్తి, #ఆధ్యాత్మికం.
@vennela
ఎదికి ఎదికి ఇక యాసిరికాయెర
జీవము పులిసిపాయెయో శివిగా
అలసి సొలసి నే కునుకుల బడితో
కలలల కలవరమాయయొ శివిగా
నేను నేనంట బెమ్మము ఇస్నువు
ఆమట్న తన్నకలాడిరంటనే శివిగా
నీ మొదులూసివర జూసిరామని
లింగ రూపిగ వొస్తివంటయో శివిగా
పుట్టిల్లు నాదని నీయాలి బోవగా
సతికి అగమానమాయెనే శివిగా
కచ్చగట్టి నువు జడను పెరికితే
దక్స యగ్గెము ద్వంసమ శివిగా
సురాసురులు దేవసుర కోసము
ఆగము ఆగమయిరంటనే శివిగా
కడలి చిలుకంగ సిరినీ సిరులను
హరి నూక్కపాయనంటనే శివిగా
దాయాదులు అట కయ్యమాడితే
హాలాహలము నీ విందట శివిగా
సకల లోకాలు సల్లగుండమని
సర్వమంగల పుస్తెల ఆనట శివిగా
బాగ్యలశ్మి నీ సెల్లెలు వొరసట
దిసెమొల తిరుగుడేంది మరి శివిగా
అన్నపూర్నమ్మ నింటిల బెట్టుకు
అడక్కదినుడు అదేందయో శివిగా
బ్రెమ్మగారి మునిమనవడడిగెతే
పెండ్లాము నంపుడేందిరో శివిగా
గజాసురుడు ఒగతూరి పిలుసుతే
ఇలు వాకిలి గానవంటనే శివిగా
ప్రెతి అడిగిన కొడుకుల కోరిక దీర్సుట
నీ కొంపకు కొరివిర శివిగా
దేవరవెంతో ఎర్రి నీకంత
నిను ఒంటిగ బాయుదెట్లరో శివిగా
కిరిని గొట్టిన దొరను నేనంట
కిరీటితో యుద్దమబద్దమ శివిగా
దరమము సత్తెము నిలపనీకె
పాశుపతము వరమీయవె శివిగా
కాలమైంది ఇగ రామని కాలుడు
మార్కొండేలును ఇగ్గబోతెనూ శివిగా
ఆ పొట్టెగాడు నా రక్సనలోనని
నివు రచ్చ జేసుడు వయనమ శివిగా
ఎన్ని తూర్లు నువు గూడు దెంపినా
సాలీడు నిను ఇడసకుండుటే శివిగా
సొల్పజీవమది బక్తి లావు జూడని
నీతాన సోటు దొరకబెడితివే శివిగా
సర్వము సకలము బర్త నీవట
కరమలన్నింటి కర్తవంటయో శివిగా
మనికి మశానం మిత్త పిశాచం
నీ కత అయోమయమయో శివిగా
సత్చము శివము సుందరమంటా
నీకడ సాగిల బడతము శివిగా
కన్నులు మూసుకు నీలో నువ్వే
సిలక నవ్వు లెవురికోసమె శివిగా
ఎన్ని కతలు నీవెన్ని మాయలుర
శాన సిత్రాపు రాయుడవు శివిగా
శివరాత్రి ఈపొద్దు ఇనవె నాసుద్దు
నను నీకాడ నుంచుకోగదే శివిగా
అలెక్సాలో “అభీ నజావో ఛోడ్ కర్” అన్న పాట వస్తోంది. ఆ పాట విన్నపుడల్ల తనకు ఎక్కడ లేని పులకింత వస్తుంది. జయదేవ్నీ రఫీనీ ఆషాని మెచ్చుకోకుండా ఉండలేడు. అంత మధురంగా ఉంటుంది, గ్లాస్ లో సింగల్ మాల్ట్ వేసుకొని స్టూడియోలోని కుర్చీలో కూర్చొని ఆ ఆరు పెయింటింగ్స్ వైపే చూస్తున్నాడు.
గిరీశం ఇప్పటికి 6 సార్లు వెయ్యటానికి ప్రయత్నించాడు ఆ పోర్ట్రయిట్, అన్ని సార్లు ఆవిడ మొహం పోలికలు వస్తున్నాయి కానీ ఫొటోలో ఆవిడలా అనిపించడం లేదు. “తనకు ఏమైంది ఎంత సులువుగా వేస్తాడు మొహాలని, అటువంటిది 6 ప్రయత్నాలా” అని ఆలోచిస్తూ కూర్చున్న గిరీశానికి గతం ఒక్క సారిగా గుర్తుకు వచ్చింది.
గిరీశం నాన్నగారికి ఉద్యోగరీత్యా తరుచూ ట్రాన్స్ఫర్లు అవుతుండేవి, ఆలా పది రోజుల క్రితం ఆ కొత్త ఊరు చేరుకున్నారు. కొత్త ఇల్లు కొత్త ప్రదేశం, కొత్త స్కూలు. అన్నయ్య అక్క ఇద్దరూ అమ్మమ్మ వాళ్ళ ఇంట్లో ఉంటూ చదువుకునేవారు. ఊరికి ఒక వైపు గోదావరి ఇంకో వైపు పచ్చని పొలాలు. గిరీశానికి ఈ ఊరు ఎంతగానో నచ్చేసింది, చిన్నప్పటి నుండి బొమ్మలు వెయ్యడం అంటే ఎంతో సరదా, బొమ్మలు వేస్తూ చుట్టూ లోకం మర్చిపోయేవాడు.
ఓ రోజు సాయంత్రం డ్రాయింగ్ బుక్ పక్కన పెట్టి పెరట్లో ఉన్న పచ్చని పైరులు చూస్తూ మైమరచి పోతున్న టైములో పక్క డాబా మీదకి సన్నజాజుల వాసనతో పాటు, “కన్నె పిల్లవని కన్నులున్నవని” పాట హుమ్మింగ్ వినపడడంతో తిరిగి చూసాడు, లంగా వోణి వేసుకొని మేడ పైన ఆరవేసిన బట్టలు తీస్తూ ఓ అమ్మాయి. ఆలా ఎంతసేపు చూశాడో తెలియదు కానీ, ఆ అమ్మాయి తన పని తానూ చేసుకొని వెళ్ళిపోయింది.
కింద నుండి అమ్మ పిలుపుతో ఈ లోకానికి వచ్చాడు. కింద పిట్టగోడ దగ్గర పక్కింటివాళ్లతో మాట్లాడుతూ అమ్మ పిలుస్తోంది. పరిగెత్తుకుంటూ కిందకు వెళ్ళంగానే “వీడేనండి మా మూడో వాడు గిరీశం, ఈ సంవత్సరమే 10వ క్లాసులోకి వచ్చాడు” అని పరిచయం చేసింది. అక్కడున్న వారికి నమస్కారం చేసి లోపలి వెళ్లబోతుండగా ఆ అమ్మాయి వచ్చింది. “మా రెండో అమ్మాయి నాగవల్లి, ఇంటర్ ఎంపీసీ రెండో సంవత్సరం చదువుతుంది ” అంటూ పరిచయం చేసారు. “మావాడికి లెక్కలు, సైన్స్ లో చాలా తక్కువ మార్కులు వస్తాయి, కొంచం చెప్పమ్మా నీకు పుణ్యం ఉంటాది ” అంటూ అమ్మ అప్పుడే నా కోసం మొత్తం చెబుతూ ఉంటె, “అమ్మా ” అంటూ లోపలి వెళ్ళిపోయాడు.
లోపలి వేళ్ళాడే కానీ ఆలోచనల్లన్ని నాగవళ్లి పైనే, తాను పుస్తకాల్లో చూసిన వాపా, బాపు బొమ్మలా ఉంది. (వాపా పూర్తి పేరు మొన్న మొన్నటి వరకు తనకు తెలియదు, బాపు అంటే గాంధీ చుట్టమేమో అనుకునేవాడు చిన్నప్పుడు) ఆ నవ్వు ఆ కళ్ళు, ఆ నడక వర్ణించలేడు. అప్పుడే రేడియోలో “రవి వర్మకే అందని ఒకే ఒక అందానివో” పాట వచ్చింది. బాలసుబ్రహ్మణ్యం అంట పాట పాడింది. భలే అనిపించింది మొదటి సారిగా.
పొద్దున్నే రేడియోలో సంస్కృత వార్తలు వచ్చే సమయానికి లేవడం, అన్ని కానిచ్చి చద్దన్నం తిని భక్తిరంజని వచ్చే సమయానికి భుజాన స్కూల్ సంచి వేసుకొని స్కూల్కి వెళ్లడం ఏ వూరు వెళ్లిన ఇదే తన దినచర్య. ఈరోజు కొత్త వూరిలో కొత్త బడి బయటకు వెళ్తూ పక్కింటి వైపు చూసాడు నాగవల్లి ఏమైనా ఈ టైములో కాలేజీకి వెళ్తుందా అని. ఎవ్వరు కనబడకపోవడంతో నెమ్మదిగా స్కూల్ వైపు అడుగులు వేసుకుంటూ వెళ్ళాడు. సాయంత్రం తెలిసింది ఏమిటంటే నాగవళ్లి ఉదయం ఏడింటికే బాక్స్ పట్టుకొని బుస్సుకి పక్క ఊరిలో కాలేజీకి వెళ్తుందని. రేడియోలో “చిలక సిలికా” అన్న పాత పాట ఏదో వస్తుంది. (నా పాట నీ నోట పలకాల సిలకా నీ బుగ్గలో సిగ్గు లోలకాల సిలకా – ఘంటసాల సుశీలగారు పాడిన పాట)
ఇంతలో అన్నయ్య ఫోన్ వస్తే ఈ లోకంలోకి వచ్చాడు గిరీశం. “ఎరా US నుండి నీకు ఏమైనా కావాలా ” అని అడుగుతుంటే తనకి కావలసిన ఓ రెండు వస్తువులు చెప్పి, మిగతా విషయాలు మాట్లాడి ఫోన్ పెట్టేసాడు. ఓ గుడ్డని టర్పెంటైన్లో ముంచి పెల్లెట్ పైన మిగిలి ఉన్న పెయింట్స్, ఆయిల్ పెయింట్ బ్రష్లు శుభ్రం చేస్తూ, గ్లాస్ పట్టుకు కూర్చున్నాడు. అలెక్సాలో “హుస్న్ వాలే తేరా జవాబు నహి” రవి రఫీ కంబినేషన్లో పాట వస్తుంది. మళ్ళి గతంలోకి జారుకున్నాడు.
నెమ్మదిగా నాగవల్లికి దగ్గరైయ్యాడు. ఫిజిక్స్ మాథ్స్ చెప్పించుకుంటున్నాడు. ఆదివారం సాయంత్రం వచ్చే సినిమా వాళ్ళ ఇంట్లోనే చూస్తూఉంటారు తాను అమ్మా, ఇప్పటికింకా టీవీ కొనలేదు నాన్న. సినిమా చూస్తూ అప్పుడప్పుడు అక్కడే పడుకుండిపోయేవాడు. చందమామ, స్వాతి, ఆంధ్రభూమి జ్యోతిలో వచ్చే బొమ్మలని కూర్చొని వేయటం ఒక అలవాటు తనకు. ఆలా వేసి నాగవల్లికి వెళ్లి చూపించేవాడు, తనను ఎంతో మెచ్చుకొని పొగిడితే భలే ఆనందంగా ఉండేది.
ఓ రోజు రేడియోలో “నీలాలు కారేనా, కాలాలు మారేనా” ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం పాడిన పాట వస్తుంటే కూర్చొని నాగవల్లి మొహం వెయ్యటానికి చాలా ప్రయత్నాలు చేసాడు తను. అది ఎంతకీ రావటంలేదు. ఇన్నాళ్లు బొమ్మలైతే వెయ్యడం నేర్చుకున్నాడు కానీ మొహాలు వెయ్యడం నేర్చుకోలేదు. అవి ఎలా వెయ్యాలో తెలియదు. అదే విషయం నాగవల్లికి చెబితే “ముందు నేర్చుకో, నువ్వు బాగా వెయ్యగలిగేటప్పుడు నీతోనే వేయుంచుకుంటాను లే ” అన్నాది.
నెమ్మదిగా 10th నాగవల్లి సహాయంతో 2nd క్లాసులో పాసైయ్యాడు.
రోజులు గడుస్తున్న కొద్దీ నాగవల్లితో స్నేహం బాగా బలపడింది. రేడియోలో “వ్రేపల్లియ ఎద ఝల్లున పొంగిన రవళి నవరసమురళి ఆనందన మురళి ఇదేనా” పాట ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి.సుశీలగారు పాడిన పాట వస్తుంటే ఇంటర్ రెండో సంవత్సరంలో “నువ్వంటే నాకు చాలా ఇష్టం, ఐ లవ్ యు ” అని చెప్పాడు దానికి నాగవల్లి డిప్పమీద ఒక్కటి కొట్టి “పని చూసుకోరా, చదువు ముందు” అంది.
“ఇంటర్ ఐన తరువాత ఫైన్ ఆర్ట్స్ నేర్చుకుంటా” అంటే నాన్నకు తనకు పెద్ద గొడవైంది. అప్పుడు నాగవల్లి వచ్చి మన ఇష్టాలు వేరు పెద్దల ఇష్టాలు వేరు నచ్చచెప్పాలి అన్నాది. అయినా తనకు కోపం తగ్గక అలిగి అమ్మమ్మ ఇంటికి వెళ్లి వస్తాను అని మారం చేసి అమ్మమ్మ ఊరు వెళ్ళాడు.
అన్నయ్య అక్క అమ్మమ్మలతో టైం స్పెండ్ చేసి ఓ 20 రోజులకు తిరిగి ఇంటికి రాత్రి బస్సుకి వచ్చి ఉదయానే కాలేజీకి వెళ్లిన తనకు నాగవల్లి కనిపించలేదు. సాయంత్రం ఇంటికి వచ్చిన తరువాత కూడా కనిపించలేదు. పక్కింటికి వెళ్లి చూస్తే తాళం వేసి ఉంది. “ఏమైంది” అని అమ్మని అడిగితే “నాగవల్లికి పెళ్లి కుదిరింది వాళ్ళ సొంత ఊరిలో పెళ్ళంట, పెళ్ళైన తరువాత అటునుండి అటే అమ్మాయిని తీసుకువెళ్లిపోతాడట అబ్బాయి” అని ఏవో చెబుతుంది అమ్మ. తనకు దుఃఖం ఆగలేదు. వెక్కి వెక్కి ఏడ్చాడు అమ్మ ఏమైంది అని అడిగితె ఏమి చెప్పకుండా ఏడుస్తూనే ఉన్నాడు ఆ రాత్రంతా. ఎక్కడో దూరంగా “కంచికి పోతావా కృష్ణమ్మా” ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం పాడిన పాట వస్తుంది. తరువాత తను నాన్నని ఒప్పించి బెనారస్ వెళ్లి ఫైన్ ఆర్ట్స్ నేర్చుకోవడం, జీవితం సాగిపోవడం అన్ని జరిగిపోయాయి. ఇది జరిగి ఇప్పటికి ఓ 35 ఏళ్ళు అయిఉంటుంది.
ఆ ఆరు పోట్రైట్స్ ని చూస్తూ ఫోన్ తీసాడు గిరీశం. వాట్సాప్ ఓపెన్ చేసి మెసేజ్ టైపు చెయ్యడం మొదలు పెట్టాడు “హాయ్, మీ అమ్మగారి ఫోటో వెయ్యటం కుదరడం లేదు, వచ్చి ఆవిడా ఫోటో తీసుకోండి. మళ్ళి నా దగ్గర ఉంటె పాడైపోతుంది” అని. మెసేజ్ పంపి అలెక్సాలో తలత్ మహమూద్ పాట నౌషాద్ స్వరపరిచిన “తస్వీర్ బనాతా హూన్, తస్వీర్ నహి బంతి” పాట వింటూ అక్కడే నిద్ర పోయాడు. ఉదయం ఎప్పుడో చూసుకుంటే “OK” అన్న మెసేజ్ వచ్చింది.
ఓ రెండు రోజుల తరువాత ఆ ఫోటో తీసుకువచ్చిన అమ్మాయి తో పాటు అమ్మాయి తమ్ముడు కూడా వచ్చారు. అమ్మాయి తమ్ముడిని పరిచయం చేసింది అతని పేరు కూడా గిరీశమట. తనని ఎంతగానో బ్రతిమిలాడ ప్రయత్నించారు, “మా అమ్మగారి చివరి కోరిక మీతో బొమ్మ వేయుంచుకోవాలి” అని. తన సమస్య కూడా వారికి చెబుతూ వేసిన ఆరు పెయింటింగ్స్ చూపించాడు . ఇద్దరు బొమ్మల్లా ఆలా నించుండి పోయారు. ఇద్దరి కళ్ళలో నీళ్లు, ఏమైందో అర్ధంకాలేదు, కొంచం సేపు వారిని కుదుట పడనిచ్చి అడిగాడు “ఏమైంది” అని. ఈ ఆరు మా అమ్మగారు మా చిన్నప్పుడు ఎలా ఉండేవారో ఆలా వేశారు, ఇంత అందంగా అమ్మని చూసి చాలా ఏళ్లయింది” అంటూ ఏడుస్తూనే ఉన్నారు. ఇంతకీ “మీ అమ్మగారి పేరు” అన్నాడు “నాగవల్లి” అన్నారు ఇద్దరు.
అలెక్సాలో “ఇన్ ఆంఖోఖి మస్తీ కె మస్తానే హజారో హై” ఆషా పాడిన పాట ఖయ్యాం స్వరకల్పన వస్తోంది.
అనిత, సుజాత, ప్రమీల, శైలజల స్నేహం చాలా బలమైనది. వాళ్ళ నలుగురి స్నేహాం ఆరో తరగతి విజయనగరంలో మొదలైంది. ఒకే బెంచ్ మీద నలుగురు కూర్చునేవారు. ఒకేసారి మధ్యాహ్నం భోజనానికి డబ్బాలు తెరిచేవారు, వారు తెచ్చుకున్న వాటిని పంచుకొని తినేవారు. ఆస్తిపాస్తుల్లో తేడాలు ఉన్నప్పటికీ పెద్దగా అభిప్రాయాలూ కానీ వాటి బేధాలు కానీ ఏమి లేవు వారిలో. పదో తరగతిలో ఓ రోజు క్లాసులో ఖాళీగా కూర్చొని భవిష్యత్తు కోసం మాట్లాడుకుంటున్నారు.
“నేను డాక్టర్ అవుదామని అనుకుంటున్నా” అన్నాది అనిత
“నువ్వు అవుతావే, మీ ఇంట్లో అందరు డాక్టర్లే కదా” అన్నాది ప్రమీలా, “అందరు కాదు, మగవాళ్ళు మాత్రమే. ఆడవాళ్ళూ డాక్టర్లు అవ్వలేరు అంటారు మా తాతయ్య. అందుకైనా నేను డాక్టర్ని అవుతాను” అన్నాది పంతంగా.
“నేను టీచర్ అవుదామని అనుకుంటున్నా” అన్నాది సుజాత
“ఏమే, సెలవులు ఎక్కువ వస్తాయి అనా” ఉడికిస్తూ అడిగింది శైలజ. “ఆలా కాదె, ఏమో చిన్నప్పటి నుండి టీచర్స్ అంటే ఒక అభిమానం” అంది.
“నేను త్వరగా పెళ్లి చేసుకోవాలి అనుకుంటున్నా” అన్నాది ప్రమీల
మిగతా ముగ్గురు వింతగా చూసారు. “నా చదువు, పెళ్లి, తమ్ముళ్ల చదువులు ఇవన్నీ కష్టమట. మా అమ్మ ఎప్పుడూ అంటూంటాది” అన్నాది ప్రమీల కొంచం బాధగా.
“నాకు పెద్ద కోరికలు ఏమి లేవు, ఏమౌతానో నాకు ఏమి తెలియదు” అంటూ శైలజ నవ్వింది.
“ఏమౌతావో తెలియకుండా ఎలాగే” అడిగింది సుజాత. “ఏమో, అంతే”
నలుగురు టెన్త్లో మంచి మర్క్స్ వచ్చాయి, తరువాత అందరు ఒకే కాలేజీలో ఇంటర్ సైన్స్ తీసుకున్నారు. అనిత, ప్రమీల బైపీసీ తీసుకోగా సుజాత, శైలజ ఎంపీసీ తీసుకున్నారు.
ఇంటర్ రెండో సంవత్సరం వచ్చేవరకు ఎక్స్ట్రా కోచింగ్ కోసం అనిత వెళ్లడం మొదలు పెట్టింది, ప్రమీలాని కూడా రమ్మంది. అమ్మ నాన్న దగ్గర అంత డబ్బులు లేవు తాను రాలేను అని చెప్పేసింది. అనిత మిగతా ఇద్దరి స్నేహితురాళ్ళని వెంట పెట్టుకొని కష్టం మీద ప్రమీల అమ్మ నాన్నలను కోచింగ్ కి వేరేగా డబ్బులు కట్టనవసరంలేదు అని ఒప్పించింది. ఆ డబ్బులు కూడా తన పాకెట్ మనీ నుండి కట్టింది.
నలుగురూ ఎంసెట్ కోసం బాగానే కాదు చాలా బాగా చదివారు. పరీక్షలు సమయం రావడం, వ్రాయడం, ఫలితాలు రావడం కూడా నెమ్మదిగా జరిగిపోయింది.
అనితాకి చాలా పెద్ద రాంక్ వచ్చింది. ప్రమీలాకి మంచి రాంక్ వచ్చింది, ఎంత మంచిది అంటే ఫ్రీ సీట్ వచ్చేటంత. సుజాతకి వ్రాయకుండా ఉండడమే మంచిదేమో అనిపించేటంత వచ్చింది. ఇక శైలజాకి కూడా పర్లేదు అనుకునే రాంక్ వచ్చింది.
శైలజకు ఎక్కడో వేరే ఊరిలో సీట్ వచ్చింది, పంపించడం కష్టమన్నారు శైలజ అమ్మానాన్న. సుజాత కూడా బుద్దిగా శైలజతోపాటు ఊరిలోనే డిగ్రీలో చేరింది.
ఫ్రీ సీట్ వచ్చినా మెడికల్ అంటే మళ్ళి పెళ్లి, కట్నాలు ఎక్కువ ఇచ్చుకోవాలి తమ్ముళ్లు చదువులు ఎలా అని ఆలోచనలో పడిపోయారు ప్రమీల తల్లితండ్రులు. అనిత అమ్మానాన్న వచ్చి “ఇటువంటి మంచి అవకాశం మళ్ళి మళ్ళి రాదు, ఆర్ధికంగా సహాయం కావాలి అంటే చూసుకుంటాం” అన్నారు. “ఇంకా పెళ్లి కట్నాలు కోసం చింత వద్దు అవన్నీ తానే సొంతంగా చదువయ్యాక చూసుకుంటాది, మీరు వాటికోసం అంతగా ఇప్పుడు పట్టించుకోవద్దు” అని నచ్చచెప్పారు.
మళ్ళి లాంగ్ టర్మ్ చేస్తాను అంటే వద్దని అనిత నాన్నగారు తన పరపతి వాడి మేనేజ్మెంట్ సీట్ సంపాదించారు.
ఆలా ఇద్దరు ఒక ఊరిలో మరో ఇద్దరు వేరే వేరే ఊళ్లలో పై చదువులు మొదలయ్యాయి.
కాలంతో పాటు చదువులు పూర్తవుతూ వచ్చాయి. మొదట్లో వేసవికాలం సెలవులకు కలిసేవారు. నెమ్మదిగా అది కూడా తగ్గ సాగింది.
టీచర్ కావాలి అనుకున్న సుజాత పెళ్లి చేసుకొని US వెళ్ళిపోయింది.
త్వరగా పెళ్లి చేసుకుంటాను అన్న ప్రమీల హైద్రాబాద్లో ఓ పెద్ద కార్పొరేట్ హాస్పిటల్లో కన్సల్టింగ్ గైనకాలజిస్ట్, తన క్లాసుమేట్ కార్డియాలజిస్ట్ని పెళ్లిచేసుకొంది. తమ్ముళ్లు కూడా పెద్ద చదువులు చదివారు.
అనిత పై చదువులకోసం కెనడా వెళ్లి అక్కడే పెళ్లి చేసుకొని ఉండిపోయింది.
ఏమి అవుతానో తెలియదు అన్న శైలజ పెళ్ళై భర్త చనిపోయాక అతను చేసే ఉద్యోగం వచ్చింది. గవర్నమెంట్ ప్రైమరీ స్కూల్లో టీచర్గా ఏజెన్సీ ప్రాంతాల్లో పనిచేస్తుంది. స్నేహితులందరికీ వారధి, అందరిని వాట్సాప్లో కలిపి ఉంచుతుంది.
అందరూ బిజీ, ఎవరి జీవితాలు వారివి. పాత స్నేహితులు గుర్తు ఉన్నప్పటికినీ పిల్లలు వారి చదువులు, ఉద్యోగాలు, కొత్త స్నేహాలు, ఒకదానికి ఇంకొకటి తోడై కలుసుకోడానికి వీలు కూడా కుదరని పరిస్థితులు.
ఓ ఇరువై ఏళ్ళ తరువాత అందరు కలుద్దామని నిశ్చయించుకున్న రోజు వచ్చింది. నలుగురు విజయనగరంలో అనిత ఇంట్లో కలిశారు.
అన్నేళ్లు తరువాత చూసుకునేసరికి అందరికి కొంచం వింతగానూ, చాలా ఆనదంగాను అనిపించింది.
“ఎంత మారిపోయామో అందరం” అంది అనిత కొంచం యాక్సెంట్తో .
“యా” అంటూ సుజాత వంత పాడింది.
“యు గైస్ ఫుట్ ఆన్ లాట్ అఫ్ వెయిట్, బట్ శైలజ అలాగే ఉంది కదా” అంది ప్రమీల.
“మనం మారలేదే, మన సహజత్వం ఇప్పుడు బయటకు వచ్చిందేమో” అంటూ శైలజ నవ్వింది.
అందరి బట్టలు వేష భాషలతో పోలిస్తే శైలజ చాలా నిరాడంబరంగా ఉంది.
కాఫీ, స్నాక్స్ అన్ని అక్కడకే వచ్చాయి. స్నాక్స్ తింటూ చిన్ననాటి విషయాలు ఎన్నో గుర్తు చేసుకున్నారు. నవ్వుతూ గడిపిన క్షణాలు, ఆటలు, పోటీలు అన్నీ.
“చెప్పండి లైఫ్ ఎలా ఉంది” అని అడిగింది శైలజ కాఫీ తాగుతూ.
“క్షణం తీరికలేని జీవితం నాది. హాస్పిటల్ ఇల్లు పిల్లలు. మావారు కార్డియాలజి సర్జన్ నేను గైనిక్ సర్జన్, సో ఎవరికి ఎప్పుడు ఫోన్ వస్తే అప్పుడు పరిగెత్తడమే. సంవత్సరానికి ఒకటి రెండు ఫారిన్ ట్రిప్స్ కోసం తప్పనిసరిగా సెలవు పెడతాము, లేకపోతె అస్సలు ఖాళి దొరకదు. పిల్లలు కూడా మెడిసిన్ చేస్తాము అంటున్నారు కాబట్టి చూడాలి” అంది ప్రమీల కొంచం గర్వంగా.
“నాకైతే పర్లేదు, వీకెండ్స్ మా వారికీ సెలవు. సంవత్సరానికి ఒకటో రెండో ఫారిన్ ట్రిప్స్. మొన్ననే ఒక రెండో విల్లా తీసుకున్నాం, అల్ కూల్” అన్నాది సుజాత తాను ఎక్కడ తగ్గను అన్నట్టు.
“నేను నా హస్బెండ్ అర్ ఇంటూ టీచింగ్. అక్కడే మెడికల్ కాలేజీలో ప్రొఫెసర్స్, సెమినర్స్ అంటూ ఎప్పుడూ ఎక్కడకొ ఒక దగ్గరకి తిరుగుతూనే ఉంటాం, సో లైఫ్ హాయిగా వెళ్ళిపోతుంది. మరి నీ సంగతి ఏమిటి చెప్పు శైలు” అని అడిగింది అనిత దర్పం దాస్తూ.
“మా వారు చనిపోయాక నాకు ఆ ఉద్యోగం వచ్చింది. చుట్టూ కొండలు అడవులు, పిల్లలిని పట్టుకు వచ్చి చదివించాలిదాని కోసం వారానికి ఒక్కసారైనా చుట్టుపక్కల ఊళ్లు తిరుగుతూ ఉంటాను. వంద మందిలో ఓ ఇరువై ముఫై మంది టెన్త్ వరకు చదివితే గొప్ప. నాకు పిల్లలు లేరు కాబట్టి అక్కడే లైఫ్ గడుస్తుంది, సెలవల్లో అక్కడ మెడికల్ క్యాంప్స్ గట్రా చేస్తూ నాకు తోచిన సాయం చేస్తూ ఉంటాను” అన్నాది శైలజ నెమ్మదిగా.
“అయినా అక్కడ ఎలా ఉంటున్నావే, మలేరియా ఎక్కువ కదా. మన ఊరి వైపు ట్రాన్స్ఫర్ పెట్టించుకోవచ్చుగా ” అడిగింది ప్రమీల.
“అందరూ ఆలా అంటే ఎలాగే” తిరిగి ప్రశ్నించింది శైలజ
“ఇండియా ఇంకా మారలేదు” అంటూ సుజాత ఏదో చెప్పబోతే అడ్డుకుంటూ “మనం చదువుకున్నాం, మనం అదృష్టవంతులం. ఆ విషయంలో నాకన్నా అదృష్టం ఎవరికి ఉండదు, ఆలా అని అందరికి ఆ ఛాన్స్ రాదు. నువ్వు US, అది కెనడా కాబట్టి మీకు మార్పు కనిపించదు” అంది ప్రమీల కొంచం ఆవేశంగా.
సుజాత మాటకు, ప్రమీల వివరణకు అనిత, శైలజలు మౌనంగా ఉండిపోయారు. పాత కబుర్లు, నవ్వులు ఒక్కసారిగా ఆగిపోయాయి. వాళ్ళ మధ్య చిన్నపాటి నిశ్శబ్దం అలుముకుంది. ఆ నిశ్శబ్దాన్ని ఛేదిస్తూ శైలజ నెమ్మదిగా అంది, “అవును ప్రమీలా, నువ్వు చెప్పింది నిజం. మనం అదృష్టవంతులం. కాని మనల్ని అదృష్టవంతుల్ని చేసింది మన కష్టం, మన చదువు మాత్రమే కాదు… మన స్నేహం కూడా.”
“అది మాత్రం నిజం, నేను టీచర్ని అవుదామనుకున్న కాలేకపోయా. కానీ మిమ్మల్ని చూస్తుంటే నాకు చాలా ఆనందంగా ఉందో తెలుసా. మీ గెలుపులు నావిగా భవిస్తూ ఉంటాను. అసలు మనం శైలజాకి పెద్ద థాంక్స్ చెప్పాలి అందరిని కట్టి ఉంచినందుకు” అంటూ సుజాత కన్నీళ్లు పెట్టుకుంది.
ఈ మాటలు అనిత, ప్రమీల, శైలజలకు ఒక మెరుపులా అనిపించాయి. వాళ్లకి చిన్ననాటి జ్ఞాపకాలు గుర్తొచ్చాయి. టెన్త్ క్లాస్‌లో భవిష్యత్తు గురించి మాట్లాడుకున్న రోజు, ఎంసెట్ కోచింగ్‌కు ప్రమీలను ఒప్పించిన సందర్భం, ప్రమీల తల్లిదండ్రులను అనిత, ఆమె తండ్రి కలిసి ఒప్పించిన సంఘటన, శైలజకు సీటు వచ్చినా దూరప్రాంతం అని వెళ్లలేకపోయిన బాధ, సుజాత తనకు కూడా అక్కడే డిగ్రీలో చేరడం – ఇవన్నీ ఒకదాని తర్వాత ఒకటి కళ్ళ ముందు మెదిలాయి.
ప్రమీల కళ్ళల్లో నీళ్లు నిండిపోయాయి. “క్షమించండి. నాది చాలా స్వార్థపూరితమైన జీవితం. నా గురించి, నా కుటుంబం గురించి తప్ప నేను ఎప్పుడూ పెద్దగా ఆలోచించలేదు. నా మెడికల్ సీటు కోసం మీరు ఎంత కష్టపడ్డారో నాకు తెలుసు. ఇన్ని రోజులు ఆ విషయాన్ని నేను దాదాపుగా మర్చిపోయాను. నా జీవితం మీరు పెట్టిన భిక్ష. మీ అందరికీ నేను ఎప్పటికీ రుణపడి ఉంటాను.” అంటూ భావోద్వేగంతో ప్రమీల మాట్లాడింది.
శైలజ నవ్వుతూ, “అలా అనకు ప్రమీలా… మనకి ఎవరు ఎవరికి ఇచ్చిందేమీ లేదు. మనం మనలో ఒకరికొకరం సహాయం చేసుకున్నాం అంతే. ఇదే స్నేహం, ఇదే జీవితం సాగుతుంది అంతే.”
“పోనీ నలుగురం కలసి ఏదైనా ఎన్జిఓ పెడదామా. శైలజ ఏరియాలో పనిచేయడానికి” అంటూ అనిత అందరి వైపు చూసింది పెద్ద కళ్ళతో.
“వద్దు లేవే, నలుగురం వచ్చాము కలుద్దాం, హాయిగా ఈ రెండు రోజులు టైం స్పెండ్ చేద్దాం, మళ్ళీ వీలున్నప్పుడు కుదిరినప్పుడు మళ్ళీ కలుద్దాం. ఏదైనా అవసరం ఉంటె నేనే చెబుతాను” అంది శైలజ నెమ్మదిగా.
“అదేమిటే, అనిత ఏదో చేద్దాం అంటే నువ్వు వద్దంటావు, మేము దేశం కోసం ఏదో చెయ్యాలని అనుకుంటాం కదా. నీ అంత కాకాపోవచ్చు, ఏదో ఉడతా భక్తి సాయం” అంది సుజాత
“అవునే మీకు నేను చెప్పేది నచ్చకపోవచ్చు కానీ నిజం. నేను జాబ్ చెయ్యాలా, ఇక్కడ గవర్నమెంట్ పధకాలు అమలు చెయ్యడానికి సాయం చెయ్యాలా, ఎలక్షన్ డ్యూటీస్ ఉంటాయా, ఇంకా స్కూల్ ఫంక్షన్స్ అన్ని కలిపి నాకు సంవత్సరానికి ఒక పదిహేను ఇరువై రోజులు సెలవు దొరుకుతుంది. అందులో ఇంకో పని నెత్తిన పెట్టుకోవడం అంటే కష్టం. స్నేహం మధ్యలోకి డబ్బులు విషయాలు వచ్చాయి అంటే బంధాలు ఇంకా జఠిలమైపోతాయి. అందుకే ఆలా అన్నాను. అయినా మీకు వీలు కుదిరినప్పుడల్లా రండి, వచ్చి తోచింది చెయ్యండి. దానికోసం NGO మళ్ళి పెట్టి హుంగామా ఎందుకు అని నా ఉద్దేశం అంతే” నిదానంగా సమాధానం చెప్పింది.
మళ్ళీ నలుగురు కొంత సేపటికి ఇవ్వన్నీ పక్కన పెట్టి వారి వారి చిన్ననాటి విషయాలు మాట్లాడుకుంటూ నవ్వుల్లో ములిగిపోయారు.
ఎవరో మహానుభావుడు అన్నట్టు జీవితం యొక్క గమ్యం గమనమే.
అంతర్జాల వేదికగా “హ్యూస్టన్ తెలుగు సాంస్కృతిక సమితి” వారు నిర్వహించిన సదస్సులో “తెలుగు(అనువాద) సాహిత్యం – విడువవలసిన మౌనాలు – జరుపవలసిన అన్వేషణలు” అనే శీర్షిక పైన శ్రీ హేలీ కళ్యాణ్ గారి ప్రసంగంపై చిన్న వ్యాసము. ఇటువంటి విషయంపై వినడము కొత్త అనుభవం. కవితలు, అలంకారాలు, భక్తి సాహిత్యం , కావ్యాలు వంటి ప్రక్రియలపై మక్కువ తో తెలుగు-నుడిలో భాగాలుగా కూడా దాదాపు అదే కోవకు చెందినవి కావడం పరిపాటి అయింది . కానీ సాహిత్యంలో మౌనాలు, అన్వేషణలు కొత్తగా అగుపించి కొంత క్షుణ్ణంగానే ఈ ప్రసంగాన్ని విని ఒక వ్యాసము తెలుగు నుడిలో ప్రకటించాలని అనిపించింది. ఈ ప్రయత్నం కొత్తది కాబట్టి లోటుపాట్లు ఉంటవి.
ప్రసంగంలో మాట్లాడిన విషయాలు :
శీర్షికలోని “మౌనం” మాటను నిర్వచిస్తూ – తెలిసినా వ్రాయకపోవడం/మాట్లాడకపోవడం గానూ – తెలుగులో విస్తృతంగా లేనివి అనువదించుకోవలసినదిగా “అన్వేషణ” గా నిర్వచించారు. ముందుగా మౌనం వహిస్తున్న విషయాలు చర్చిస్తూ , ప్రస్తుతం చదువుతున్న లేక విరివిగా (Popular)గా లభ్యమవుతున్న పుస్తకాలు/ రచనలు Word cloud లో చూపెట్టారు.
యండమూరి- అయాన్ రాండ్ – ఖలీల్ గిబ్రాన్ – కాఫ్కా – జర్మన్ జానపద కథలు – విశ్వనాథ – వెండి డోనిగర్ – రోమీల – ముళ్ళపూడి – క్రైస్తవ సాహిత్యం – వసు చరిత్ర – మనుచరిత్ర – షేక్స్పియర్
ఇలా ఎంతో వైవిధ్యత తెలుగులో ఉంది. ఎవరికి నచ్చినవి వారు చదవాలి, వ్రాయాలి . కానీ ఒక జాతి సాంస్కృతిక విషయాలకు సంబంధించిన పుస్తకాల గురించి, భారతీయతపై ఆసక్తి/ ఉత్సాహం ఉన్న చదువరులకు/ రచయితలకు ఉన్న అవకాశాల గురించి కళ్యాణ్ గారు ప్రస్తావించారు. అలా ప్రస్తావించిన పుస్తకాలు
– “అరుణాచలంలో చలం” – సాంప్రదాయానికి దీటుగా వ్రాసిన వ్యక్తి తన జీవిత చివరిదశ లో భగవాన్ స్మృతులతో గడిపిన వ్యక్తి గా మిగిలి పోక, ఆ దశ ప్రస్తావన చాలా అరుదుగా ఉండడం సాహిత్యంలో మౌనంగా చక్కని ఉదాహరణలతో వివరించారు.
– “కాశీభట్ట బ్రహ్మయ్య శాస్త్రి” గారి రచనలు – హిందూమతంపై నిరసనలను, వ్యాసాలను, తిప్పికొడుతూ సహేతుకంగా చేసిన సాహిత్య సృజన , వీరేశలింగం పంతులు గారికీ కాశీభట్ట వారికీ జరిగిన కలహము , పాఠశాల స్థాయి నుంచీ ప్రజలకు అందించకపోవడం, సాహిత్య లోకం విస్మరించిన తీరు కూడా ఒక మౌనంగా ఉదహరించారు శ్రీ హేలీ కళ్యాణ్ గారు.
ఇక కొన్ని అన్వేషించ అవసరం ఉన్న సందర్భాలూ, పుస్తకాలకు ఉదాహరణలు చూపెడుతూ –
“ఆర్య సామాజికులకు సాంప్రదాయవాదులకు జరిగిన చర్చలు” – ఒకే వేదికపై వారికి జరిగిన వాగ్వివాదాలను తెలుగు సాహిత్యంలో అందకపోవడం పైన అన్వేషణ జరగవలసిన అవసరం ఉంది. ఈ కోవలో హిందీలోని ” పురాణ దిగ్దర్శన్” , “క్యోఁ” వంటివి ఉటంకిస్తూ, శ్రీ చిర్రావూరి శివ రామకృష్ణ శర్మ గారూ ఉప్పల రాధాకృష్ణ గార్ల “నాలుగు శాస్త్రాల చర్చ” ప్రస్తుతం లభిస్తున్న పుస్తకం అనీ, అటువంటి పుస్తకాలు ధ్యేయంగా తెలుగు సాహిత్యంలో కూడా పుస్తకాలు రావాలి అని కోరుకున్నారు. – కరపాత్ర స్వామి వారి “రామాయణం మీమాంస”, “హిందూ కోడ్ బిల్ “, “భక్తి సుధా”,”భాగవతసుధా”, “రాధా సుధా” వంటి పుస్తకాలు ఉదహరిస్తూ, సాంప్రదాయవాదాన్ని సమర్ధించడానికి గానీ ,విమర్శించడానికి గానీ కావాల్సిన పాండిత్య అవసరాన్ని తెలిపారు. ఒక వాదాన్ని అంగీకరించినా, అంగీకరించకపోయినా ఉభయపక్షములూ తెలుసుకొని వాదప్రతివాదాల విధానాన్నీ అవసరాన్నీ తెలియజేశారు ఈ ప్రసంగంలో .
– చెరువులు ,నీటి సంరక్షణ సంబంధించిన “ఆజ్ భీ ఖరే హే తలాబ్ “అనే పుస్తకం నీటికీ సంస్కృతికి గల సంబంధం తెలుసుకోగలిగే అవకాశం ఉన్న పుస్తకంగా తెలుపుతూ , దాదాపు ఎనిమిది భాషలలో ఉన్న ఈ పుస్తకం తెలుగులో లేకపోవడం ఆశ్చర్యాన్ని కలిగిస్తోంది అంటూ, ఇటువంటివి తెలుగులో కూడా ఉండడం ఒక అవసరమని తెలిపారు. ఒక జాతి సాంస్కృతిక విలువలను సమర్ధిస్తూ అందుకు దోహదపడే ఆంగ్ల సాహిత్యంలోని క్రింది పుస్తకాలు ప్రస్తావించారు. వెండెల్ బెర్రీ వారి ” వరల్డ్ ఎండింగ్ ఫైర్ ” , “అన్సెట్లింగ్ ఆఫ్ అమెరికా” పుస్తకాలు , రోజర్ స్క్రూటన్ వంటి రచయితలను పరిచయం చేశారు.
చివరిలో “గురూజీ రవీంద్ర శర్మ ” గారి “ఆదిలాబాద్ కళాశ్రమం” గురించి వారి ప్రసంగాల కృషి తెలుగులో కూడా లభించవలసిన అవసరం ఉందని తెలిపారు. ప్రసంగం ఆద్యంతమూ చక్కని ఉదాహరణలతోనూ తార్కికమైన ఆలోచనలతోనూ అందించారు శ్రీ హేలీ కళ్యాణ్ గారు. వారి కృషి అభినందనీయం, అనుసరణీయం.
ఈ ప్రసంగం పై శ్రీకస్తూరి మురళీకృష్ణ గారు వారి అభిప్రాయాన్ని తెలుపుతూ అనువాదం ఎంత ముఖ్యమో ఆ అనువాదం చేసేవారు ఎంత న్యాయం చేశారు అన్నది కూడా తగు జాగ్రత్తగా గమనిస్తూ ఉండాలి అని సూచించారు.
అభిప్రాయం:
“మనవాళ్లు వట్టి వెధవలోయి” అని తేలికగా తీసిపారేసే విధంగా సాహిత్యం మనలను రూపుదిద్దింది, అందులో సందేహం లేదు. ప్రస్తుత భారతీయ సనాతన ధార్మిక పరిస్థితి అందుకు సాక్ష్యం. అలా కాదు అని నిరూపించడానికి ప్రతీ భారతీయుడూ ,తెలుగువారమైన మనము చేతనైనంత కృషి ఏ రూపంలో అయినా నెరవేర్చవలిసిన ఆవశ్యకత ఉన్నది. యజ్ఞం , కర్మ , దానం, ధర్మం ,వంశ పరంపరాగత దేవతారాధన, సాహిత్య సేవ, పండుగలు, దేవాలయ పునరుద్ధరణ, ఇంకా ఎన్నో..
ఇన్ని పార్శ్వాలలో ఎంతో కొంత చేస్తున్న సామాన్యులూ, వ్యవస్థలూ, తారసపడుతూ ఉంటారు(యి). ఇంతమంది ఇన్ని చేస్తూ ఉన్నా ప్రయత్నంలో పరిపూర్ణత కోసమై , మన దేశ ధార్మిక వ్యవస్థ పై వెలువెత్తే ప్రశ్నలకు నా వంటి సామాన్యులు సిద్ధంగా ఉండాలి అని అంటే పుస్తకములే ఆధారం. కాబట్టి ఎంతో శ్రమకు ఓర్చి వ్రాసిన అటువంటి పుస్తకములు ప్రపంచంలో ఎక్కడ ఉన్నా మన దేశ సాంస్కృతిక పరిస్థితికి వస్తున్న ప్రశ్నలకు తగు సమాధానంగా అలోచన చేసి తెలుగులో కూడా అందించవలసిన అవసరం ఉంది అని చెప్పడం ఈ ప్రసంగంలోని ఉద్దేశంగా తోచింది. అలాగే ముఖ్యమైన విషయం, మన దేశ సాంస్కృతిక సంబంధమైన, ధర్మ మీమాంసాలపైన కొన్ని పుస్తకాలు/వ్యాసాలు/ విషయాలు గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా భారతీయ రాజకీయ / సామాజిక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా చారిత్రక విషయాలను మరుగున పెట్టే ప్రయత్నం కూడా జరిగింది. ఉద్దేశ పూర్వకంగా మరుగున పెట్టలేదు అని అనుకున్నా, జాతీయతా భావాలున్న వారు కూడా విస్మరించిన విషయంగా కూడా కనపడుతుంది. పైన వివరించిన పరిస్థితికి ప్రసంగంలో ఉదాహరణగా తెలుగు వారికి వీరేశలింగం గారితో ఉన్నంత సామాన్య పరిచయం వారి సమకాలీనులు, సమఉజ్జీలు, అయిన కాశీభట్ట వారి పరిచయం లేకపోవటం గమనించవచ్చు. ఇటువంటి మహనీయులు ఎంతమందో!
కాబట్టి నిందలతో పని లేకుండా ధార్మిక సాంస్కృతిక విషయములలో మన అభిప్రాయాలు సరిచేసుకుంటూ ఉండాలి. తెలుగు సాహిత్య పోషకులు, ఔత్సాహికులు ప్రసంగంలోని “మౌనం – అన్వేషణ” ల పైన దృష్టి సారించవలసినదిగా దిశా నిర్దేశం చేసుకొని,తగు విధంగా భారతీయతను పరిపుష్టం చేసుకోవలసిన బాధ్యత భారతీయులుగా ,తెలుగువారిగా మనకి ఎంతో ఉంది. ఇటువంటి సాహిత్యానికి కూడా తెలుగు నుడి నెలవు కాగలదని భావిస్తూ మీరు కూడా ఈ ప్రసంగాన్ని వినాలని కోరుకుంటున్నాను.
బాల్కనీలోని ఫ్రెంచ్ విండో దగ్గర నిలబడి, చీకటి కమ్మిన ఆకాశంలోకి దృష్టి సారించింది ప్రియ. నిశ్శబ్దం… గాలి కూడా కదలని నిశ్చలత. ఆకాశం మేఘాలతో కప్పబడి, చంద్రుడు, చుక్కలు కనిపించటం లేదు. వర్షం వస్తుందేమో అనిపించింది. కరెంటు పోయి, చుట్టూ చీకటి. గదిలోనూ అంధకారమే. ఇన్వర్టర్ పనిచేయక చాలా కాలమైంది. కొవ్వొత్తి వెలిగించాలన్న ఆలోచన కూడా రాలేదు. “వస్తానన్నాడు…” అనుకుంటూ లోపలికి వచ్చి, సోఫాలో కూర్చొని ఫోన్ తీసింది. కానీ, అది తనలాగే మౌనంగా, బ్లాంక్ స్క్రీన్‌తో నిశ్చలంగా ఉంది.
మళ్లీ బాల్కనీ వైపు చూసింది. వర్షం మొదలైంది—మొదట చినుకులుగా, కొన్ని నిమిషాల్లోనే కుండపోతగా మారింది. ఫ్రెంచ్ విండో అద్దాలపై వర్షం గులకరాళ్లలా కొట్టుకుంటూ శబ్దం చేస్తోంది. అద్దాల గుండా ఏమీ కనిపించడం లేదు; వర్షపు ధారలు దృష్టిని కప్పేసాయి. ఉరుములూ, మెరుపులూ లేవు—కేవలం వర్షం యొక్క లయబద్ధమైన శబ్దం మాత్రమే.
ఈ చీకటిలోనూ, గదిలోని ప్రతి వస్తువు ఎక్కడుందో ప్రియకు ఖచ్చితంగా తెలుసు. ఈ సింగిల్ బెడ్‌రూం అపార్ట్‌మెంట్‌లో ఆమె, అశోక్ గత ఐదేళ్లుగా అద్దెకు ఉంటున్నారు. ఇండస్ట్రీలో కొత్తగా వచ్చిన రోజుల్లో వీరిద్దరి పరిచయం జరిగి, ఇప్పటికి పదేళ్లు గడిచాయి. హాల్లో సోఫాకు ఎదురుగా టీవీ—అది కొనేటప్పుడు చిన్నది తీసుకుందామని ప్రియ అంటే, “పెద్దదే కావాలి, డీటెయిల్స్ బాగా కనిపిస్తాయి, గదిని చీకటి చేసి సినిమా చూస్తే నువ్వు కథలో లీనమైపోతావు తెలుసా” అని అశోక్ పట్టుబట్టాడు.
అశోక్‌కి సినిమాలంటే పిచ్చి. కథలు చెప్పడమైనా, తెరపై చూడడమైనా—అతనికి అదో లోకం. సినిమా విషయంలో అతను హిట్, ఫ్లాప్‌లతో సంబంధం లేకుండా ప్రతి వివరాన్నీ క్షుణ్ణంగా గమనిస్తాడు. కానీ ప్రియ అలా కాదు—సినిమా నచ్చకపోతే మధ్యలోనే ఆపేయమంటుంది. “వాళ్లు కష్టపడి తీశారు కదా, మనమే చూడకపోతే ఎలా. మన కులమే కదా వాళ్ళాడు కూడా” అనేవాడు అశోక్.
ఇప్పుడు అతను ఒక పెద్ద డైరెక్టర్ దగ్గర అసిస్టెంట్‌గా పనిచేస్తున్నాడు. “షూటింగ్ కదా, షెడ్యూల్స్, ప్లానింగ్… తీరికే దొరకడం లేదు” అంటూ ఉంటాడు. సినిమా ప్రపంచంలోకి వెళితే అతను బయటి లోకాన్ని మరిచిపోతాడు. కానీ ప్రియకు షూటింగ్ ప్యాకప్ అయితే పని అయిపోయినట్టే. అయినా, ఈ మధ్య అశోక్ అతిగా పనిచేస్తున్నాడు.
మళ్లీ బాల్కనీ వైపు చూసింది ప్రియ. వర్షపు చినుకులు లయబద్ధంగా కురుస్తూ ఇళయరాజా సంగీతంలా అనిపించాయి. చీకటిలో ఎవరో తనను గమనిస్తున్నట్టు ఒక భావన. ఆ ఆకారం తననే తీక్షణంగా చూస్తోందేమో అని వెన్నులో వణుకు మొదలైంది. కర్టెన్లు వేద్దామనుకుంది, కానీ అలాగే వదిలేసింది. ఆలోచన నెమ్మదిగా అశోక్ వైపు మళ్లింది.
అశోక్ ఎంత సపోర్టివ్! ఇక్కడ పోటీ తట్టుకోలేక ఊరు వెళ్ళిపోతాను లేకపోతె ఏదైనా ఉద్యోగం చేసుకుంటాను అంటే “నువ్వు చేయగలవు, ఇక్కడే ఉండి ప్రయత్నించు” అనేవాడు. తాను ఉద్యోగం చెయ్యటం లేదు సినిమాల్లో పనిచేస్తున్నాను అని తెలిసి అమ్మానాన్న ఎన్ని మాటాలన్న నోరుమూసుకుని భరించమన్నాడు. “వాళ్లకి ఇండస్ట్రీలో చెడె కనిపిస్తుంది, మనం ఎదుగుతే మళ్ళి వాళ్ళే మనల్ని గర్వంగా చూస్తారు” అనేవాడు. తాను ఈరోజు ఇలా ఉండడానికి కారణం అశోకే, అతను లేకపోయి ఉంటె ఇలా కూడా ఉండడం కష్టమయ్యేది ఏమో.
ఫ్రెంచ్ విండో తలుపు సరిగ్గా వెయ్యలేదేమో చిన్నగా గాలి వస్తుంది. సోఫాకి ఎదురుగా టీపాయ్ మీద ఉన్న కాగితాలు ఆ గాలికి రెపరెపలాడుతున్నాయి, వాటి పైన బరువేమి పెట్టలేదు గాలి కాస్త పెరిగేసరికి అవి ఎగిరాయి, తీయాలనుకుంది, కానీ “కరెంటు వచ్చాక చూద్దాం” అని వదిలేసింది. ఆ ఆకారం ఇంకా తననే చూస్తున్నట్టు అనిపించినా అటు తల తిప్పి చూడడానికి ధైర్యం సరిపోవడం లేదు.
లోపల బెడ్రూమ్లో తాను పడుకుంటే ఇక్కడ హాళ్ళో సోఫాపై అశోక్ పడుకుంటాడు, అందుకే సోఫా వదిలి వెళ్లాలని ఉండదు. సోఫాలో కూర్చుంటే అశోక్ తో ఉన్నట్టు అనిపిస్తుంది ప్రియకి. వాళ్లిద్దరి సంబంధం స్నేహమని మొదట్లో జనాలకు చెప్పడానికి ప్రయత్నించారు, తర్వాత విరమించుకున్నారు. “జనాలకి ఏముంది ఏదో ఒకటి వాగుతారు” అంటాడు. ఇదే విషయం ప్రియ అమ్మానాన్నలకు కూడా చెప్పడానికి చాలా పర్యాయాలు ప్రయత్నించారు ఇద్దరు. “ఈ సినిమావాళ్లు ఇంతే, అంతా రంకే” అంటూ వారు ప్రియని పట్టించుకోవడం మానేశారు.
సోఫా నుండి ఎడమవైపు బాల్కనీ – అక్కడినుండి ఆ ఆకారం ఇంకా వెళ్లినట్టు లేదు తననే చూస్తుంది. కుడివైపు మెయిన్ డోర్. అటువైపే చూస్తూ “ఎప్పుడో వస్తానన్నాడు ఇంకా రాలేదేమిటి?” అనుకుంటుండగా తలుపు తెరిచిన శబ్దం. బయటకు చూసింది —తడిసిన బట్టలతో అశోక్ వెనుక ఇంకో ఇద్దరు ముగ్గురు వచ్చారు. లోపలికి వస్తూనే ఎమర్జెన్సీ లైట్ వేసాడు, ఆ వచ్చిన వాళ్ళు ప్రియని కదిలించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు, కానీ ఆమె కదలడం లేదు. “సాయంత్రం కీమో నుండి తెచ్చినప్పుడు బానే ఉండేది… అరగంట క్రితం రూంకి వచ్చి చూస్తే ఇలా…” అంటూ అశోక్ ఏడుస్తున్నాడు.
బాల్కనీలో ఆ ఆకారం నెమ్మదిగా చీకటిలో కలిసిపోయింది.
సేను కాడ నేను సెమట గారుత వుంటే
సెంగుతో తుడిసి నా అలుపు పోగొడతాది
సెలమ దడిసీ ఒల్లు సితసితామంటాంటె
ఉడుకు నీల్లతో తోమి శీరామ రక్సెడతాది
అరిటాకు ఇస్తర్ల అన్నమింతా కలిపి
ముద్దుగా ఒక్కొక్క ముద్ద నోటికందిస్తాది
అమ్మవోలె కొసరి కొసరి గోము తినిపిస్తాది
ఆలి ప్రేమకు ఇంగొక్క పేరు తానెలెమ్మంటాది
గొంతు పొలమారితే నా సవితంటు నగుతాది
గుండె తడిబారెనా తానె దిండై ఓదారుస్తాది
నా ఇంటి ముంగిట్ల మావి తోరాము నా పెంటి
పెద్ద పండగ నాటి సందె గొబ్బెమ్మ నా పెంటి
రాయంచ నడకలది రాసిలక పలుకులది
మింట అచ్చరలకే అచ్చెరవు కులుకులది
బుద్ది సక్కంగుంటె నువు నా మారాజువంటాది
తిరిగి, రాణిని నేను, నాకు సేవ చెయ్యంటాది
నాకండ్లు సల్లగ మూసి తానెవరనంటాది
గమ్మత్తు ఊసులతొ సెవి నింపుతుంటాది
ఎదురుబొదురుగ నుండి మాటాడమంటేను
సురుకు సూపులు జూసి సీ పొమ్మనంటాది
మింట సందమామ తారలను కూడుకొని
మనల చూసీ మరి మరీ నవ్వుతాడంటాది
మెండు కొంటెదనాల మందసం జూడ నా పెంటి
సెలిమి సినుకై తడుపు మొయిలురా నా పెంటి
శాన నిద్దరలో నేను సొక్కి పొరలుత వుంటె
యే యాల్టికో తన మోవి నా బుగ్గకంటిస్తాది
ఆరారగా నేను అరమూత కండ్లైతాంటె
ఊఁ యనవదేందంటు గిచ్చి సంపేస్తాది
జాము శానాయనిక రెప్ప మలుగుదమంటె
ఎండి ఎన్నెల యేళ ఇంక కునుకెట్లనంటాది
అరనిదుర కండ్లెంత ఎరుపాయె జూడంటె
సిగ్గులేనోడా యంటు సిగ్గయ్యి నగుతాది
రేయంత కువకువలు జటులాల రగస్సాలు
దేవుడా, ఈ రేయి కదలనీవాకంటు మొక్కుల్లు
వలపు వాగుల వోలె పెనుపరుగురా నా పెంటి
తనివి దీరని ప్రేమల వాన జల్లు గద నా పెంటి
ఎవురు నివ్వని నేను ఆయమ్మి నడగాబోతె
అద్దమెదురుగ నేను బొమ్మ తానగపడతాది
ఎవరు నేనని ఎదికి నే కిందమీదైతాంటేను
నాలో నిండావంటు పొదవుకుంటాది నా పెంటి
మువ్వల్ల నవ్వుల్ల యెద సవ్వడే నా పెంటి
పేరు దలసినంతనె ప్రేమ వానైతాది నా పెంటి
ఎనక ఎవురెవురమో ముందు ఏ తీరమో
నా బతుకు నావకు తానె సుక్కాని నా పెంటి
సీకట్లు దోలేటి సిరుదివ్వె ఎలుతురై నా పెంటి
ఒక్క వరముర అయ్య; జల్మ జల్మకిదె నా పెంటి
ముందొక్క నాటికి నా కత ఎవరేన అడుగుతే
కడలంత ఎలమి; గుండె గుడి జేతు, నా పెంటి
#వెన్నెల, #తెలుగు, #అమ్మనుడి, #కవిత #ప్రణయగీతం
@vennela
జయ జయ జయ శ్రీ వినాయకా
మమ్మెన్నడు కావవె వినాయకా
గణరాయ జయము శ్రీ వినాయకా
భక్తజన గణ రక్షక వినాయకా
అంబ నలచె నలుగు శ్రీ వినాయకా
సలుగు నిన్ను బడయగా వినాయకా
గడప నిలిపి అయ్యను శ్రీ వినాయకా
గజముఖధారి వైతివట వినాయకా
అమ్మ యానతి నీకట శ్రీ వినాయకా
అబ్బ అబ్బొ యనంగదె వినాయకా
శివ తాండవ కేళి నీవె శ్రీ వినాయకా
గౌరి ముద్దు పట్టి వీవురా వినాయకా
మరుగుజ్జు రూపము శ్రీ వినాయకా
ఎంత పెద్ద బొజ్జ నీదయా వినాయకా
నడక నెమ్మది నీకుట శ్రీ వినాయకా
నాట్యగణపతి వెట్లయో వినాయకా
గణ నాయకుడగుటకు శ్రీ వినాయకా
నమో నారాయణననంటివ వినాయకా
తలిదండ్రికి మొక్కుట శ్రీ వినాయకా
లోకాలకు నేర్పితివంటనె వినాయకా
తొలుత నిను దలతు శ్రీ వినాయకా
పెద్ద ఒజ్జవు గద నీవు వినాయకా
సకల సిద్ధుల ప్రోవట శ్రీ వినాయకా
సద్బుద్ధి నొసగు నాకు వినాయకా
గంగమ్మ ఒడి జేరుటది శ్రీ వినాయకా
నువు అమ్మ ఒడి చేరగను వినాయకా
దయయు దైవము నీవె శ్రీ వినాయకా
మము బాయకుండుమీ వినాయకా
#వెన్నెల, #తెలుగు, #అమ్మనుడి, #వినాయకచవితి, #భక్తి #అధ్యాత్మికం
@vennela
చేతులతో తన ముఖాన్ని మూసిన వెంటనే ఉన్నట్టుండి మాయమైపోయిందనీ, “బుయ్” అంటూ చేతులు తీసిన వెంటనే ఎలానో తిరిగి ఎదుటన ప్రత్యక్షమైందనీ అమ్మకేసి ఇంతింత చేసుకున్న లేతకళ్లతో చూస్తుండిపోయే ఆశ్చర్యానందాల పాలపాపాయిగా ఉన్నప్పుడే తెలుగు భాష మనల్ని పలుకరించింది. అప్పుడు చెవులతో కాదు, గుండెతో తెలుగును విన్నాం, అమ్మ నోటితో ఏదో చప్పుడు చేస్తోందని అనుకుంటూ. సహజశక్తులు మనలో పేరుకోవడం మొదలై, మనోబుద్ధ్యహంకారాలు విచ్చి, ఒక జీవగ్రంథి ఏర్పడి, తయారైన ముఖయంత్రంతో తెలుగును లలితలలితంగా పలికాం. ఒక్కో మాటనూ నేర్చుకుంటూ గర్వం పొంగులువారిన శుభ్రానందంలో ఓలలాడాం. ఎదుగుతూ ఎదుగుతూ “ఈ బొమ్మ నాది”, “నేను రాను”, “ఇక్కడేదో దెబ్బ తగిలింది”, “కడుపు నెప్పిగా ఉంది”, “పరవాన్నం కావాలి” అని అంటూ లోపలే సుళ్లు తిరుగుతూ ఉండే ప్రాణచైతన్యాన్ని వెలిపెట్టుకోగలిగాం. బంధువుల్ని గుర్తుపట్టాం, కేకవేసాం. మొత్తంగా చెప్పాలంటే బ్రతికాం. మన ఇంటిలో మనకు పరిచయమైన తొలిచెలిమి తెలుగు. మనిషిగా జన్మనెత్తిన తరువాత మనకు లభించిన మొట్టమొదటి గొప్ప సిద్ధి భాషాసాక్షాత్కారం అని ఎప్పుడూ అనిపిస్తూ ఉంటుంది నాకు.
పిక్కలను వణికించే భయం కలిగినపుడూ, నూరేళ్ల కలలన్నీ ప్రియుడిగానో ప్రియురాలిగానో ఎదురుగా రూపుకట్టినపుడూ, సప్తవర్ణాల శక్రచాపం ఆకాశంలో విప్పారినపుడూ, మన పాదముద్రలను సముద్రుడనే పెద్దమనిషి తన అలల కండువాతో లోపలికి లాక్కున్నపుడూ, ఆత్మబంధువు హఠాత్తుగా కాలం చేసినపుడూ, ఉషఃకాలపు సువర్ణకాంతికణాలు లోని అచేతనత్వాన్ని ముక్కలు చేస్తున్నపుడూ, అనేకరకాల కష్టాలు పడీ పడీ అనుకున్న లక్ష్యానికి చేరుకున్నపుడూ, నమ్మినవారే మోసం చేసినపుడూ, లాభనష్టాలు సంభవించినపుడూ ఇలా జీవితంలో ఏ అనుభూతి ఎదురైనా నోరు పెగలని సందర్భం ఉన్నదేమో కానీ, మనసులో తెలుగు పెగలని సందర్భం లేదు. ఎదుటివారితో మాటలాడనప్పుడు కూడా మనతో మనం మాటలాడుకుంటూనే ఉన్నాం. సన్నివేశాల్ని, ప్రశ్నల్ని, పురాస్మృతులనీ బయటో లోపలో – తెలుగులో అల్లుకుంటూనే ఉన్నాం. దేవతలనూ, దెయ్యాలనూ తెలుగులోనే పోల్చుకున్నాం. చివరికి అవసరం కొద్దీ వేరే భాషను నేర్చుకునేందుకు కూడా తెలుగుభాషామతల్లినే ఉపయోగించుకున్నాం. తెలివితో ఆమె శరీరాన్ని కోసినా, ఆమెపై రకరకాల ముద్రలు వేసినా, పిడిగుద్దులతో ఆమె అంగాల ఆకారాలను మార్చినా, ఆమెను పూర్తిగా విడిచిపెట్టినా ఆమె మనలను పొదువుకోవడం మానింది లేదు. కించిత్తు విలువనీయకుండా దిగజార్చినపుడు కూడా కినుక వహించి, “ఇకపై నేను నీకు అర్థం కాను” అని తెలుగు మనతో ఒక్కసారీ అన్నది లేదు, మనలను నిరాశపరిచిందీ లేదు. ఆమె సన్నిధిలో ఎప్పుడూ అదే ఊర్జ, అదే ఆర్జవం. కేవలం ఈ నేలమీద, ఈ సంస్కృతిలో పుట్టామన్న ఒకే ఒక కారణంతో లవలేశం ప్రతిఫలం ఆశించకుండా మన జీవంతో పెనవేసుకున్న ఆప్తురాలు తెలుగు. ఆమె గుండెలోతులను కనుక్కోవడానికి ఏ శక్తి సరిపోతుంది?
మనలను నడిపించే ఊపిరి ఆడడం అలవాటై, సాధారణమైపోయినట్లుగా మన లోపలితనానికి ఒక పరిపూర్ణశబ్దాకృతినిచ్చే తెలుగు ఎంతో జటిలమైన అంతఃప్రవాహమైనా కూడా మామూలైపోయింది. తేలికైపోయింది. ఊపిరి తాలూకు ఉనికినీ, విలువనూ గుర్తు చేయడానికా అన్నట్లు ప్రకృతి ముక్కుదిబ్బడను పెట్టింది మానవుడికి. తెలుగు అలా కూడా మనలను ఇబ్బంది పెట్టదలచుకోలేదు. నన్ను గమనించకపోయినా నా పిల్లలే కదా అని అనుకునే మాతృహృదయం ఆమెది.
తెలుగులో పుట్టకపోయినా, దూరంనుండి ఈ భాషను చూసి అబ్బురపడినవాళ్లు ఎంతమంది ఉన్నారో, తెలుగులో పుట్టి, ఆ శక్తితో మొలిచిన బుద్ధిరెక్కలతో ఎగిరిపోయి పెడమొహం పెట్టినవారు అంతకన్నా ఎక్కువమందే ఉన్నారనుకుంటాను. సమాజం వ్యక్తులకు వారి వారి అవసరాలకు ఇవ్వాల్సిన ప్రాధాన్యాన్ని నేర్పడంలో ఇబ్బంది లేదు కానీ, ఆ దృష్టి నుంచి బెసగనీయకుండా బంధించడం అవాంఛనీయం అని నా ఊహ. తెలుగుభాష అంతస్సౌందర్యాన్ని గమనించి అది ఎన్నెన్ని విధాలుగా, ఎన్నెన్ని ప్రాంతాలలో, ఎన్నెన్ని జాతులలో, ఎందరెందరు జీవితాలలో వ్యాపించి ఉందో అన్నదాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి అవసరమైన చూపు లభించడం నేటి కాలలో గగనమైపోయింది.
గ్రాంథికంగా, వ్యావహారికంగా, మాండలికాలుగా, యాసలుగా అనేకరకాలుగా వ్యాపించి ప్రతీ తెలుగుజీవితాన్నీ వెలిగించే తెలుగును ప్రేమించడానికి ఉద్యమాల పెనుగులాటలు తప్ప మరొక దారికేసి చూడలేని చిత్రమైన పరిస్థితి నేటికీ కొనసాగుతూనే ఉంది. మనకన్నా పెద్దవస్తువును ప్రేమించడం మనకెప్పుడూ చిక్కే. అయినా దానిని ఒప్పుకోని అహంకారం మనది. ప్రేమలోకి ప్రశ్నలను చొప్పించి దానిని సమూలంగా నాశనం చేసుకోవడం మనిషికి వెన్నతో పెట్టిన విద్య. “మనిద్దరి భాషాభేదాలలో ఏది పాతది? దేనికి గుర్తింపు ఉంది? నాది కాని నీ మాండలికంలో ఏ లోపాలు ఉన్నాయి? గొప్పతనం నిర్వచనం తెలుసా?” లాంటివే భాషాభిమానానికి తూనికరాళ్లుగా మారాయి. తెలుగు చుట్టూ చేరి తమ జీవితాలను పరిమళింపచేసుకున్న పూర్వీకులకు ఇటువంటి ప్రశ్నలు వేయడం చేతకాక కాదు, అవి నిస్సారమైనవని గ్రహించి మిన్నకున్నారేమో. నేటి పరిస్థితుల దృష్ట్యా “నా భాష ఎటువంటిదైనా నాకు గొప్ప” అనే మొండితనమే తెలుగువారికి ప్రాథమికంగా కావలసింది అనుకుంటాను. కారణాల పునాదులపై కన్నా కూడా అకారణంగా వెలసిన ప్రేమసౌధమే పటిష్ఠమైనది.
సహజత్వాన్ని వీడి, కృత్రిమతకు దగ్గరగా జరుగుతున్న మనం భాష కూడా కృత్రిమతలోకి పరావర్తించినపుడు మాత్రమే దానికి భవిష్యత్తు ఉంటుంది అని నమ్ముతున్నాం. కృత్రిమ ప్రపంచంలోనూ, నిర్జీవప్రపంచంలోనూ ఒక అవసరం, ఒక స్థానం తెలుగుకు ఏర్పడకుంటే దాని ఉనికికి ప్రమాదమని అనుకుంటున్నాం. ఈ హర్షణీయ ప్రయత్నాల వలన తెలుగు తప్పకుండా ఒక కొత్తపుంత తొక్కుతుంది. తెలుగు ఆయా చోటులలో మిగిలి ఉంటుంది కూడా.
అనేకరకాల ప్రవృత్తుల మిశ్రణమైన ప్రపంచంలోకి అర్థవంతమైన శబ్దాలున్న ఒక భాషగా తెలుగు వెలికి వస్తూ అగుపిస్తూ ఉంటుంది. ఇది దాని చరమావరణం. దాని అసలు శక్తి మన చేయి పట్టుకొని జాతి ఉనికికి దగ్గరగా, జీవానికి దగ్గరగా తీసుకొని వెళ్లడంలో ఉంది. ఈ అంతరావరణాలను కనుక్కోవాలంటే తెలుగు దగ్గర త్రికరణశుద్ధితో శ్రద్ధగా కూర్చోవడం ఒకటే మార్గం. ఈ “ఉపవాసం” వల్లనే తెలుగుది హృదయసామ్రాజ్యం అని తెలిసివస్తుంది.
ప్రతీదానినీ ఒక సమస్యగా చేసి, అడ్డం-నిలువు కోతలతో సాధించి ఒక సమాధానాన్ని చూపించడమనే చోట తెలుగు ఒక పరికరం. ఒక జడం. కానీ, వాక్యాలు- పదాలు – అక్షరాలు – వాచ్యార్థం- వ్యంగ్యార్థం- సాంస్కృతికార్థం- తాత్త్వికార్థం- పారమార్థికార్థం – భావనాశక్తి ఇత్యాది ఆవరణలను దాటుకుంటూ పయనింపగలిగితే అక్కడ మన గుండెచప్పుడు అనాహతనాదంగా మనకు వినిపిస్తుంది. ఆ చోట తెలుగు ఒక వెలుగు. ఒక ప్రాకృతికశక్తి. ఆ శక్తిగానే తెలుగు చిన్నతనంలో మనలోకి ప్రవేశించింది. ఇప్పటికీ అలానే ప్రసరిస్తూ ఉంది. అది ఏ మాత్రం గుర్తుకు వచ్చినా దానిని అభిమానించడం, ప్రేమించడం ఒక ప్రత్యేకకర్మగా తోచదు. సహజంగా లోపలనుండి పెల్లుబుకుతుంది. అటువంటి భాషాప్రేమి జీవితానికి ఎల్లలు లేని ఆనందం దొరికి తీరుతుంది. ఆ ఆనందంలో మన నోటి నుండి నాలుగు తెలుగు మాటలు వెలికి వస్తే, ఆ ఆనందంలో లోకాన్ని చూడగలిగితే, ఆ ఆనందంలో జనించే ఐకమత్యంతో సమాజం ఏర్పడితే, అప్పుడు కన్నతల్లిని చూసిన కళ్లకు ఎదుటివాడి తల్లిని చూడడంలో గజిబిజికి తావుండదు కనుక “ఏది తెలుగు?”, “తెలుగు భాష ఎవరిది?” వంటి హక్కుభుక్తాల ప్రశ్నలు పుట్టవు.
ఆచంద్రతారార్కం తెలుగు భాష వర్థిల్లాలి. ఆమె సెలవినవ్వుల కాంతులలో మనిషికి దారిచీకట్లు తొలగాలి.
1
తొలితొలి తెల్విలోఁ జవిని దూసి బయల్వడఁ జేయలేని యా
మొలకతనాన, మజ్జనని మోమున మాటగ గోచరించి, లేఁ
జలువను హార్దకుడ్యములఁ జక్కన హత్తి ఫలించినట్టి నా
జిలిబిలి తెల్గుభాష బిగిచేవ నరమ్ములఁ బ్రాకిపోయెడున్.
2
ఏ నియమమ్ము లేని, తపమింతయుఁ జేయగ లేని, నోటితో
నైనను ‘రాగదమ్మ’ యని ప్రార్థనగా బ్రతిమాలలేని నా
ప్రాణపుఁ దీరుఁ జూచి, కృప పాఱెడు గుండియతోఁ జలించి, నన్
బూనిన తెల్గుశక్తి యెదమూలలదాఁక వెలింగిపోయెడున్.
3
ధమనీసంహతిలోఁ దెలుంగు జవముత్థానమ్ములం దేర, కం
ఠము పొంకించి, తెగించి, లేచి, ఘనఘంటామార్గకేంద్రాల ప
ద్యములన్ బాడి మరొక్కమారున నవాంధ్రాంతఃప్రజాకోటి క
ర్ణములండాగిన త్రుప్పు చిట్లి జలజల్లన్ రాలఁగాఁ జేయనే!
4
గొప్ప మరచి తిరుగు తెనుఁగుసింగమ్ము తనను కనుఁగొను దర్పణము నేను
ఆంధ్రీఘనాఽఽచరితానర్ఘమణిని లోదాచిన మంచి మందసము నేను
నవనవీన కవితా నవనీతదోహనీశ్రితియగు పద్యాలశిక్య నేను
భాషాలతాతన్వి ఫాలనామము దిద్ద వెట్టిన పాటీరపేటి నేను
తెలుఁగు మెదడులలో దూరి తెలుఁగు పదము
లను పదేపదే పంపిణీ పొనరుచు నిర
తంపు సత్త్వశక్తిని నేను; తారకాంత
సితపరాగముఁ జేగొన్న ధృతిని నేను.
5
నేను పదముల యల్లికను! నవ భావ
తతుల పొందిక నేనే! కవితను వ్రాయు
నపుడు కవి కావ్యధార, వ్రాయనపుడతని
లలితహృదిలోని వహ్నికుధ్రమును నేను.
6
వెలుపలి వైపుగా బ్రతుకువెల్లువ మాటున డాఁగివచ్చి, బు
ద్ధుల నరికట్టుకొన్న పరధోరణిమేచక మెంతదాఁక? నా
కలమును తీసి, యాంధ్రమసికారసపూరణఁ జేసి పద్యముం
జిలికెడునంత దాఁక, యది చేరిన గుండె వెలుంగుదాఁకనే!
7
కృష్ణరాయల దీవ్యదుష్ణీషముపయిని కుచ్చునూపిన నాటి కోడెగాడ్పు
కాకతీకులకాంత కరకాంత విక్రాంత వైభవోపేతాసి వాఁడి వెలుఁగు
ఖడ్గతిక్కన తల్లి కబళమ్ములోఁ గ్రుక్కి యతనికి వెట్టిన యగ్నిధార
పదునారు ప్రాయంపు బాలచంద్రు ప్రతినలోఁ ద్రుళ్లినట్టి వీరోగ్రకళిక
శాతకర్ణి విన్న విజయగీతికలు, క
వుల యెదలలో నెగసిన తడుల తరఁగలు,
పరవళుల గౌతమీ, తుంగభద్ర, కృష్ణ –
నాదు పద్యాన పునరనునాదమవుత.
8
నాటి యాంధ్రుల హృదయాల మేటి గతులు
వారి యుద్ధ, విలాస , శృంగార, యోగ
సాధనా పటిమలు, మనసైన కళలు
నాదు పద్యాన పునరనునాదమవుత.
9
నాఁడు కలదు తెలుగు నేఁడు కలదు; నిర్ధ
న ధనిక జనపాళి నాల్కలందు
నాటివాఁడు తెలుగు నాటించుకొనినాఁడు
నేటివాఁడు తెలుగుమాటవాఁడు.
10
పాడిన పాటలే యనెదవా పెడమోమున? నేటి కాలపున్
బోఁడిమి కీ విధమ్ము సరిపోదని తల్చెదవా సహోదరా!
చేడియ మోము దిద్దుకొను చెన్నులు నేటివి మార్చువేళ, తా
నాఁడది యన్న గుర్తునకు నక్కఱఁ దీరునె? ప్రాతవోవునే?
11
నాతో రార తెలుంగువాడ! యదిగో, నానామహత్వమ్ములన్
బోతల్వోసిన భవ్యసంస్కృతులతోఁ బొల్పొందె నీజాతి, ఆ
యా తావుల్ నినుఁ జుట్టుముట్టికొననీ! ఆ స్ఫూర్తి నీదై పున
ర్వాతోచ్ఛ్వాసన నంది మేలుకొననీ భాషామహాదేవినిన్.
12
పెక్కు వేల్పుల సేవనప్రీతి కన్న
పదవి, సొమ్ముల వెంట ధావనముకన్న
నీవెవఁడ వన్న సద్యష్టినిర్వహణము,
మాతృభాషార్చనము మేలు, మహితమతిని.
13
తెలుగుఁ దనము నిండిన గుండె కలిగి, తెలుగు
పదముల నొసగిన వెలది వైపు తిరిగి
ఆ పదమ్ములనామెకే అర్చనమిడి
వచ్చెదము, మిత్రుఁడా! నేడు, వడిని రమ్ము.
14
పూర్వప్రజాకోటి పులకించి దిద్దిన ఘనచరిత్రలు తిలకంపు బొట్టు
సర్వంసహాదేవి సర్వోపదీప్తుల పాఁడిపంటలు మేని పట్టుచీర
సంగీతసాహిత్యసౌజన్యశైలులు చేలాంచలాగతచిత్రసృష్టి
తనవారు గుండెతోఁ దనను నోరాడుట లామె మోమున విచ్చు ప్రేమనగవు
భావిజాతి నడతలు నవమణిబద్ధ
ఖచిత సింఘాసనమ్ము, యే కల్మషంబు
లేని హృదయములు తొడవులైనయట్టి
తెలుగు యలివేణి! మా రాణి! లలితపాణి!
15
నీ కొనగోరు మానికపు నీడన నాదు శిరమ్ము వాల్చి,నీ
సోకుకు తళ్కుటద్దముగ సొక్కిలు నా మన మందజేసి, పూ
రేకనొ, కోకిలమ్మనొ వరించి త్వదీయపదమ్ములం మధూ
ద్రేకత పాడు కోరికను తీర్చిన చాలు, తెలుంగు భారతీ!
*