Category: సాహిత్యం / Literature

  • “తెలుగు(అనువాద) సాహిత్యం – విడువవలసిన మౌనాలు – జరుపవలసిన అన్వేషణలు” ప్రసంగంపై వ్యాసము – అభిప్రాయము

    అంతర్జాల వేదికగా “హ్యూస్టన్ తెలుగు సాంస్కృతిక సమితి” వారు నిర్వహించిన సదస్సులో “తెలుగు(అనువాద) సాహిత్యం – విడువవలసిన మౌనాలు – జరుపవలసిన అన్వేషణలు” అనే శీర్షిక పైన శ్రీ హేలీ కళ్యాణ్ గారి ప్రసంగంపై చిన్న వ్యాసము. ఇటువంటి విషయంపై వినడము కొత్త అనుభవం. కవితలు, అలంకారాలు, భక్తి సాహిత్యం , కావ్యాలు వంటి ప్రక్రియలపై మక్కువ తో తెలుగు-నుడిలో భాగాలుగా కూడా దాదాపు అదే కోవకు చెందినవి కావడం పరిపాటి అయింది . కానీ సాహిత్యంలో మౌనాలు, అన్వేషణలు కొత్తగా అగుపించి కొంత క్షుణ్ణంగానే ఈ ప్రసంగాన్ని విని ఒక వ్యాసము తెలుగు నుడిలో ప్రకటించాలని అనిపించింది. ఈ ప్రయత్నం కొత్తది కాబట్టి లోటుపాట్లు ఉంటవి.

    ప్రసంగంలో మాట్లాడిన విషయాలు :

    శీర్షికలోని “మౌనం” మాటను నిర్వచిస్తూ – తెలిసినా వ్రాయకపోవడం/మాట్లాడకపోవడం గానూ – తెలుగులో విస్తృతంగా లేనివి అనువదించుకోవలసినదిగా “అన్వేషణ” గా నిర్వచించారు. ముందుగా మౌనం వహిస్తున్న విషయాలు చర్చిస్తూ , ప్రస్తుతం చదువుతున్న లేక విరివిగా (Popular)గా లభ్యమవుతున్న పుస్తకాలు/ రచనలు Word cloud లో చూపెట్టారు.

    యండమూరి- అయాన్ రాండ్ – ఖలీల్ గిబ్రాన్ – కాఫ్కా – జర్మన్ జానపద కథలు – విశ్వనాథ – వెండి డోనిగర్ – రోమీల – ముళ్ళపూడి – క్రైస్తవ సాహిత్యం – వసు చరిత్ర – మనుచరిత్ర – షేక్స్పియర్

    ఇలా ఎంతో వైవిధ్యత తెలుగులో ఉంది. ఎవరికి నచ్చినవి వారు చదవాలి, వ్రాయాలి . కానీ ఒక జాతి సాంస్కృతిక విషయాలకు సంబంధించిన పుస్తకాల గురించి, భారతీయతపై ఆసక్తి/ ఉత్సాహం ఉన్న చదువరులకు/ రచయితలకు ఉన్న అవకాశాల గురించి కళ్యాణ్ గారు ప్రస్తావించారు. అలా ప్రస్తావించిన పుస్తకాలు

    – “అరుణాచలంలో చలం” – సాంప్రదాయానికి దీటుగా వ్రాసిన వ్యక్తి తన జీవిత చివరిదశ లో భగవాన్ స్మృతులతో గడిపిన వ్యక్తి గా మిగిలి పోక, ఆ దశ ప్రస్తావన చాలా అరుదుగా ఉండడం సాహిత్యంలో మౌనంగా చక్కని ఉదాహరణలతో వివరించారు.

    – “కాశీభట్ట బ్రహ్మయ్య శాస్త్రి” గారి రచనలు – హిందూమతంపై నిరసనలను, వ్యాసాలను, తిప్పికొడుతూ సహేతుకంగా చేసిన సాహిత్య సృజన , వీరేశలింగం పంతులు గారికీ కాశీభట్ట వారికీ జరిగిన కలహము , పాఠశాల స్థాయి నుంచీ ప్రజలకు అందించకపోవడం, సాహిత్య లోకం విస్మరించిన తీరు కూడా ఒక మౌనంగా ఉదహరించారు శ్రీ హేలీ కళ్యాణ్ గారు.

    ఇక కొన్ని అన్వేషించ అవసరం ఉన్న సందర్భాలూ, పుస్తకాలకు ఉదాహరణలు చూపెడుతూ –

    “ఆర్య సామాజికులకు సాంప్రదాయవాదులకు జరిగిన చర్చలు” – ఒకే వేదికపై వారికి జరిగిన వాగ్వివాదాలను తెలుగు సాహిత్యంలో అందకపోవడం పైన అన్వేషణ జరగవలసిన అవసరం ఉంది. ఈ కోవలో హిందీలోని ” పురాణ దిగ్దర్శన్” , “క్యోఁ” వంటివి ఉటంకిస్తూ, శ్రీ చిర్రావూరి శివ రామకృష్ణ శర్మ గారూ ఉప్పల రాధాకృష్ణ గార్ల “నాలుగు శాస్త్రాల చర్చ” ప్రస్తుతం లభిస్తున్న పుస్తకం అనీ, అటువంటి పుస్తకాలు ధ్యేయంగా తెలుగు సాహిత్యంలో కూడా పుస్తకాలు రావాలి అని కోరుకున్నారు. – కరపాత్ర స్వామి వారి “రామాయణం మీమాంస”, “హిందూ కోడ్ బిల్ “, “భక్తి సుధా”,”భాగవతసుధా”, “రాధా సుధా” వంటి పుస్తకాలు ఉదహరిస్తూ, సాంప్రదాయవాదాన్ని సమర్ధించడానికి గానీ ,విమర్శించడానికి గానీ కావాల్సిన పాండిత్య అవసరాన్ని తెలిపారు. ఒక వాదాన్ని అంగీకరించినా, అంగీకరించకపోయినా ఉభయపక్షములూ తెలుసుకొని వాదప్రతివాదాల విధానాన్నీ అవసరాన్నీ తెలియజేశారు ఈ ప్రసంగంలో .

    – చెరువులు ,నీటి సంరక్షణ సంబంధించిన “ఆజ్ భీ ఖరే హే తలాబ్ “అనే పుస్తకం నీటికీ సంస్కృతికి గల సంబంధం తెలుసుకోగలిగే అవకాశం ఉన్న పుస్తకంగా తెలుపుతూ , దాదాపు ఎనిమిది భాషలలో ఉన్న ఈ పుస్తకం తెలుగులో లేకపోవడం ఆశ్చర్యాన్ని కలిగిస్తోంది అంటూ, ఇటువంటివి తెలుగులో కూడా ఉండడం ఒక అవసరమని తెలిపారు. ఒక జాతి సాంస్కృతిక విలువలను సమర్ధిస్తూ అందుకు దోహదపడే ఆంగ్ల సాహిత్యంలోని క్రింది పుస్తకాలు ప్రస్తావించారు. వెండెల్ బెర్రీ వారి ” వరల్డ్ ఎండింగ్ ఫైర్ ” , “అన్సెట్లింగ్ ఆఫ్ అమెరికా” పుస్తకాలు , రోజర్ స్క్రూటన్ వంటి రచయితలను పరిచయం చేశారు.

    చివరిలో “గురూజీ రవీంద్ర శర్మ ” గారి “ఆదిలాబాద్ కళాశ్రమం” గురించి వారి ప్రసంగాల కృషి తెలుగులో కూడా లభించవలసిన అవసరం ఉందని తెలిపారు. ప్రసంగం ఆద్యంతమూ చక్కని ఉదాహరణలతోనూ తార్కికమైన ఆలోచనలతోనూ అందించారు శ్రీ హేలీ కళ్యాణ్ గారు. వారి కృషి అభినందనీయం, అనుసరణీయం.

    ఈ ప్రసంగం పై శ్రీకస్తూరి మురళీకృష్ణ గారు వారి అభిప్రాయాన్ని తెలుపుతూ అనువాదం ఎంత ముఖ్యమో ఆ అనువాదం చేసేవారు ఎంత న్యాయం చేశారు అన్నది కూడా తగు జాగ్రత్తగా గమనిస్తూ ఉండాలి అని సూచించారు.

    అభిప్రాయం:

    “మనవాళ్లు వట్టి వెధవలోయి” అని తేలికగా తీసిపారేసే విధంగా సాహిత్యం మనలను రూపుదిద్దింది, అందులో సందేహం లేదు. ప్రస్తుత భారతీయ సనాతన ధార్మిక పరిస్థితి అందుకు సాక్ష్యం. అలా కాదు అని నిరూపించడానికి ప్రతీ భారతీయుడూ ,తెలుగువారమైన మనము చేతనైనంత కృషి ఏ రూపంలో అయినా నెరవేర్చవలిసిన ఆవశ్యకత ఉన్నది. యజ్ఞం , కర్మ , దానం, ధర్మం ,వంశ పరంపరాగత దేవతారాధన, సాహిత్య సేవ, పండుగలు, దేవాలయ పునరుద్ధరణ, ఇంకా ఎన్నో..

    ఇన్ని పార్శ్వాలలో ఎంతో కొంత చేస్తున్న సామాన్యులూ, వ్యవస్థలూ, తారసపడుతూ ఉంటారు(యి). ఇంతమంది ఇన్ని చేస్తూ ఉన్నా ప్రయత్నంలో పరిపూర్ణత కోసమై , మన దేశ ధార్మిక వ్యవస్థ పై వెలువెత్తే ప్రశ్నలకు నా వంటి సామాన్యులు సిద్ధంగా ఉండాలి అని అంటే పుస్తకములే ఆధారం. కాబట్టి ఎంతో శ్రమకు ఓర్చి వ్రాసిన అటువంటి పుస్తకములు ప్రపంచంలో ఎక్కడ ఉన్నా మన దేశ సాంస్కృతిక పరిస్థితికి వస్తున్న ప్రశ్నలకు తగు సమాధానంగా అలోచన చేసి తెలుగులో కూడా అందించవలసిన అవసరం ఉంది అని చెప్పడం ఈ ప్రసంగంలోని ఉద్దేశంగా తోచింది. అలాగే ముఖ్యమైన విషయం, మన దేశ సాంస్కృతిక సంబంధమైన, ధర్మ మీమాంసాలపైన కొన్ని పుస్తకాలు/వ్యాసాలు/ విషయాలు గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా భారతీయ రాజకీయ / సామాజిక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా చారిత్రక విషయాలను మరుగున పెట్టే ప్రయత్నం కూడా జరిగింది. ఉద్దేశ పూర్వకంగా మరుగున పెట్టలేదు అని అనుకున్నా, జాతీయతా భావాలున్న వారు కూడా విస్మరించిన విషయంగా కూడా కనపడుతుంది. పైన వివరించిన పరిస్థితికి ప్రసంగంలో ఉదాహరణగా తెలుగు వారికి వీరేశలింగం గారితో ఉన్నంత సామాన్య పరిచయం వారి సమకాలీనులు, సమఉజ్జీలు, అయిన కాశీభట్ట వారి పరిచయం లేకపోవటం గమనించవచ్చు. ఇటువంటి మహనీయులు ఎంతమందో!

    కాబట్టి నిందలతో పని లేకుండా ధార్మిక సాంస్కృతిక విషయములలో మన అభిప్రాయాలు సరిచేసుకుంటూ ఉండాలి. తెలుగు సాహిత్య పోషకులు, ఔత్సాహికులు ప్రసంగంలోని “మౌనం – అన్వేషణ” ల పైన దృష్టి సారించవలసినదిగా దిశా నిర్దేశం చేసుకొని,తగు విధంగా భారతీయతను పరిపుష్టం చేసుకోవలసిన బాధ్యత భారతీయులుగా ,తెలుగువారిగా మనకి ఎంతో ఉంది. ఇటువంటి సాహిత్యానికి కూడా తెలుగు నుడి నెలవు కాగలదని భావిస్తూ మీరు కూడా ఈ ప్రసంగాన్ని వినాలని కోరుకుంటున్నాను.

    0
  • గజల్

    Ms.Tasawar Khanum- a pakistani singer-  sang this in 1974.

    In 2005, this ghazal was used in hindi movie Zeher.

    अगर तुम मिल जाओ ज़माना छोड़ देंगे हम

    तुम्हें पा कर ज़माने भर से रिश्ता तोड़ देंगे हम

    तुम्हें दिल में रखेंगे अपनी पलकों में छुपा लेंगें

    तुम्हें खुशबू समझ के अपनी सांसों में बसा लेंगे

    कयामत तक जो ना टूटे वो रिश्ता जोड़ देंगे हम

    बदन के साये, जान-ए-मन, तुम्हारे रंग में रंग डाले

    जुदा क्या कर सकेंगे तुमको मुझसे ये जहांवाले

    मोहब्बत की कसम तक़दीर का रुख मोड़ देंगे हम

    ना तो तुम जिसमे शामिल वो बहारें हम नहीं लेंगे

    तुम्हारी नाम पे ये दिल तो क्या है जान भी देंगे

    नज़र जिसमें न तुम आये वो शीशा तोड़ सनेगे हम

    अगर तुम मिल जाओ ज़माना छोड़ देंगे हम

    अगर तुम मिल जाओ

    Lyrics:: Tasleem Fazli

    Singer: Tasawar Khanum 1974

    ANALYSIS:

    Central Theme

    The ghazal explores complete devotion and surrender in love – the lover is willing to abandon the entire world for their beloved. The intensity escalates through each couplet, expressing love that transcends worldly limitations.

    Couplet-by-Couplet Analysis

    Couplet 1 (Matla):

    “If you unite with me, we’ll abandon the world / Having found you, we’ll sever ties with everyone”

    Sets the tone of absolute choice – love versus world. The lover declares readiness for total isolation.

    Couplet 2:

    “We’ll keep you in our heart, hide you in our eyelids / We’ll consider you fragrance and settle you in our breath / We’ll forge a bond that won’t break till Doomsday”

    Beautiful sensory imagery – the beloved becomes part of the lover’s very being (breath, sight). The progression from heart → eyelids → breath shows increasing intimacy. “Qayamat tak” (till doomsday) introduces eternal commitment.

    Couplet 3:

    “Shadow of body, life of soul, dyed in your color / How can these worldly people separate you from me / By love’s oath, we’ll change fate’s direction”

    The lover claims unity so complete that separation is impossible. The bold declaration of “changing fate” shows love as a force that defies destiny itself. “जान-ए-मन” (life of my soul) is a classic Persian/Urdu term of endearment.

    Couplet 4:

    “We won’t accept springs in which you’re not included / For your name, forget heart, we’ll give our life / We’ll break every mirror in which you don’t appear”

    The most dramatic declarations – rejecting beauty (spring) without the beloved, offering life itself, and destroying any reality that doesn’t contain them. The mirror metaphor is particularly striking – refusing to see a world without the beloved.

    Tone and Style

    The tone is passionate, defiant, and romantic with a touch of sufistic devotion. The language blends Hindustani with Persian/Urdu vocabulary (“जान-ए-मन,” “कयामत,” “तक़दीर”), giving it classical ghazal flavor while remaining accessible. The conversational “हम” (we) makes it intimate yet somewhat formal.

    Overall Assessment

    A deeply romantic modern ghazal that successfully uses traditional forms and metaphors while maintaining emotional authenticity. Its strength lies in escalating intensity and vivid imagery that makes abstract devotion tangible.

    (Collated from different sources)

  • హిందీ పాటలు -లిరిక్స్

    అతివ వర్ణన పాటల సిరీస్ లో రెండో పాట :

    अब क्या मिसाल दूँ मैं तुम्हारे शबाब की

    ఆరతి సినిమా లోనిది.

    రఫీ గాత్రం /మజ్రూహ్ రచన /రోషన్ సంగీతం.

    अब क्या मिसाल दूँ, मैं तुम्हारे शबाब की
    इन्सान बन गई है किरण माहताब की

    चेहरे में घुल गया है हसीं चाँदनी का नूर
    आँखों में है चमन की जवाँ रात का सुरूर
    गर्दन है एक झुकी हुई डाली गुलाब की

    अब क्या मिसाल दूँ, मैं तुम्हारे शबाब की

    गेसू खुले तो शाम के दिल से धुआँ उट्ठे
    छू ले कदम तो झुक के न फिर आसमान उट्ठे
    सौ बार झिलमिलाए शमा आफताब की
    अब क्या मिसाल दूँ, मैं तुम्हारे शबाब की

    दीवार-ओ-दर का रंग ये आँचल ये पैरहन
    घर का मेरा चिराग है, बूटा सा ये बदन
    तस्वीर हो तुम ही मेरे जहान के ख्वाब की
    अब क्या मिसाल दूँ, मैं तुम्हारे शबाब की

    अब क्या मिसाल दूँ, मैं तुम्हारे शबाब की
    इन्सान बन गई है किरण माहताब की

    ===

    ప్రేయసి ని వర్ణించే పాటల్లో ఇదో మణిహారం.

    अब क्या मिसाल दूँ मैं तुम्हारे शबाब की:

    నీ రూపాన్ని దేనితో నైనా ఎలా పోల్చాలి – అనే rhetorical పాయింట్ తో పాట మొదలు.

    इन्सान बन गई है किरण माहताब की

    నీ అందంలో చంద్రకాంతి మానవ రూపం ధరించింది ( maahtab – splendour of moon)

    ఒక కవిప్రశ్న—అందం వర్ణనకు మాటలు తక్కువైపోయాయనే తలంపు.

    चेहरे में घुल गया है हसीं चाँदनी का नूर

    నీ ముఖం లో చంద్రకాంతి కరిగిపోయింది.
    आँखों में है चमन की जवाँ रात का सुरूर

    నీ నయనాల్లో తోటలో రాత్రి వికసించిన పూబాలల సౌరభవం

    गर्दन है एक झुकी हुई डाली गुलाब की

    నీ కంఠము గులాబీ కొమ్మలా సుతారం

    अब क्या मिसाल दूँ, मैं तुम्हारे शबाब की

    నీ రూపాన్ని దేనితో నైనా ఎలా పోల్చాలి ?

    गेसू खुले तो शाम के दिल से धुआँ उट्ठे
    నీ కురులు ముసిరిన చీకట్ల హృదయాంతరాళ్ల లో కెగసిన ధూమం

    छू ले कदम तो झुक के न फिर आसमान उट्ठे

    నీ పాదాన్ని తాకటానికి వంగిన ఆకాశం అక్కడే ఉండి పోతుంది.
    सौ बार झिलमिलाए शमा आफताब की

    నీ అందం ముందు పిండి వెన్నెల కొట్టు మిట్టాడుతుంది
    अब क्या मिसाल दूँ, मैं तुम्हारे शबाब की

    నీ రూపాన్ని దేనితో నైనా ఎలా పోల్చాలి?

    दीवार-ओ-दर का रंग ये आँचल ये पैरहन

    నీ ఆహార్యం నా గృహాన్ని జీవం తో నింపింది.
    घर का मेरा चिराग है, बूटा सा ये बदन

    నీ రూపురేఖలే నా ఇంటి దీపాలు
    तस्वीर हो तुम ही मेरे जन्नत के ख्वाब की

    నా కలలలో దాగిన స్వర్గధామపు శిల్పానివి
    अब क्या मिसाल दूँ, मैं तुम्हारे शबाब की

    నీ రూపాన్ని దేనితో నైనా ఎలా పోల్చాలి?

    (ఈ పాట లోని కొన్ని పదాలకు నాకు సరైన అర్ధాలు తెలుగు లో స్పురించలేదు. )

    ఈ పాట లో :

    • అసమాన సౌందర్యం (షబాబ్): యవ్వనపు వెలుగులు
    • ప్రకృతి, వెలుగు ప్రతీకలు : చంద్రుడు, సూర్యుడు, పువ్వులు వంటి ప్రతీకల ద్వారా పవిత్రత, ప్రకాశం.
    • అతిశయోక్తి: ప్రేమలో అతిశయాలు (ఆకాశం వంగిపోవడం మొదలైనవి).

    ఇకపోతే,

    ఈ గీతం ఘజల్ సంప్రదాయాన్ని తలపిస్తూ, ఉర్దూ కవిత్వం లో ప్రకృతి ప్రతీకలైన , చంద్రకాంతి, తారలు, గులాబి కొమ్మలు, రాత్రి సోయగం—అన్నీ కలగలిపి, ఒక సౌందర్యగీతం అయింది .

    ఆరాధన, స్త్రీ దివ్యత్వం అన్న అంశాలను మహమ్మద్ రఫీ గాత్రం కడు రమ్యం గా ఆలపింపగా ,రోషన్ సంగీతం దానికి ప్రాణం పోసింది.

    ఇది కేవలం ఒక ప్రేమగీతం కాదు—అందాన్ని మాటల్లో చెప్పలేని స్థితి, ప్రేమలోని ఆరాధన, స్త్రీ సౌందర్యానికి దైవత్వం ఆపాదించి కీర్తించే గీతం.

    ✨ఇలా, “అబ్ క్యా మిసాల్ దూం” ఒక శాశ్వత ఆరాధనగీతంగా నిలిచిపోయింది.

    (collated from different sources)

    1
  • “వస్తానన్నాడు”

    “వస్తానన్నాడు”

    బాల్కనీలోని ఫ్రెంచ్ విండో దగ్గర నిలబడి, చీకటి కమ్మిన ఆకాశంలోకి దృష్టి సారించింది ప్రియ. నిశ్శబ్దం… గాలి కూడా కదలని నిశ్చలత. ఆకాశం మేఘాలతో కప్పబడి, చంద్రుడు, చుక్కలు కనిపించటం లేదు. వర్షం వస్తుందేమో అనిపించింది. కరెంటు పోయి, చుట్టూ చీకటి. గదిలోనూ అంధకారమే. ఇన్వర్టర్ పనిచేయక చాలా కాలమైంది. కొవ్వొత్తి వెలిగించాలన్న ఆలోచన కూడా రాలేదు. “వస్తానన్నాడు…” అనుకుంటూ లోపలికి వచ్చి, సోఫాలో కూర్చొని ఫోన్ తీసింది. కానీ, అది తనలాగే మౌనంగా, బ్లాంక్ స్క్రీన్‌తో నిశ్చలంగా ఉంది.

    మళ్లీ బాల్కనీ వైపు చూసింది. వర్షం మొదలైంది—మొదట చినుకులుగా, కొన్ని నిమిషాల్లోనే కుండపోతగా మారింది. ఫ్రెంచ్ విండో అద్దాలపై వర్షం గులకరాళ్లలా కొట్టుకుంటూ శబ్దం చేస్తోంది. అద్దాల గుండా ఏమీ కనిపించడం లేదు; వర్షపు ధారలు దృష్టిని కప్పేసాయి. ఉరుములూ, మెరుపులూ లేవు—కేవలం వర్షం యొక్క లయబద్ధమైన శబ్దం మాత్రమే.

    ఈ చీకటిలోనూ, గదిలోని ప్రతి వస్తువు ఎక్కడుందో ప్రియకు ఖచ్చితంగా తెలుసు. ఈ సింగిల్ బెడ్‌రూం అపార్ట్‌మెంట్‌లో ఆమె, అశోక్ గత ఐదేళ్లుగా అద్దెకు ఉంటున్నారు. ఇండస్ట్రీలో కొత్తగా వచ్చిన రోజుల్లో వీరిద్దరి పరిచయం జరిగి, ఇప్పటికి పదేళ్లు గడిచాయి. హాల్లో సోఫాకు ఎదురుగా టీవీ—అది కొనేటప్పుడు చిన్నది తీసుకుందామని ప్రియ అంటే, “పెద్దదే కావాలి, డీటెయిల్స్ బాగా కనిపిస్తాయి, గదిని చీకటి చేసి సినిమా చూస్తే నువ్వు కథలో లీనమైపోతావు తెలుసా” అని అశోక్ పట్టుబట్టాడు.

    అశోక్‌కి సినిమాలంటే పిచ్చి. కథలు చెప్పడమైనా, తెరపై చూడడమైనా—అతనికి అదో లోకం. సినిమా విషయంలో అతను హిట్, ఫ్లాప్‌లతో సంబంధం లేకుండా ప్రతి వివరాన్నీ క్షుణ్ణంగా గమనిస్తాడు. కానీ ప్రియ అలా కాదు—సినిమా నచ్చకపోతే మధ్యలోనే ఆపేయమంటుంది. “వాళ్లు కష్టపడి తీశారు కదా, మనమే చూడకపోతే ఎలా. మన కులమే కదా వాళ్ళాడు కూడా” అనేవాడు అశోక్.

    ఇప్పుడు అతను ఒక పెద్ద డైరెక్టర్ దగ్గర అసిస్టెంట్‌గా పనిచేస్తున్నాడు. “షూటింగ్ కదా, షెడ్యూల్స్, ప్లానింగ్… తీరికే దొరకడం లేదు” అంటూ ఉంటాడు. సినిమా ప్రపంచంలోకి వెళితే అతను బయటి లోకాన్ని మరిచిపోతాడు. కానీ ప్రియకు షూటింగ్ ప్యాకప్ అయితే పని అయిపోయినట్టే. అయినా, ఈ మధ్య అశోక్ అతిగా పనిచేస్తున్నాడు.

    మళ్లీ బాల్కనీ వైపు చూసింది ప్రియ. వర్షపు చినుకులు లయబద్ధంగా కురుస్తూ ఇళయరాజా సంగీతంలా అనిపించాయి. చీకటిలో ఎవరో తనను గమనిస్తున్నట్టు ఒక భావన. ఆ ఆకారం తననే తీక్షణంగా చూస్తోందేమో అని వెన్నులో వణుకు మొదలైంది. కర్టెన్లు వేద్దామనుకుంది, కానీ అలాగే వదిలేసింది. ఆలోచన నెమ్మదిగా అశోక్ వైపు మళ్లింది.

    అశోక్ ఎంత సపోర్టివ్! ఇక్కడ పోటీ తట్టుకోలేక ఊరు వెళ్ళిపోతాను లేకపోతె ఏదైనా ఉద్యోగం చేసుకుంటాను అంటే “నువ్వు చేయగలవు, ఇక్కడే ఉండి ప్రయత్నించు” అనేవాడు.  తాను ఉద్యోగం చెయ్యటం లేదు సినిమాల్లో పనిచేస్తున్నాను అని తెలిసి అమ్మానాన్న ఎన్ని మాటాలన్న నోరుమూసుకుని భరించమన్నాడు. “వాళ్లకి ఇండస్ట్రీలో చెడె కనిపిస్తుంది, మనం ఎదుగుతే మళ్ళి వాళ్ళే మనల్ని గర్వంగా చూస్తారు” అనేవాడు. తాను ఈరోజు ఇలా ఉండడానికి కారణం అశోకే, అతను లేకపోయి ఉంటె ఇలా కూడా ఉండడం కష్టమయ్యేది ఏమో.

    ఫ్రెంచ్ విండో తలుపు సరిగ్గా వెయ్యలేదేమో చిన్నగా గాలి వస్తుంది. సోఫాకి ఎదురుగా టీపాయ్ మీద ఉన్న కాగితాలు ఆ గాలికి రెపరెపలాడుతున్నాయి, వాటి పైన బరువేమి పెట్టలేదు గాలి కాస్త పెరిగేసరికి అవి ఎగిరాయి, తీయాలనుకుంది, కానీ “కరెంటు వచ్చాక చూద్దాం” అని వదిలేసింది. ఆ ఆకారం ఇంకా తననే చూస్తున్నట్టు అనిపించినా అటు తల తిప్పి చూడడానికి ధైర్యం సరిపోవడం లేదు.

    లోపల బెడ్రూమ్లో తాను పడుకుంటే ఇక్కడ హాళ్ళో సోఫాపై అశోక్ పడుకుంటాడు, అందుకే సోఫా వదిలి వెళ్లాలని ఉండదు. సోఫాలో కూర్చుంటే అశోక్ తో ఉన్నట్టు అనిపిస్తుంది ప్రియకి. వాళ్లిద్దరి సంబంధం స్నేహమని మొదట్లో జనాలకు చెప్పడానికి ప్రయత్నించారు, తర్వాత విరమించుకున్నారు. “జనాలకి ఏముంది ఏదో ఒకటి వాగుతారు” అంటాడు. ఇదే విషయం ప్రియ అమ్మానాన్నలకు కూడా చెప్పడానికి చాలా పర్యాయాలు ప్రయత్నించారు ఇద్దరు. “ఈ సినిమావాళ్లు ఇంతే, అంతా రంకే” అంటూ వారు ప్రియని పట్టించుకోవడం మానేశారు.

    సోఫా నుండి ఎడమవైపు బాల్కనీ – అక్కడినుండి  ఆ ఆకారం ఇంకా వెళ్లినట్టు లేదు తననే చూస్తుంది. కుడివైపు మెయిన్ డోర్. అటువైపే చూస్తూ  “ఎప్పుడో  వస్తానన్నాడు ఇంకా రాలేదేమిటి?” అనుకుంటుండగా తలుపు తెరిచిన శబ్దం.  బయటకు చూసింది —తడిసిన బట్టలతో అశోక్ వెనుక ఇంకో ఇద్దరు ముగ్గురు వచ్చారు. లోపలికి వస్తూనే ఎమర్జెన్సీ లైట్ వేసాడు, ఆ వచ్చిన వాళ్ళు ప్రియని కదిలించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు, కానీ ఆమె కదలడం లేదు. “సాయంత్రం కీమో నుండి తెచ్చినప్పుడు బానే ఉండేది… అరగంట క్రితం రూంకి వచ్చి చూస్తే ఇలా…” అంటూ అశోక్ ఏడుస్తున్నాడు.

    బాల్కనీలో ఆ ఆకారం నెమ్మదిగా చీకటిలో కలిసిపోయింది. 

  • అతివలు – కలువలు

    కొలనంతా తామరలు. ఎర్రవి, తెల్లవి, దట్టంగా అల్లుకుని ఉన్నాయి. కెంపులు, పచ్చలు, రవ్వలు కలిపి చేసిన గుండ్రని పతకం భూదేవి మెడలో వేలాడుతున్నట్టు ఆ చెరువు ఎంత శోభగా ఉందో. అతడికి ఈ దృశ్యం అంత అబ్బురంగా ఏమి తోచలేదు. రోజూ చూసేదే. ఆ కొలనులోని తామరలు చూస్తే అతనికి తన విస్తరాకులోని మెతుకులు గుర్తొస్తాయి.

    మధ్యాహ్నం మూడు గంటలకు వెళ్ళి, ఎర్రటి ఎండలో ఆ కోలునులోకి దూకి తామరలను తెంపి తలపైన ఉన్న తట్టలోకి వేసుకోవడం, తట్ట నిండాకా ఒడ్డుకొచ్చి తమరాకులతో కప్పి, దాని పైన ఇంకో తడిపిన తువ్వాలు కప్పి, మళ్ళీ ఇంకో తట్ట తీసుకుని కొలనులోకి దూకడం ఇదే అతని దినచర్య. తెంచుకొచ్చిన పూలను అమ్మా, చెల్లెలు కలిసి గుడి దగ్గర అమ్మేవారు. ఎక్కువ పూలుంటే పక్కూరికి వెళ్ళి మార్కెట్లో ఇంకా ఎక్కువ ధరకి అమ్ముకొచ్చేవాడు.

    ఎప్పటిలానే ఆ రోజూ కొలనులోకి దూకాడు. గట్టు మీద నుండి ఎవరో కేకలు పెడుతుంటే తలెత్తి చూశాడు. బుట్టబొమ్మలా నిలబడ్డ ఆమెని చూశాడు. పక్కనే ఉన్న రెండు అరచేతులు పట్టేంత ఉన్న కలువను చూపించి తెంచివ్వమని కోరుతుంది. మాములుగా అయితే మార్కెట్లో ఆ పువ్వుకి వంద తక్కువ రాదు. కానీ ఆలోచించకుండా ఆ పువ్వుని కోసిచ్చాడు. ఆమె మెడలోని లాకెట్ కూడా అచ్చం ఆ కొలను లాగానే కెంపులు, పచ్చలతో మెరిసిపోతుందని మొదటిసారిగా అనుకున్నాడు. ఆమె చిరునవ్వు ముందు ఆ పువ్వు ఎందుకూ పనికిరాదనుకున్నాడు. తెల్లటి కారులో ఆమె వెళ్లిపోతుంటే, లక్ష్మీదేవి చేతిలో తామరను అలంకరించుకుని, ఐరావతాన్ని ఎక్కి వెళ్తున్నట్టుగా ఉంది. ఇంత సంతోషం ఎన్నడూ అతనికి కలగలేదు. ఈ భావనే ఏదో తీయగా ఉందని ఎగిరాడు. అక్కడ పువ్వులు ఇప్పుడు విస్తరాకులోని మెతుకుల్లా కాక, ఆమె అరచేతుల్లా ఆనుతున్నాయి.

    రోజూ అదే సమయానికి ఆమె రావడం , పువ్వులను తెంచి ఇవ్వడం, పువ్వులను ఒ చేతిలో పట్టుకుని కారు అద్దం దించి మరో చేతిని వెళ్లొస్తానంటూ ఊపుతూ, సమ్మోహనంగా ఆమె నవ్వే నవ్వు, అతనికి జీవితం మొదటిసారిగా ఓ మధుర కావ్యంలా తోచింది.

    ఆ రోజు కూడా పువ్వులను తీసుకోవడానికి ఆమె వచ్చింది. ఎప్పటిలా ఆమె అద్దం దించి చేతిని ఊపలేదు. నోట్ల కట్టను తీసి అందివ్వబోయింది. “ఈ పూలు చాలా ఖరీదు అంటగా. ఇది సరిపోతుందా? ” ఆమె మాటలకు అతను లోపలే కుప్పకూలాడు. “పర్వలేదండీ. కానీ రేపటి నుండి నేను పువ్వులు గుడిలో ఇవ్వాలి. మీకు ఇవ్వడం కుదరదు. మరేమి అనుకోకండి.” “మరేమి ఫర్వాలేదు. మీ కొట్టు గుడి దగ్గరే కదా. అక్కడ ఉంటే కొనుక్కుంటాను.” అతను వెనక్కి చూడకుండా గుడి దారి పట్టాడు.

    ఆమె అతన్ని ఇష్టపడుతుందని అనుకోకపోయినా, తన ఇష్టాన్ని స్వీకరిస్తుందని సంబరపడ్డాడు ఇన్నాళ్లు. అందుకే ఆమె ఏనాడూ డబ్బులు ఇవ్వలేదని అనుకున్నాడు. కానీ ఆమె దృష్టిలో అతనేంటో తెలిసాక మనసు విరిగిపోయింది.

    గుడి దగ్గరకు వెళ్ళగానే, అమ్మా, చెల్లి ఇద్దరూ కనిపించలేదు. పక్కనే ఉండే తన మరదలైన పూలమ్మి ట్టు బేరాన్ని చూస్తుంది. అతన్ని చూడగానే పూలమ్మి సిగ్గుతో ముడుచుకుపోయింది. “అత్తమ్మకు బాలేదని చెల్లాయిని తోడిచ్చి ఇంటికి పొమ్మన్నా” మనసంతా మధుర భావానేదో నిండిపోయింది అతనికి. ఆమె కళ్ళలోని సిగ్గు, బుగ్గల్లో ఎరుపులు చూస్తుంటే తన బుట్టెడు తామరలు కూడా సరితూగలేవనిపించింది.

    ఆమె చేతుల్లో తను ప్రత్యేకంగా ఉంచే ఎర్రటి కలువను పెట్టాడు. “ఏంటిది?” అన్నట్టు చూశాయి ఆమె కళ్ళు. “నా మనసు” అన్నట్లు సైగ చేశాడు. “ఇక ఎప్పటికీ నీదే” అన్నాడు. “ఎన్నడూ లేనిది ఇప్పుడేటి కొత్తగా?” ఆమె కళ్ళలో నీళ్లు జలాజలా కారుతున్నాయి. తాను రోజూ ఈదే కొలను ఈమె కన్నీటి నుండి వచ్చిందేనా!

    దేవత కోసం గుడికి రావాలని తెలియలేదు ఇన్నాళ్లు” అతని కంఠం వణికింది. ఆమె చేయిపట్టుకుని మొట్టమొదటిసారిగా ఆ గుడిలోకి అడుగుపెట్టాడు. కుంకుమరంగు చీరలో,తామరపూల దండలతో మెరిసిపోతున్న అమ్మవారు, మాసిన చీర, మట్టిగాజులు, చేతిలో పువ్వుతో ఉన్న ఆమె వేరుగా కనిపించలేదు అతనికి.

    0
  • భాషాకుమారుడి స్వగతం

    చేతులతో తన ముఖాన్ని మూసిన వెంటనే ఉన్నట్టుండి మాయమైపోయిందనీ, “బుయ్” అంటూ చేతులు తీసిన వెంటనే ఎలానో తిరిగి ఎదుటన ప్రత్యక్షమైందనీ అమ్మకేసి ఇంతింత చేసుకున్న లేతకళ్లతో చూస్తుండిపోయే ఆశ్చర్యానందాల పాలపాపాయిగా ఉన్నప్పుడే తెలుగు భాష మనల్ని పలుకరించింది. అప్పుడు చెవులతో కాదు, గుండెతో తెలుగును విన్నాం, అమ్మ నోటితో ఏదో చప్పుడు చేస్తోందని అనుకుంటూ. సహజశక్తులు మనలో పేరుకోవడం మొదలై, మనోబుద్ధ్యహంకారాలు విచ్చి, ఒక జీవగ్రంథి ఏర్పడి, తయారైన ముఖయంత్రంతో తెలుగును లలితలలితంగా పలికాం. ఒక్కో మాటనూ నేర్చుకుంటూ గర్వం పొంగులువారిన శుభ్రానందంలో ఓలలాడాం. ఎదుగుతూ ఎదుగుతూ “ఈ బొమ్మ నాది”, “నేను రాను”, “ఇక్కడేదో దెబ్బ తగిలింది”, “కడుపు నెప్పిగా ఉంది”, “పరవాన్నం కావాలి” అని అంటూ లోపలే సుళ్లు తిరుగుతూ ఉండే ప్రాణచైతన్యాన్ని వెలిపెట్టుకోగలిగాం. బంధువుల్ని గుర్తుపట్టాం, కేకవేసాం. మొత్తంగా చెప్పాలంటే బ్రతికాం. మన ఇంటిలో మనకు పరిచయమైన తొలిచెలిమి తెలుగు. మనిషిగా జన్మనెత్తిన తరువాత మనకు లభించిన మొట్టమొదటి గొప్ప సిద్ధి భాషాసాక్షాత్కారం అని ఎప్పుడూ అనిపిస్తూ ఉంటుంది నాకు.

    పిక్కలను వణికించే భయం కలిగినపుడూ, నూరేళ్ల కలలన్నీ ప్రియుడిగానో ప్రియురాలిగానో ఎదురుగా రూపుకట్టినపుడూ, సప్తవర్ణాల శక్రచాపం ఆకాశంలో విప్పారినపుడూ, మన పాదముద్రలను సముద్రుడనే పెద్దమనిషి తన అలల కండువాతో లోపలికి లాక్కున్నపుడూ, ఆత్మబంధువు హఠాత్తుగా కాలం చేసినపుడూ, ఉషఃకాలపు సువర్ణకాంతికణాలు లోని అచేతనత్వాన్ని ముక్కలు చేస్తున్నపుడూ, అనేకరకాల కష్టాలు పడీ పడీ అనుకున్న లక్ష్యానికి చేరుకున్నపుడూ, నమ్మినవారే మోసం చేసినపుడూ, లాభనష్టాలు సంభవించినపుడూ ఇలా జీవితంలో ఏ అనుభూతి ఎదురైనా నోరు పెగలని సందర్భం ఉన్నదేమో కానీ, మనసులో తెలుగు పెగలని సందర్భం లేదు. ఎదుటివారితో మాటలాడనప్పుడు కూడా మనతో మనం మాటలాడుకుంటూనే ఉన్నాం. సన్నివేశాల్ని, ప్రశ్నల్ని, పురాస్మృతులనీ బయటో లోపలో – తెలుగులో అల్లుకుంటూనే ఉన్నాం. దేవతలనూ, దెయ్యాలనూ తెలుగులోనే పోల్చుకున్నాం.  చివరికి అవసరం కొద్దీ వేరే భాషను నేర్చుకునేందుకు కూడా తెలుగుభాషామతల్లినే ఉపయోగించుకున్నాం. తెలివితో ఆమె శరీరాన్ని కోసినా, ఆమెపై రకరకాల ముద్రలు వేసినా, పిడిగుద్దులతో ఆమె అంగాల ఆకారాలను మార్చినా, ఆమెను పూర్తిగా విడిచిపెట్టినా ఆమె మనలను పొదువుకోవడం మానింది లేదు. కించిత్తు విలువనీయకుండా దిగజార్చినపుడు కూడా కినుక వహించి, “ఇకపై నేను నీకు అర్థం కాను” అని తెలుగు మనతో ఒక్కసారీ అన్నది లేదు, మనలను నిరాశపరిచిందీ లేదు. ఆమె సన్నిధిలో ఎప్పుడూ అదే ఊర్జ, అదే ఆర్జవం. కేవలం ఈ నేలమీద, ఈ సంస్కృతిలో పుట్టామన్న ఒకే ఒక కారణంతో లవలేశం ప్రతిఫలం ఆశించకుండా మన జీవంతో పెనవేసుకున్న ఆప్తురాలు తెలుగు. ఆమె గుండెలోతులను కనుక్కోవడానికి ఏ శక్తి సరిపోతుంది?

    మనలను నడిపించే ఊపిరి ఆడడం అలవాటై, సాధారణమైపోయినట్లుగా మన లోపలితనానికి ఒక పరిపూర్ణశబ్దాకృతినిచ్చే తెలుగు ఎంతో జటిలమైన అంతఃప్రవాహమైనా కూడా మామూలైపోయింది. తేలికైపోయింది. ఊపిరి తాలూకు ఉనికినీ, విలువనూ గుర్తు చేయడానికా అన్నట్లు ప్రకృతి ముక్కుదిబ్బడను పెట్టింది మానవుడికి. తెలుగు అలా కూడా మనలను ఇబ్బంది పెట్టదలచుకోలేదు. నన్ను గమనించకపోయినా నా పిల్లలే కదా అని అనుకునే మాతృహృదయం ఆమెది.

    తెలుగులో పుట్టకపోయినా, దూరంనుండి ఈ భాషను చూసి అబ్బురపడినవాళ్లు ఎంతమంది ఉన్నారో, తెలుగులో పుట్టి, ఆ శక్తితో మొలిచిన బుద్ధిరెక్కలతో ఎగిరిపోయి పెడమొహం పెట్టినవారు అంతకన్నా ఎక్కువమందే ఉన్నారనుకుంటాను. సమాజం వ్యక్తులకు వారి వారి అవసరాలకు ఇవ్వాల్సిన ప్రాధాన్యాన్ని నేర్పడంలో ఇబ్బంది లేదు కానీ, ఆ దృష్టి నుంచి బెసగనీయకుండా బంధించడం అవాంఛనీయం అని నా ఊహ. తెలుగుభాష అంతస్సౌందర్యాన్ని గమనించి అది ఎన్నెన్ని విధాలుగా, ఎన్నెన్ని ప్రాంతాలలో, ఎన్నెన్ని జాతులలో, ఎందరెందరు జీవితాలలో వ్యాపించి ఉందో అన్నదాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి అవసరమైన చూపు లభించడం నేటి కాలలో గగనమైపోయింది.

    గ్రాంథికంగా, వ్యావహారికంగా, మాండలికాలుగా, యాసలుగా అనేకరకాలుగా వ్యాపించి ప్రతీ తెలుగుజీవితాన్నీ వెలిగించే తెలుగును ప్రేమించడానికి ఉద్యమాల పెనుగులాటలు తప్ప మరొక దారికేసి చూడలేని చిత్రమైన పరిస్థితి నేటికీ కొనసాగుతూనే ఉంది. మనకన్నా పెద్దవస్తువును ప్రేమించడం మనకెప్పుడూ చిక్కే. అయినా దానిని ఒప్పుకోని అహంకారం మనది. ప్రేమలోకి ప్రశ్నలను చొప్పించి దానిని సమూలంగా నాశనం చేసుకోవడం మనిషికి వెన్నతో పెట్టిన విద్య. “మనిద్దరి భాషాభేదాలలో ఏది పాతది? దేనికి గుర్తింపు ఉంది? నాది కాని నీ మాండలికంలో ఏ లోపాలు ఉన్నాయి? గొప్పతనం నిర్వచనం తెలుసా?” లాంటివే భాషాభిమానానికి తూనికరాళ్లుగా మారాయి. తెలుగు చుట్టూ చేరి తమ జీవితాలను పరిమళింపచేసుకున్న పూర్వీకులకు ఇటువంటి ప్రశ్నలు వేయడం చేతకాక కాదు, అవి నిస్సారమైనవని గ్రహించి మిన్నకున్నారేమో. నేటి పరిస్థితుల దృష్ట్యా “నా భాష ఎటువంటిదైనా నాకు గొప్ప” అనే మొండితనమే తెలుగువారికి ప్రాథమికంగా కావలసింది అనుకుంటాను. కారణాల పునాదులపై కన్నా కూడా అకారణంగా వెలసిన ప్రేమసౌధమే పటిష్ఠమైనది.

    సహజత్వాన్ని వీడి, కృత్రిమతకు దగ్గరగా జరుగుతున్న మనం భాష కూడా కృత్రిమతలోకి పరావర్తించినపుడు మాత్రమే దానికి భవిష్యత్తు ఉంటుంది అని నమ్ముతున్నాం. కృత్రిమ ప్రపంచంలోనూ, నిర్జీవప్రపంచంలోనూ ఒక అవసరం, ఒక స్థానం తెలుగుకు ఏర్పడకుంటే దాని ఉనికికి ప్రమాదమని అనుకుంటున్నాం. ఈ హర్షణీయ ప్రయత్నాల వలన తెలుగు తప్పకుండా ఒక కొత్తపుంత తొక్కుతుంది. తెలుగు ఆయా చోటులలో మిగిలి ఉంటుంది కూడా.

    అనేకరకాల ప్రవృత్తుల మిశ్రణమైన ప్రపంచంలోకి అర్థవంతమైన శబ్దాలున్న ఒక భాషగా తెలుగు వెలికి వస్తూ అగుపిస్తూ ఉంటుంది. ఇది దాని చరమావరణం. దాని అసలు శక్తి మన చేయి పట్టుకొని జాతి ఉనికికి దగ్గరగా, జీవానికి దగ్గరగా తీసుకొని వెళ్లడంలో ఉంది. ఈ అంతరావరణాలను కనుక్కోవాలంటే తెలుగు దగ్గర త్రికరణశుద్ధితో శ్రద్ధగా కూర్చోవడం ఒకటే మార్గం. ఈ “ఉపవాసం” వల్లనే తెలుగుది హృదయసామ్రాజ్యం అని తెలిసివస్తుంది.

    ప్రతీదానినీ ఒక సమస్యగా చేసి, అడ్డం-నిలువు కోతలతో సాధించి ఒక సమాధానాన్ని చూపించడమనే చోట తెలుగు ఒక పరికరం. ఒక జడం.  కానీ, వాక్యాలు- పదాలు – అక్షరాలు – వాచ్యార్థం- వ్యంగ్యార్థం- సాంస్కృతికార్థం- తాత్త్వికార్థం- పారమార్థికార్థం – భావనాశక్తి ఇత్యాది ఆవరణలను దాటుకుంటూ పయనింపగలిగితే అక్కడ మన గుండెచప్పుడు అనాహతనాదంగా మనకు వినిపిస్తుంది. ఆ చోట తెలుగు ఒక వెలుగు. ఒక ప్రాకృతికశక్తి. ఆ శక్తిగానే తెలుగు చిన్నతనంలో మనలోకి ప్రవేశించింది. ఇప్పటికీ అలానే ప్రసరిస్తూ ఉంది. అది ఏ మాత్రం గుర్తుకు వచ్చినా దానిని అభిమానించడం, ప్రేమించడం ఒక ప్రత్యేకకర్మగా తోచదు. సహజంగా లోపలనుండి పెల్లుబుకుతుంది. అటువంటి భాషాప్రేమి జీవితానికి ఎల్లలు లేని ఆనందం దొరికి తీరుతుంది.  ఆ ఆనందంలో మన నోటి నుండి నాలుగు తెలుగు మాటలు వెలికి వస్తే, ఆ ఆనందంలో లోకాన్ని చూడగలిగితే, ఆ ఆనందంలో జనించే ఐకమత్యంతో సమాజం ఏర్పడితే, అప్పుడు కన్నతల్లిని చూసిన కళ్లకు ఎదుటివాడి తల్లిని చూడడంలో గజిబిజికి తావుండదు కనుక “ఏది తెలుగు?”, “తెలుగు భాష ఎవరిది?” వంటి హక్కుభుక్తాల ప్రశ్నలు పుట్టవు.

    ఆచంద్రతారార్కం తెలుగు భాష వర్థిల్లాలి. ఆమె సెలవినవ్వుల కాంతులలో మనిషికి దారిచీకట్లు తొలగాలి.

    1

    తొలితొలి తెల్విలోఁ జవిని దూసి బయల్వడఁ జేయలేని యా
    మొలకతనాన, మజ్జనని మోమున మాటగ గోచరించి, లేఁ
    జలువను హార్దకుడ్యములఁ జక్కన హత్తి ఫలించినట్టి నా
    జిలిబిలి తెల్గుభాష బిగిచేవ నరమ్ములఁ బ్రాకిపోయెడున్.

    2

    ఏ నియమమ్ము లేని, తపమింతయుఁ జేయగ లేని, నోటితో
    నైనను ‘రాగదమ్మ’ యని ప్రార్థనగా బ్రతిమాలలేని నా
    ప్రాణపుఁ దీరుఁ జూచి, కృప పాఱెడు గుండియతోఁ జలించి, నన్
    బూనిన తెల్గుశక్తి యెదమూలలదాఁక వెలింగిపోయెడున్.

    3

    ధమనీసంహతిలోఁ దెలుంగు జవముత్థానమ్ములం దేర, కం
    ఠము పొంకించి, తెగించి, లేచి, ఘనఘంటామార్గకేంద్రాల ప
    ద్యములన్ బాడి మరొక్కమారున నవాంధ్రాంతఃప్రజాకోటి క
    ర్ణములండాగిన త్రుప్పు చిట్లి జలజల్లన్ రాలఁగాఁ జేయనే!

    4

    గొప్ప మరచి తిరుగు తెనుఁగుసింగమ్ము తనను కనుఁగొను దర్పణము నేను
    ఆంధ్రీఘనాఽఽచరితానర్ఘమణిని లోదాచిన మంచి మందసము నేను
    నవనవీన కవితా నవనీతదోహనీశ్రితియగు పద్యాలశిక్య నేను
    భాషాలతాతన్వి ఫాలనామము దిద్ద వెట్టిన పాటీరపేటి నేను

    తెలుఁగు మెదడులలో దూరి తెలుఁగు పదము
    లను పదేపదే పంపిణీ పొనరుచు నిర
    తంపు సత్త్వశక్తిని నేను; తారకాంత
    సితపరాగముఁ జేగొన్న ధృతిని నేను.

    5

    నేను పదముల యల్లికను! నవ భావ
    తతుల పొందిక నేనే! కవితను వ్రాయు
    నపుడు కవి కావ్యధార, వ్రాయనపుడతని
    లలితహృదిలోని వహ్నికుధ్రమును నేను.

    6

    వెలుపలి వైపుగా బ్రతుకువెల్లువ మాటున డాఁగివచ్చి, బు
    ద్ధుల నరికట్టుకొన్న పరధోరణిమేచక మెంతదాఁక? నా
    కలమును తీసి, యాంధ్రమసికారసపూరణఁ జేసి పద్యముం
    జిలికెడునంత దాఁక, యది చేరిన గుండె వెలుంగుదాఁకనే!

    7

    కృష్ణరాయల దీవ్యదుష్ణీషముపయిని కుచ్చునూపిన నాటి కోడెగాడ్పు
    కాకతీకులకాంత కరకాంత విక్రాంత వైభవోపేతాసి వాఁడి వెలుఁగు
    ఖడ్గతిక్కన తల్లి కబళమ్ములోఁ గ్రుక్కి యతనికి వెట్టిన యగ్నిధార
    పదునారు ప్రాయంపు బాలచంద్రు ప్రతినలోఁ ద్రుళ్లినట్టి వీరోగ్రకళిక

    శాతకర్ణి విన్న విజయగీతికలు, క
    వుల యెదలలో నెగసిన తడుల తరఁగలు,
    పరవళుల గౌతమీ, తుంగభద్ర, కృష్ణ –
    నాదు పద్యాన పునరనునాదమవుత.

    8

    నాటి యాంధ్రుల హృదయాల మేటి గతులు
    వారి యుద్ధ, విలాస , శృంగార, యోగ
    సాధనా పటిమలు, మనసైన కళలు
    నాదు పద్యాన పునరనునాదమవుత.

    9

    నాఁడు కలదు తెలుగు నేఁడు కలదు; నిర్ధ
    న ధనిక జనపాళి నాల్కలందు
    నాటివాఁడు తెలుగు నాటించుకొనినాఁడు
    నేటివాఁడు తెలుగుమాటవాఁడు.

    10

    పాడిన పాటలే యనెదవా పెడమోమున? నేటి కాలపున్
    బోఁడిమి కీ విధమ్ము సరిపోదని తల్చెదవా సహోదరా!
    చేడియ మోము దిద్దుకొను చెన్నులు నేటివి మార్చువేళ, తా
    నాఁడది యన్న గుర్తునకు నక్కఱఁ దీరునె? ప్రాతవోవునే?

    11

    నాతో రార తెలుంగువాడ! యదిగో, నానామహత్వమ్ములన్
    బోతల్వోసిన భవ్యసంస్కృతులతోఁ బొల్పొందె నీజాతి, ఆ
    యా తావుల్ నినుఁ జుట్టుముట్టికొననీ! ఆ స్ఫూర్తి నీదై పున
    ర్వాతోచ్ఛ్వాసన నంది మేలుకొననీ భాషామహాదేవినిన్.

    12

    పెక్కు వేల్పుల సేవనప్రీతి కన్న
    పదవి, సొమ్ముల వెంట ధావనముకన్న
    నీవెవఁడ వన్న సద్యష్టినిర్వహణము,
    మాతృభాషార్చనము మేలు, మహితమతిని.

    13

    తెలుగుఁ దనము నిండిన గుండె కలిగి, తెలుగు
    పదముల నొసగిన వెలది వైపు తిరిగి
    ఆ పదమ్ములనామెకే అర్చనమిడి
    వచ్చెదము, మిత్రుఁడా! నేడు, వడిని రమ్ము.

    14

    పూర్వప్రజాకోటి పులకించి దిద్దిన ఘనచరిత్రలు తిలకంపు బొట్టు
    సర్వంసహాదేవి సర్వోపదీప్తుల పాఁడిపంటలు మేని పట్టుచీర
    సంగీతసాహిత్యసౌజన్యశైలులు చేలాంచలాగతచిత్రసృష్టి
    తనవారు గుండెతోఁ దనను నోరాడుట లామె మోమున విచ్చు ప్రేమనగవు

    భావిజాతి నడతలు నవమణిబద్ధ
    ఖచిత సింఘాసనమ్ము, యే కల్మషంబు
    లేని హృదయములు తొడవులైనయట్టి
    తెలుగు యలివేణి! మా రాణి! లలితపాణి!

    15

    నీ కొనగోరు మానికపు నీడన నాదు శిరమ్ము వాల్చి,నీ
    సోకుకు తళ్కుటద్దముగ సొక్కిలు నా మన మందజేసి, పూ
    రేకనొ, కోకిలమ్మనొ వరించి త్వదీయపదమ్ములం మధూ
    ద్రేకత పాడు కోరికను తీర్చిన చాలు, తెలుంగు భారతీ!

    *

    3
  • ప్రతిబింబాలు

    రేవతి చివరిసారిగా రాజేష్‌ని చూసి దాదాపు పదిహేనేళ్లు అయ్యింది.

    HCU. హైదరాబాద్

    రేవతి రాజేష్ లు ఒక ఫ్రెషర్స్ ఈవెంట్ లో మొదటి సారి కలిశారు .

    చూపులు మాటలు కలిసాయి. రేవతి MA లిటరేచర్ , రాజేష్ M.Tech .

    రాజేష్ ది ప్రశాంతమైన స్వభావం , రేవతిది గలా గలా మాట్లాడే స్వభావం – రెండు విభిన్న ధ్రువాలు. అంటారు గా విభిన్న ధ్రువాలు ఆకర్షించ బడతాయని.అదే జరిగింది

    లిటరరీ ఈవెంట్ల లో , లైబ్రరీ , కాంటీన్ లతో మొదలైన పరిచయం నెమ్మదిగా మొదలై, అనతి కాలం లోనే చాలా గాఢమైన ప్రేమ కు దారి తీసింది.. గంటల తరబడి ఫోన్ల సాక్షిగా ఎన్నో బాసలు,కలలతో యూనివర్సిటీ రోజులు గడిచిపోయాయి.

    కానీ ప్రేమ వేరు, జీవితం వేరని తొందర్లోనే అవగతం అయింది,

    రాజేష్ కుటుంబం వారు స్థితి పరులు. అంతస్థులు, పాత సంప్రదాయాల కు ప్రాణం పెట్టే కుటుంబ నేపధ్యం.

    రేవతిది దిగువ మధ్యతరగతి కుటుంబం.రాజేష్ తల్లిదండ్రులు రేవతి తాహతు సరిపోదని నిర్ధారించగా, కుటుంబాన్ని ఎదిరించలేక రాజేష్ మిన్నకుండి పోయాడు,

    రేవతిని కలిసి,తన నిస్సహాయత ను చెప్పాడు రాజేష్.ఇద్దరూ కన్నీరు మున్నీరయ్యారు.

    ఇద్దరి దారులు వేరయ్యాయి.

    —-

    ఇప్పుడు రేవతి కి 38 ఏళ్ళు. ప్రసిద్ధ రచయిత్రి. ముంబైలో నివాసం.

    కాలం ఆ పాత గాయాన్ని పూర్తిగా మాన్పలేక పోయింది.

    బుక్ లాంచ్ లు, రీడింగ్ సెషన్స్ కోసం తను దేశం అంతా తిరుగుతుంటుంది .

    ఈ జీవితానికి ఆమె అలవాటు పడిపోయింది. కానీ ఎక్కడో వెలితి.

    ఆమె ఒక సారి వివాహ బంధం లోకి వెళ్లి, కుదరక బయటకు వచ్చేసింది. పిల్లలు లేరు.

    బెంగళూరులో జరిగిన ఓ బుక్ లాంచ్ లో పాల్గొనటానికి వచ్చింది రేవతి.

    ఒక చిన్న ఆర్ట్ గ్యాలరీ వాళ్ళ కేఫ్ లో జరిగింది రీడింగ్ సెషన్.. దాని తర్వాత, పుస్తక ప్రియులతో ఆమె కలిసి మెలిసి మాట్లాడుతున్నప్పుడు ,ఎవరో ఆమె భుజాన్ని సున్నితంగా తట్టారు.

    “మీ ప్రేమ కథల్లో బాధ ప్రస్ఫుటం గా కనబడుతుంది”

    రేవతి వెనక్కి తిరిగి చూసింది. ఆ మాటలన్న ఆవిడ కు బహుశా 35 ఏళ్ళ వయస్సు ఉంటాయి. చక్కటి కళ్ళు, హుందాతనం ఉట్టిపడే చీర, మోముపై చిరునవ్వు.. ఆమె తనను తాను కుసుమ అని పరిచయం చేసుకుంది.

    “నేను మీరు రాసిన నాలుగు పుస్తకాలూ చదివాను. అవి నా కెంతో ఇష్టం . చాలా చిక్కటి ప్రేమ కథలు . నాకైతే వ్యక్తిగత అనుభవాలతో రాసారని అనుకొంటున్నా, నిజమా? “” కుసుమ అడిగింది

    రేవతి , ” అవునండి. కొన్ని పుస్తకాలు మన వెన్నంటే ఉంటాయి. వ్యక్తులు మనతో ప్రయాణించలేనప్పుడు, పుస్తకాలే గదా తోడు !” అని నవ్వింది.

    కేఫ్ లో టీ తోసి బాటు మాటలు, కబుర్లు.కుసుమ మంచి మాటకారి, లోక జ్ఞానం మెండు. తక్కువ సమయం లోనే బాగా దగ్గరయ్యారు. ఓ అరగంట గడిచింది. కేఫ్ లో జనం పలుచబడ్డారు.

    ఇంతలో కుసుమ రేవతి తో : ” మీరు ఇంతకుముందు ప్రేమలో పడ్డారా? మీ పుస్తకాల్లో ప్రతి చాప్టర్ లో కనబడే బాధ మీ స్వానుభవమా?”

    రేవతి తడబడింది. సాధారణంగా, ఆమె ఈ ప్రశ్నలను దాటవేస్తుంది.. కానీ కుసుమ సౌమ్యం గా అడిగిన విధానం నచ్చింది.

    “అవును, కుసుమా … అతని పేరు రాజేష్.”

    కుసుమ కనుబొమ్మలు కొంచెం పైకి లేచాయి, కానీ ఆమె ఏమీ మాట్లాడలేదు.

    రేవతి :” మేము UNIV లో కలిశాము. నేను కలలు కనేదాన్ని అతను నిశ్శబ్దంగా, స్థిరంగా ఉండేవాడు. మేము సరిగ్గా , మ్యాచ్ కానీ పజిల్స్లాంటి వాళ్ళం . నేను అతని మౌనాన్ని ఆస్వాదించినట్లే, తాను నా నవ్వులను దోసిళ్ళతో ఏరుకొనేవాడు. మేము పెళ్లి చేసుకోవాలనుకున్నాం.కొన్ని కారణాల వల్ల కుదరలేదు.”

    “కుటుంబమా?” అని అడిగింది కుసుమ్.

    రేవతి తల ఊపింది. “అతని కుటుంబం ఆమోదించలేదు. వాళ్ళను ఎదిరించే ధైర్యం తనకు లేకపోయింది.నేను దాన్ని అప్పుడు ,ఇప్పుడు ఎప్పుడూ తప్పు పట్టలేదు. భవిష్యత్తు లో కూడా తప్పు పట్ట లేను..నేను అతనిని ప్రేమించడం మరిచిపోతానని అనుకున్నాను. కానీ నేను ఇప్పటికీ అతనిని ప్రేమిస్తున్నా. ఆ భావన తో ఎలా జీవించాలో కూడా నేర్చుకున్నాను. మానిపోని గాయం లా అది నా వెంటే ఉంది”

    కుసుమ నిశ్శబ్దంగా టీ సిప్ చేస్తూ వింటూన్నది.

    కొన్ని క్షణాల మౌనం తర్వాత కుసుమ మృదువుగా “అతన్ని మళ్ళీ ఎప్పుడైనా చూశారా ?” అని అడిగింది. “లేదు” అంది రేవతి. ” బహుశా అదే మంచిదేమో .మా ఇద్దరి దారులు వేరయ్యాయి . కొన్ని జ్ఞాపకాలు నిక్షిప్తమై ఉండి పోవాలి. అంతే. ” ఆ తర్వాత కొన్ని పిచ్చాపాటి కబుర్ల తర్వాత టైం అయిపోయిందని గ్రహించి వెళ్ళేముందు రేవతిని గట్టిగా కౌగిలించుకుంది కుసుమ . “నేను మిమ్మల్ని కలిసినందుకు చాలా ఆనందం గా ఉంది ,” ఆమె చెప్పింది.

    “నాకూనూ ” నవ్వుతూ సమాధానం చెప్పింది రేవతి.

    కుసుమ రాజేష్ భార్య అని రేవతికి తెలియదు .

    ఆ రాత్రి కుసుమ ఇంటికి చేరుకుంది. ఆమె ఇంట్లోకి వెళ్లేసరికి రాజేష్ ఏదో పుస్తకం చదువుతున్నాడు.

    రాజేష్ “ఆలస్యం అయిందేమిటి? రీడింగ్ సెషన్ బాగా జరిగిందా? కుసుమ ” బాగానే జరిగింది” అంటూ . అతని వైపు నడిచింది.

    “ఈ రోజు ఒకరిని కలిసాను. తను మన జీవితంతో ముడిపడిన వ్యక్తి.”

     రాజేష్ :: “” ఎవరు.. రచయిత?”

    ఆమె నెమ్మదిగా నవ్వింది. “అవును. ఆమె పేరు రేవతి.”

    రాజేష్ స్తంభించిపోయాడు. అతని పుస్తకం ఒడిలోంచి జారిపోయింది. కుసుమ అతన్ని చూస్తూ అడిగింది . “మీకు ఆమె తెలుసా?” అతను కళ్ళు మూసుకున్నాడు. “అవును” అని మెల్లగా చెప్పాడు.

    ఆ జవాబు విన్న కుసుమ మనసు ముకుళించింది.

    ఆ తర్వాత కొన్ని రోజులు ఇంట్లో టెన్షన్

    కుసుమ అతనిని నిందించలేదు. ఆమె బిగ్గరగా అరిచి సీన్ క్రియేట్ చేయలేదు, కానీ కొన్ని నిశ్శబ్దాలు విస్ఫోటకాలకంటే తక్కువ కాదు.

    ” తను ఒకప్పుడు రేవతిని ప్రేమించానని, కుసుమ తన జీవితంలోకి రాకముందే ఆ చాప్టర్ ముగిసిపోయిందని, ఆమెతో గతం గురించి నిజాయితీగా అన్ని చెప్పానని , పేరు బహిర్గతం చేయడం ఎందుకని చెప్పలేదు.”అని రాజేష్ చెప్పటానికి ప్రయత్నించాడు –

    “కానీ ఆమె పేరు మీరు నాకు ఎప్పుడూ చెప్పలేదు,” కుసుమ చివరకు చెప్పింది.

    “నేను ఆమెను మళ్లీ చూస్తానని ఎప్పుడూ అనుకోలేదు,” అని అతను బదులిచ్చాడు.”నువ్వు ఆమెను కలిసావా ?”

    కుసుమ నవ్వింది.. “ఆమెకు నేనెవరో తెలియదు. ఆమె కేవలం… నాకు తన కథ చెప్పింది. ఇప్పుడు కూడా నేను ఆమె కళ్లలో మీ పై ప్రేమను చూశాను.”

    రాజేష్ గుండె ఓ క్షణం లయ తప్పింది . “నన్ను క్షమించు. నీకు ఈ విషయం ఇలా తెలిసినందుకు..”

    కుసుమ మౌనంగా ఉండి పోయింది. మూడు రోజుల తర్వాత రేవతి ఫోన్‌కి మెసేజ్ వచ్చింది.

     “మనం కలుసుకోగలమా? నేను మీతో మాట్లాడాలి ” – కుసుమ .

    హఠాత్తుగా వచ్చిన ఆహ్వానానికి రేవతి ఆశ్చర్యపోయింది, కానీ కుసుమ స్వరంలో సీరియస్ నెస్ గ్రహించింది.

    ఇద్దరూ మరో కేఫ్ లో కలిశారు.

    కుసుమ సమయం వృధా చేయకుండా “నేను మీకు ఒక విషయం చెప్పాలి”అని టేబుల్ మీద ఒక ఫోటోను ఉంచింది. కుసుమ్ మరియు రాజేష్ ల పెళ్లి ఫోటో. రేవతి తదేకంగా చూసింది. ఆమె గుండె గొంతులోకి వచ్చింది.. “ఓహ్,” ఆమె మెల్లగా . “మీరు రాజేష్ భార్యా ?”
    కుసుమ నవ్వింది: “మనం మాట్లాడుతున్నప్పుడు మీరు ఎవరో నాకు నిజంగా తెలియదు.”

    రేవతి ఉలిక్కిపడింది. “నన్ను క్షమించండి. రాజేష్ కు నేను ఎటువంటి ఉద్దేశం ఆపాదించ లేదు.”

    మెల్లగా చెయ్యి పైకెత్తింది కుసుమ . “మీరు ఏ తప్పూ చేయలేదు. నిజానికి… మీరు మీ భావాలు స్పష్టం చేసారు.” రేవతి అయోమయంగా ఆమె వైపు చూసింది.

    “రాజేష్‌తో నా వివాహం స్థిరంగా ఉంది, కానీ ఏదో వెలితి . ఎందుకో నాకు అర్థం కాలేదు – అతనిలో ప్రేమ లో కొంత భాగాన్ని నేను సొంతం చేసుకోలేక పోయాను.. మీ కథ విన్న తర్వాత, చివరికి నాకు అర్థమైంది ఏమిటంటే తను మిమ్మల్ని ప్రేమించడం మానలేదు … కానీ అతను నాతోనే ఉండటాన్ని ఎంచుకున్నాడు. అతను మీకు ద్రోహం చేయలేదని నాకు అర్ధం అయింది. మీరిద్దరిది కేవలం ఒక అసంపూర్ణ కథ.”

    రేవతి కళ్లలో నీళ్లు తిరిగాయి. ” నేను అతని జీవితంపై నీడగా ఉంటానని భయపడేదాన్ని .మీరు చెప్పిన మాటలు నాకు చాలా ఊరట నిచ్చాయి.”

    కుసుమ చిరునవ్వు లో ఓ బాధా వీచిక…. “మీరు నీడ కాదు ,రాజేష్ జీవితంలో మీది గతించిన అధ్యాయం”

    మౌనంగా ఎవరి ఆలోచనల్లో వారు..

    ఒకే వ్యక్తిని ప్రేమించిన ఇద్దరు మహిళలు – ఇప్పుడు ప్రత్యర్థులుగా కాదు, ఒకరి కొకరు స్వచ్ఛమైన ప్రతిబింబాల్లా ఉన్నారు.

    వెళ్ళే ముందు రేవతి కుసుమ చేతిని తాకింది. “కుసుమా.. నువ్వు తనకి తగిన దానివి, మీ జోడి కలకాలం వర్ధిల్లాలి.” కుసుమ ఆమె వైపు చూస్తూ..” తను మిమ్మల్ని ఎందుకు ప్రేమించాడో , నాకు ఇప్పుడు అర్ధం అయింది.. “

    —- ఆ రాత్రి, కుసుమ ఇంటికి వచ్చి రాజేష్ తో :””నేను ఆమెను మళ్ళీ కలిశాను,” అని చెప్పింది. అతను భయపడుతూ ఆమె వైపు చూశాడు. ” మిమ్మల్ని + నన్ను నేను అర్థం చేసుకోవడానికి రేవతి నాకు సహాయపడింది,” అంటూ కుసుమ అతని చెయ్యి పట్టుకొని . “మనం గతాన్ని తుడిచివేయలేము, కానీ మనం దాని గురించి భయపడటం మానేద్దాము. మీ హృదయం అంతా నాది కానక్కర లేదు — మీరు నాకు వాగ్దానం చేసిన భాగం మాత్రమే నా సొంతం.”

    రాజేష్ కళ్ళు చెమ్మ గిల్లాయి “అవును. ఆ భాగం ఎల్లప్పుడూ నీదే .”

    చాలా నెలల తర్వాత రాజేష్ కుసుమలు అరమరికలు,అనుమానాలు దరి చేరని వెచ్చటి కౌగిలి లో ఇమిడిపోయారు.

    Some love stories never end in togetherness. Some don’t need to..

    And sometimes, that’s the best ending love can offer.

    2
  • జీవితమంటే ఏమిటి?

    జీవితమంటే ఏమిటి?

    జీవి తన చిత్తం తో విత్తం మరియు అంతకంటే ఇంకా ప్రాముఖ్యమైన విషయాలని గ్రహించే ప్రక్రియే జీవితం అంటే ..

    జీవితమంటేనే ఉగాది పచ్చడి కూడానూ

    ఇలాంటి పెద్ద పెద్ద విషయాల్లో సినీకవులు ఏమి చెప్పారో అని చూస్తే పోలా, మీ మూడుని బట్టి మీకు ఇక్కడ లిస్ట్ చేయపడ్డ వివిధ పాటలతో మీకు ఒక కనెక్షన్ ఏర్పడచ్చు. అంటే షడ్రుచులు మరియు నవరసాలు ఆస్వాదిస్తేనే కదా తెలిసేది వర్ణన కన్నా.

    పాటలన్నీ మొదటి/రెండు చరణాలలో ఎక్కడో అక్కడ జీవితం లేదా జీవన, బ్రతుకు అన్న మాట (లేదా అలాంటి అర్ధం) వస్తే అది ఒక పాపులర్ పాట అయితే దాన్ని ఈ కూర్పు లోకి చేర్చాను, ఈ పాటలన్నీ క్రానోలోజికల్ ఆర్డర్ లో అంటే పాత పాటలు ముందుగా లిస్ట్ చేస్తున్నాను. ముందుగా తెలుగు పాటలు – ఆ తర్వాత హిందీ పాటలు కూడా లిస్ట్ చేస్తున్నాను, హిందీ లో కూడా జీవన్ లేదా జిందగీ అన్న మాట లేదా అలాంటి అర్ధం వస్తే దాన్ని ఈ క్రింది కూర్పు లో కి చేర్చుకున్నాను

    ప్రస్తుతానికి తెలుగు లో ఒక 37 పాటలు మరియు హిందీలో 34 పాటలు ఈ కూర్పు లో కి చేరాయి ! ఇంకా ఏవైనా తడితే వీటిలోకి చేరుస్తాను (It will be in Chronological Order)

    Telugu List

    దేవదాసు ( 1953) లో

    కల ఇదనీ నిజమిదనీ తెలియదులే

    బ్రతుకింతేనులే బ్రతుకింతేనులే

    అనార్కలి (1955)

    జీవితమే సఫలమూ రాగ సుధా భరితమూ

    ప్రేమ కథ మధురమూ 

    శబాష్ రాముడు (1959) లో

    జయమ్ము నిశ్చయమ్మురా భయమ్ము లేదురా (ఇందులో జీవితం అన్న మాట లేకపోయినా దాదాపు అదే అర్ధం వచ్చే మోటివేషనల్ లిరిక్స్ వున్నాయి)

    వెలుగునీడలు (1961) లో

    కలకానిది విలువైనది బ్రతుకు

    కన్నీటి ధారలకే బలిచేయకు

    గుడిగంటలు (1964) లో

    జన్మమెత్తితిరా అనుభవించితిరా

    బ్రతకు సమరంలో అలిసిపోయితిరా అన్న పాట

    (ఇది కొంచం నిరాశ నిస్పృహ అనే కోణాల్లో ఉంటుంది)

    లక్ష్మీ నివాసం (1966) లో

    ధనమేరా అన్నిటికీ మూలం

    ఆ ధనం విలువ తెలుసుకొనుట మానవ ధర్మం (యశ్వీ రంగారావు గారి పాట)

    రంగుల రాట్నం (1966) అనే సినిమాలో టైటిల్ సాంగ్

    జీవితమంటే అంతులేని ఒక పోరాటం

    సంబరాల రాంబాబు (1970) లోనిది (ఇందులో చలం హీరో )

    ఎంతో చిన్నది జీవితం ఇంకా చిన్నది యవ్వనం

    అనుభవించరా 

    అన్న లైన్స్ తో శ్రీమంతుడు (1971) మూవీ – అక్కినేని గారి స్టైల్ లో

    వాగ్దానం (1971) లో

    బంగరు నావా బ్రతుకు బంగరు నావా

    కలెక్టర్ జానకి (1972) లో

    జీవితమే ఒక ఆట అది వెలుగు నీడల సయ్యాట అనే ఒక ముక్క (ఇది ఒక హీరోయిన్ ఓరియెంటెడ్ మూవీ అని చెప్పచ్చు )

    ఈ లైన్స్ మొదట్లో రాదు కానీ మధ్యలో వస్తుంది – కానీ ఇవే మెయిన్ లైన్స్

    విచిత్రబంధం అన్న సినిమా(1972) లో

    అందమైన జీవితమూ అద్దాల సౌధమూ

    అన్న లైన్స్ తో

    జీవన తరంగాలు (1973) లో

    ఈ జీవన తరంగాలలో ఆ దేవుని చదరంగంలో ఎవరికీ ఎవరూ సొంతమూ ఎంతవరకూ ఈ బంధమూ

    నిప్పులాంటి మనిషి (1974) మూవీ లో

    స్నేహమేరా జీవితం స్నేహమేరా శాశ్వతం – సీనియర్ ఎన్టీఆర్ ఫాన్స్ కోసం

    రెబెర్ స్టార్ కృష్ణం రాజు గారి పాట అమరదీపం (1977) లోది

    నా జీవన సంధ్యా సమయంలో ఒక దేవత ఉదయించింది

    గోరంత దీపం (1978) మూవీ లో టైటిల్ సాంగ్ – ఇది కూడా హీరోయిన్ ఓరియెంటెడ్ మూవీనే (ఇందులో జీవితం అన్న పదం లేకపోయినా మొత్తం సాంగ్ అంతా జీవితం పైన దృక్పధం కోసమే కదా)

    దీపారాధన అన్న మూవీ(1980) లో తెల్లకాగితం మనిషి జీవితం అన్న పాట శోభన్ బాబు గారి ఫాన్స్ కోసం

    ఓ బాటసారీ ఇది జీవిత రహదారీ

    ఎంత దూరమో ఏది అంతమో

    అన్న ఈ పాట ఇల్లాలు (1981) సినిమాలో

    ప్రేమాభిషేకం (1981/82) లో నించి కూడా ఒక పాట

    ఆగదు ఏ నిముషం నీ కోసము

    ఆగితే సాగదు ఈ లోకము

    ముందుకు సాగదు ఈ లోకము (గమనిక : జీవితం అన్న పదం లేకపోయినా – నువ్వు మరియు లోకం అన్న పదాలు వున్నాయి కదా )

    పచ్చని కాపురం (1985) లో సూపర్ స్టార్ కృష్ణ శ్రీదేవి గారి సినిమా లో

    వెన్నెలైనా చీకటైనా నీతోనే జీవితం

    సుమంగళి (1989) లో

    జీవితం ఓ ప్రయాణం – నిండుగా సాగనీ

    కొండవీటి దొంగ (1990) లో

    జీవితమే ఒక ఆట సాహసమే పూబాట

    మెగా స్టార్ శైలి లో (రాబిన్ హుడ్ స్టైల్)

    ఇలా మరిన్ని తెలుగు పాటలు – ఇప్పుడు మచ్చుక్కి కొన్ని హిందీ పాటలు కూడా

    HINDI LIST

    జీవన్ కి సఫర్ మే రాహీ

    మిలితేహ్ బిఛడ్ జానెకో

    ఔర్ దేజతేహ్ యాదే

    తన్హాయి మెయిన్ తడపానెకో

    మునీంజీ (1955) లో పాట

    దీని అర్ధం భలే వుంది –

    జీవితపయనంలో తోటి ప్రయాణీకులు కలుస్తూ వుంటారు

    వెంటనే విడిపోతారు కానీ వారి జ్ఞ్యాపకాలు మాత్రం మనల్ని వంటరితనంలో చుట్టు ముడతాయి

    మధుమతి (1958) లో

    సుహానా సఫర్ హై యెహ్ మౌసమ్ హసీ

    అనారీ (1959) లో

    జీనా ఐసీ కా నామ్ హాయ్ అన్న మాటలో చరణం పూర్తి అయ్యే పాట

    హమ్ దోనో (1961) సినిమా లో ఇంకో దేవానంద్ పాట

    మెయిన్ జిందగీ క సాథ్ నిభాతా గయా

    హర్ ఫికర్ కో ధువా మెయిన్ ఉడాతా గయా

    అస్లీ నకిలీ (1962) లో

    తుఝే జీవన్ కా దోర్ సే బాంద్ లియాహై

    (మీకు ఒక ఐడియా వచ్చి ఉంటుంది .ఇదంతా ఒకప్పుడు తెలుగు కోరాలో కూర్పు చేసినదే. మొదటి రెండు లైన్స్ తో పాటు గా యూట్యూబ్ లింక్ తో తెలుగు కోరా లో ఇదివరకే కూర్పు చేసిన లంకె క్రింద జత చేయబడింది)

    Telugu Quora Link

  • SILENCE

    He alighted Uber and  strode into the hotel to attend a 2 day tech conference for SBU senior managers starting the following day.

    Next day 9 am he walked into the conference hall in the same hotel and saw her.

    He was unsure initially but walked to her hesitatingly and said hello to her.

    They met again after twenty years, and learnt  that neither of them intended to attend the conference.
    He wore the same shy smile, though his hair had greyed.

    She carried herself with the same grace in a beautiful saree , but her eyes had deepened—more like hiding a storm than sparkle.

    They weren’t lovers, never had been. The feelings they shared  defied normal definitions.

    A coffee turned into lunch. Lunch became a slow walk in the hotel’s quiet garden.
    They spoke like old friends, and yet there were pauses, long ones, filled with something unsaid. Both wanted to talk but an awkward silence descended between them.

    After a while, he  asked, “Do you ever wonder… if we missed something?”
    She looked away, “Only on cold nights… and when I hear old ghazals.”

    Ghazals were his favourite past time then .

    His hand brushed hers, and neither moved away. It’s not affection. Not desire. It’s something quieter and inexplicable.

    They spoke of marriages—both enduring, both lonely in places neither spouse would see. Then they fell silent.

    She laughed softly, “We’re loyal to lives we never fully chose.”

    He simply nodded .

    At the edge of the garden, he picked a Rose  flower and gave it to her.
    It wasn’t romantic. And yet, her fingers trembled slightly as she took it.

    They met for dinner and  in his room later, they sat facing each other on two separate chairs.

    No wine. Just silence, and the soft hum of the air conditioner.

    No one dared to breach the bond of silence.

    She said :“You remember that rain in Delhi where we got drenched to our bones?”

    He smiled. “I remember how you didn’t carry an umbrella… and didn’t care.”

    They laughed, and then it faded, replaced by silence of million words.

    She said, “We could kiss. It would mean something. Or maybe nothing at all.”

    She is sightly trembling as emotions are ravaging inside her mind and heart.

    He looked at her in eyes and  whispered, “But we won’t.”

    After a while, she nodded. “Because we’d lose this.”
    “This?” he asked.
    “This ache. This what-if. This poetry between us destined to be like this.”

    She controlled her emotions and felt serene now.

    They sat there, eyes locked, as if listening to those sweet nothings of yesteryears- may be reading an unwritten book by them.

    Time passed. The light changed. No one moved.

    After a while she looked at her watch and  rose to leave, he stood too.

    Neither reached for a hug. Yet something lingered, electric and magnetic.

    At the door, she turned. “Some people write chapters. Others… stay at footnotes that lay wayside.” Melancholy dripping from her words.

    “And yet,” he said haltingly -not looking at her directly, “some footnotes mean more than the story.”

    He was fighting to contain tears.

    With a feeble smile and  mist-eyed she said . “Goodbye, then.”
    He didn’t say goodbye. Just watched her walk away.

    Not every love ends in embrace.
    Some live in glances. Some in paused sentences. Some in silence.
    Some in memories neither dared to create—But never quite forget.

     ======

  • ఆకొన్న కూడె యమృతము

    పూర్వం ధారా నగరంలో ఒక నిరుపేద బ్రాహ్మణుడు కాపురముండేవాడు. భుక్తి గడచేది కాదు. కుటుంబపోషణార్థం యాచకవృత్తి నవలంబించినవాడు. రాజాశ్రయం పొందితే ధనధాన్యాలకు లోటుండదని ఎవరో సలహా ఇస్తే, ఆ ప్రయత్నం చేయాలని ఆశ. కానీ ఏమంత చదువు సంధ్యలున్నవాడు కాదు. అపండితుడు. మరి రాజ దర్శనమెలా? అదీ తాను చేరవలసింది మహారాజు భోజుని దర్బారు!

    ఏదైనా కవిత్వం రాసుకెళ్ళి భోజరాజును మెప్పించమని మార్గాంతరం సూచించాడుట, ఆ సలహా ఇచ్చినాయన. ఇక మన కథానాయకుడు ఆ పనిలో పఢ్డాడు. సరే, వెళ్ళేది మహారాజ సముఖానికి. పక్కింటి బకాసుర చయన్లుగాడిని పలకరించినట్లు అరే ఒరే అంటే తలకీ మిగిల్న శరీరానికీ తెగతెంపులైపోవూ. అంచాత మర్యాదగా పిలవాలి.

    ఎలా?
    ఓ రాజా, అంటే ఏమంత బాగు? అదే, ఇంద్రుడితో సముడవైన ఓ రాజా అంటే ఎంత ఘనంగా వుండూ! కాబట్టి అదే సరైన సంబోధన. రాజేంద్ర, అన్న పిలుపు స్థిరమైంది. ఇక ప్రభువులవారి ఎదరపడి ఆయనని రాజేంద్రా అని పిలిస్తే చాలదే! మనం అక్కడికి వెళ్ళిందే మన కోరిక తెలియ చేయాలని. మరి మనం కోరేదేమిటీ?

    కాలే కడుపుక్కావలసింది కబళమే కదండీ. నలుగురి ముందు చేయి చాచి దేహీ అనటమే నిత్యకృత్యమైన వాడు ఇంకేం అడగగలడు? అతగాడూ అదే అడిగాడు. అలా పద్యంలోని మొదటి పాదంలో సగభాగం – భోజనం దేహి రాజేంద్ర అని సాధ్య పడింది.

    మరా భోజనంలోనికి ఏం కావాలయ్యా? ఏ స్టఫ్డ్ పీకాక్ అనో, ఖడ్గమృగం కబాబులనో ఆడిగితే ఏమనుకుంటారో. ఆపైన కులం కర్మం కలిసిరాక ఈమాట ఊరిలో పొక్కితే సాటి బ్రాహ్మణ సమాజం ఎంత ఆక్షేపించునో, కేలండరు మారి ఏ మనేకా గాంధీగారో మింస్టరైపోతే, ఇంకేమగునో! అందుకని ట్రైడండ్టెస్టెడ్ వెజిటేరియన్ ఫుడ్డీజ్వెరీగుడ్డనుకున్నాడుట.

    ఆ ప్రకారం అన్నంలోకి కాస్తంత పప్పు, ఆపై కమ్మని నెయ్యి – రోజూ కలగనేదిదే కదా, ఇంతే చాలనుకుని వీటినే సంసృతంలోకి తర్జుమా చేసుకున్నాడో, చేయించుకున్నాడో – ఏదో తంటాలు పడ్డాడు.
    శుభం! మొదటి పద్యపాదం తయార్.
    “భోజనం దేహి రాజేంద్ర ఘృత సూప సమన్వితం..”

    సరేనయ్యా. కానీ, రెండు వాయలు పప్పన్నం లాగించినా, అరిచేతిలో నాలుగు చుక్కలు నీళ్ళుంచుకు అపసవ్యంగా చెయితిప్పి ఆకు మడిచే ముందు, పెరుగన్నం ఒక్ఖ వాయ తగిలించకపోతే అదేం తిన్నట్టూ!! మరదెలాగా అడగటం??
    దానికేం భాగ్యం, “మాహిషంచ దధీ” అనేస్తే పోలా?! చిక్కని గేదె పాలతో తయారైన కమ్మని పెరుగు కదూ అడగటం…

    హమ్మయ్య! ఇక రాజాస్థానంలోకి అడుగు పెట్టటం, రాజుగారు మెచ్చి అన్నం పెట్టటం, అంతే.
    తగ్గవోయ్, తగ్గూ…
    ఏం? కవిత్వమంటిరే? రాసాం కదా?
    ఏవిటీ రాసిందీ? వీపు గుంజకేసా??
    ఇదేం పితలాటకం మహానుభావా? ఇంకా ఏముందనీ?
    ఊరుకోవయ్యా… రాసావుటనే మహా! ఏదీ ఆ రెండో పద్యపాదం పూర్తి కానిదే!?
    “భోజనం దేహి రాజేంద్ర ఘృత సూప సమన్వితం
    మాహిషంచ దధీ..” (!?)
    ఇదిటయ్యా పద్యం? ఇదా కవిత్వం? కాయంలో ప్రాణం మిగలాలనే??
    చచ్చాం పో. చంపేసావు కదయ్యా… మరిప్పుడేం దారీ?
    గోదారి. కొండుభొట్లవారి అనుజ్ఞ పుచ్చుకు నదీప్రవేశం చైడవేఁ.
    బాబ్బాబు. అలా అనకయ్యా. ఏదేనీ ఉపాయం చెపుదూ. అసలే బహు సంతానం, ఏకైక సంతానవతితో నిరంతరం సతమతం సంకులం జీవితం!

    ఇదో, ఇలా ఇక్కడ చిక్కడిపోయాడు పాపమా యాచక బ్రహ్మ. చదువు రాదు. పాండిత్య ప్రకర్ష లేదు. భోజరాజు మెప్పు లేక జఠరాగ్ని చల్లారదు. వేరేమీ తోచక తనకు తోచిన ఆ పద్యభాగమే ఒక తాటియాకు మీదికెక్కించి వీధిన పడ్డాడు.

    కనపడిన ప్రతివారినీ అడిగాడు. పరిచయమున్న పండితులందరి ముందూ ప్రణమిల్లాడు. తెలియని వారైనా, కవి అని వింటే చాలు కైమోడ్చాడు. తను వ్రాసుకొన్న మాటలకు పద్యరూపమిమ్మని అభ్యర్ధించాడు. ఎవరికీ వశం కాలా. ఏ ఊర్వశి ఊరువులో, సానివాడ సరసిజాక్షి సాంగత్య సౌఖ్యమో అంటే కవనం కదను తొక్కుతుంది కానీ, కళ్ళలో ప్రాణం పెట్టుకున్న బీద బాపడి ఆకలి అరుపులంటే కలం కదలాడదే!

    విసిగి వేసారినా, అణగారుతున్న ఆశ తప్ప ఆధారం లేని ఆ బ్రాహ్మణుడి కాళ్ళు దారి వెతుక్కుంటూ ఊరి చివరి సత్రంలో అడుగు పెట్టాయి. ఏదో జరుగుతుందని కాదు, ఏదోకటి జరిగినా అదే చాలని!
    ఊరికి దూరంగా. ఎప్పటిదో పాతకాలంనాటి సత్రమేమో. పెద్దగా పరదేశీలెవ్వరూలేని చోటు. అలసిన కాళ్ళు ఆగిపోయాయి. అలసిన ఒళ్ళు చతికిలబడింది. అలసిన మనసు అయ్యోమని విలపించింది. అలసిన కళ్ళు చెలమలయాయి. తన ఈ దౌర్భాగ్యానికి నింద ఎవరు మోయాలో, తన దుస్థితి తొలగే ఉపాయం ఎక్కడ వెదకాలో తెలియని నిస్సహాయ స్థితిలో ఆ పేద బ్రాహ్మడు!
    ఎవరవయ్యా నీవు? ఏలనీ వగపు? ఎందుకిలా చింతిస్తున్నావంటూ ఎవరిదో పిలుపు.
    తల ఎత్తి చూస్తే ఎదుటన ఒక ఆగంతకుడు. ఎవరో అపరిచితుడు.
    ఒక్క ఉదుటన తన గోత్రనామాలు, ప్రవర వల్లించాడు బాపడు. అహం భో అభివాదయే అని ఊపిరి తీసుకున్నాడు, ఉపనయనంనాడు వల్లె వేసిన నాలుగు ముక్కలూ ఎలాగో గుర్తు చేసుకుని.
    తమరెవరంటూ ఎదుటి వ్యక్తిని పరిచయం కోరాడు.

    అయ్యా, తమరు కవులా? సంస్కృత పండితులా?
    ఏదో తోచిన నాలుగు మాటలు రాసుకుంటూ వుంటానండీ. గొప్ప కవినైతే కాదు. ఇక సంస్కృతమంటారూ, శబ్దమంజరినుండీ రామ శబ్దం, మరో నాలుగితరములేవో చెప్పుకొన్నానంతే.
    ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోతున్నవాడు తను. ఎదుటనున్నది గడ్డిపరకేనేమో. ఏమో.. అదే ఒడ్డుకు చేరిస్తేనో? ఆనూతన వ్యక్తికి తన కథంతా చెప్పుకున్నాడు. తన రాసిన పద్యపాదం చూపాడు. ఆ మిగిలిన భాగం పూర్తిచేసిపెట్టగలరేమో చూడమని అర్థించాడు.
    ఏదీ, చూడనిమ్మని ఆ తాటియాకు అందిపుచ్చుకున్నాడా కొత్తమనిషి. అందుమీదనున్న పద్యపాదం చదవగానే ఒక చిత్రమైన నవ్వు… చేత గంటం పుచ్చుకుని ఆ పద్యాన్నేదో సరిచేసి తిరిగిచ్చాడు. మహారాజుగారి ఆదరణ పొందుమని ఆశీర్వదించాడు.
    ఎట్టకేలకు పద్యం పూర్తయినదన్న సంతోషం నేలను నిలువనీలేదా యాచకస్వామిని. తనూ తన కుటుంబం పిడికెడు కూటి కొకింత చేరువయ్యామన్న ఆలోచన అతడికి కొత్త బలాన్నిచ్చింది. తనను వీడకుండా నిలచిపొమ్మని ప్రతి రాత్రీ నిశీధికన్యను ప్రాధేయపడే అతడు, ప్రభాతకాంత గాఢపరిష్వంగ భాగ్యమెపుడెపుడా అని ఉవ్విళ్ళూరాడు.

    సకల చైతన్యమునకూ కారణభూతుడు తానేనని విర్రవీగే మేల్ప్రొద్దు మొనగాడు ఉదయాద్రిపైన అచేతనుడైనాడు. తెలవారిందిక లేవండొక్కొక్కరొకో అంటూ రోజూ కూసే కోడి కూసింత కంగారు పడింది. ఏళ్ళ తరబడి సూర్యోదయాన్నీ కోడికూతనీ పట్టించుకోని మన విప్రుడు వాటికే స్వాగతం పలుకుతూ గుమ్మం మొగదల!!
    భార్య ఎదురురాగా, చిరకాల స్నేహితులైన జంకు భయములు తోడుగా, ఎందుకైనా మంచిదని ధైర్యము గాంభీర్యాలను కూడా బతిమాలి వెంటదోడ్కొని ఇంటినుండి రాజాస్థానం కడకు సాగిందతడి ప్రస్థానం.

    ఎట్టకేలకు ప్రభువులు కొలువుతీరి వుండగానే వారి సముఖంలో, మహారాజ రాజమార్తాండ డాండడడాండ.. అంటూ మునుపెన్నడూ లేని, రాజావారికే తెలీని మరో రెండు బిరుదులంటించి, మరి తమ శలవైతే… అని ప్రభువును చూసాడు ఆశగా.

    చినిగిన గావంచా. చింకిపాత చీరొకటి తలపాగా. చేతనొక తాటాకు బద్ద! ఆహా, ఊడిపడ్డాడయ్యా కవి మార్తాండుడు, అనుకుంటూ మొగాలు చిట్లించారు సభాసదులు. ఆస్థాన శోభయైన నవరత్నాలు నవ్వుకున్నాయి: ఒకింత జాలిగా, కించిత్ వేడుకగా. సభంతా నిశ్శబ్దంగా నిరాసక్తంగా వుండటం గమనించి కంగుతిన్నాడా యాచకుడు. భయపడుతూనే ప్రభువులాజ్ఞ కొరకు ఆశగా చూసాడు.

    మందహాసంతో తల పంకించాడు భోజుడు. రసికుడైన శ్రోత/పాఠకుడు కవి అంతరంగ మధనంలోనుండీ పుట్టే రచనామృతం బిందుమాత్రమే లభ్యమైనా సింధువంతగా భావించి ఆస్వాదిస్తాడే కానీ, రత్నఖచిత పానపాత్రలో నింపలేదని ఆ రససుధను తిరస్కరించడు కదా. మరి భోజుడు కవిరాజు కూడానయే!

    హమ్మయ్య!! ఆజ్ఞ అయింది.

    “భోజనం దేహిరాజేంద్ర, ఘృతసూప సమన్వితం”

    పద్యం మొదటి పాదం వింటూనే భోజుడి మొహంలో ఒకింత వైకల్యం, ఒకింత వినోదం! ఐనా కడుపు నిండిన వాడికి కళలూ కవితలూ కానీ, ఆకలితో అలమటించే అడుగు తరగతి కుటుంబీకుడికి కడుపాశే తప్ప కవిత్వం మీదనా ధ్యాస! వాడింకేం చెప్పగలడు!?
    ఏమో… వాడింకా ఏం చెప్పగలడో!!

    “మాహిషంచ శరచ్చంద్ర చంద్రికా ధవళం దధి.”

    భయపడుతూనే తడబడుతూనే రెండవ పాదం చదివి పద్యం ముగించాడో లేదో ఆ అన్నార్తి, సభలో సంభ్రమం. భోజుడి మొహంలో విభ్రమం. తన సింహాసనం వీడి వడి వడిగా అతడిని సమీపించాడా రాజు.
    అయ్యా, ఈ పద్యం తమరి స్వీయమేనా, వేరెవరైనా రాసి ఇచ్చారా? నిజం చెప్పండి. మీకే ఆపదా లేదు!

    వణికిపోయాడా బ్రాహ్మణుడు. గ్రాసం మీది ఆశ కంఠం మీద పాశమౌతుందన్న భయం. బహుమానం పీడాపోయే, బలుసాకు దక్కితే బతికిపోయామన్నట్లే అనుకున్నాడు మనసులో. చేతులు జోడించి, మహారాజా మన్నించండి. భుక్తి గడచే మార్గం లేక తమరి ఆశ్రయం పొంది భార్యా బిడ్డల పోషణ చేసుకుందామన్న దురాశ తప్ప మరో పాపం ఎరుగను. పద్యం లోని మొదటి పాదం మాత్రమే నాది. పూరణ ఎవరో పరదేశి; కవి వలెనే వున్నాడు. నాకథ విని, రెండవపాదం అవలీలగా అలవోకగా రాసి ఇచ్చి, తమరికి వినిపించమన్నాడు

    ఓహో. విధివశాత్తూ, ఆ అపరిచితుడు ఈనాటి సభలో కాలూనాడేమో. మీరు అతడిని గుర్తించగలరేమో, చూడండి. ఆ అగంతకుడు ఈ కాళిదాసమహాకవిని పోలి ఉంటాడేమో పరికించండి!

    ఈసారి తెల్లబోవటం ఆ బ్రాహ్మడి వంతు. ముందునాటి సంధ్యాసమయంలో తాను కలిసిన వ్యక్తి రాజాస్థానంలోనా? కాళిదాసంతటి మహాకవి తానే స్వయంగా తనకు పద్యపూరణ చేసి ఇవ్వటమా. ఆహా… అవును కదా. అతడీ మహాకవే నిస్సందేహంగా. ముందునాడు తానున్న మానసిక స్థితి, ఎదుట సామాన్యుడివలె ఉన్నది సాక్షాత్తూ కాళీవరప్రసాదుడని పోల్చుకోనివ్వలేదు.

    నా అపచారం మన్నించండి మహాకవీ. మాన్యులను సామాన్యులనుకొన్నాను. పరుషంగా, దూకుడుగా భాషించానేమో కూడా… అంటూ పాదాలంటబోయాడు. వద్దు వద్దు, నీయందు ఏమాత్రం దోషం లేదంటూ వారించాడా కవిచంద్రుడు.

    విప్రుడి వినయ విధేయతలకూ సంస్కారానికీ సంతసిల్లిన భోజుడు, అతడికి, అతడి కుటుంబానికీ ఆజన్మమూ భోజన లేమి కలుగకుండునట్లు సదుపాయము చేసి సాగనంపాడు. తదనంతరం కాళిదాసును ఘనంగా సత్కరించి అది తానే పొందిన గౌరవమని గర్వించాడు.

    ఇంటికి మనం చేరేందుగ్గానూ, కంచికి కథను సాగనంపే ప్రాచీన ప్రథ ఇక్కడ పాటించేసాం.

    ఇక ఈపద్య విశేషం గమనించిట్లైతే, ఒక సామాన్యమైన అభ్యర్థనకి అతి విశిష్టమైన సౌందర్యం కల్పించిన కవి కల్పనా చాతుర్యం ఎంత అద్భుతమో తెల్లమౌతుంది.

    భోజనం దేహి రాజేంద్ర ఘృత సూప సమన్వితం
    మాహిషంచ శరచ్చంద్ర చంద్రికా ధవళం దధి

    “అన్నం, పప్పు, నెయ్యి, ఆఖర్న ఒకింత పెరుగుతో కూడిన భోజనం దయచేయించవయ్యా, మహారాజా!” స్థూలంగా ఇదీ శ్లోకార్థం. కానీ అది ఎటువంటి పెరుగై వుండాలయ్యా అంటే, శరదృతువులో పౌర్ణమినాడు కురిసే చంద్రుని వెన్నెల అంత తెల్లగా, చల్లగా వుండాలట. ఇదీ ఆ కవి చమత్కృతి.

    సహజంగా వెన్నెల అన్న తలంపే ప్రతివారికీ ఆహ్లాదకరమైన అనుభూతినందిస్తుంది. ఆపై శరత్కాలమంటే చల్లదనం, ఉల్లాసం. భావోద్వేగ తరంగాలు పెల్లుబికే సమయం. అదే వెన్నెలఱేడి దరహాసం మరి ఆ శరత్కాలంలో అనుభవమైనవారు ఇక మరెంతగా ఆనంద పరవశులవాలి!? అదేవిధంగా, క్షుధార్తుడైనవాడికి, భోజన సమాప్తి వేళ శరద్పూర్ణిమనాటి చందమామ వంటి కమ్మని గడ్డపెరుగు లభ్యమైతే ఆ సంతోషం చెప్పనలవా?!

    కాళిదాస మహాకవి ఎంతటి రసరమ్యమైన పద్యం తీర్చిదిద్దాడో. ఇంతటి మనోహరమైన కల్పన సాధారణ మేధకు సాధ్యమా! అందుచేతనే,
    “అపారే కావ్య సంసారే కవిరేవ ప్రజాపతిః
    యధాస్మై రోచతే విశ్వం తధేదం పరి వర్తతే”
    అని దణ్ణం పెట్టుకు మరీ, ఆ సుకవులను కీర్తించుకోవటం, మనం.

    #పలుకు, #వెన్నెల, #తెలుగు, #అమ్మనుడి, #సాహిత్యం #పద్యం